DNA-ONDERZOEK BEVESTIGT MONDELINGE OVERLEVERING MAORI'S

Nieuw Zeeland was de laatste grote landmassa die door kolonisten in bezit werd genomen. Archeologische vondsten doen vermoeden dat de eerste pioniers er pas 800 jaar geleden verschenen. Ze zouden afkomstig zijn van de Marquesas Eilanden in Oostelijk Polynesië.

Volgens de verhalen die de Maori's zelf aan hun kindskinderen vertellen zouden hun voorouders geen toevallige 'dwaalgasten' zijn geweest, maar doelbewust met een vloot van acht tot tien kano's naar Nieuw Zeeland zijn gevaren, waar ze in de maand december arriveerden. Wetenschappers wuifden deze versie weg. Nieuw Zeeland zou door een handjevol uit de koers geslagen schipbreukelingen in één kano zijn ontdekt, of - volgens andere theorieën - door een groep van wel 500 kolonisten, die in de loop van verscheidene generaties verschenen. (Economist, 22 augustus).

Om aan deze discussies over de afstamming van de Maori een eind te maken onderzochten Rosalind Murray-McIntosh en collega's van de Massey Universiteit in Wellington het DNA van een groep moderne Maori. Ze keken speciaal naar het DNA van de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cellen, die hun eigen DNA bezitten, onafhankelijk van het DNA in de celkern. Het mitochondriaal DNA bevat een bepaald interessant gebiedje dat supergevoelig is voor mutaties. Door na te gaan welke mutaties een bepaalde groep mensen gemeenschappelijk heeft, ontstaat inzicht in hun onderlinge verwantschapsrelaties.

Murray-McIntosh en haar collega's onderzochten het DNA van 54 Maori-vrouwen. In de mutatiegevoelige zone troffen ze maar vier verschillende mutaties aan - tegen elf bij de huidige inwoners van oostelijk Polynesië. De Nieuw-Zeelandse Maori zijn dus, als afstammelingen van een relatief klein groepje kolonisten, onderling nauwer verwant dan een willekeurige groep Polynesiërs, maar de vraag was: hoe nauw verwant?

Met behulp van een computermodel creeerde de onderzoekster allerlei verschillende groepen voorouders, ieder met een andere willekeurige selectie van mitochondriaal DNA uit oostelijk Polynesië. Daarna werd de bevolkingsgroei gesimuleerd over 30 generaties - te vergelijken met 800 jaar menselijke bewoning. Door het aantal oorspronkelijke kolonisten te variëren kon de onderzoekster nagaan bij welk aantal voorouders het huidige genetische patroon zou ontstaan. Ze kwam tot de conclusie dat daarvoor 30 generaties geleden een groep van ongeveer 70 vrouwen nodig moet zijn geweest.

Aangezien mitochondriaal DNA, anders dan kern-DNA, alleen via de moeder (dat wil zeggen via de eicel) overerft, geeft dit onderzoek nog geen uitsluitsel over het oorspronkelijke aantal mannelijke kolonisten. Aangenomen dat er ten minste evenveel mannen als vrouwen waren, zou de groep hebben bestaan uit zeker 140 mensen. In de grote zeewaardige kano's van de Polynesiërs konden wel 10 tot 20 opvarenden en daarom zou het verhaal dat de Maori arriveerden in de legendarische acht à tien kano's best eens kunnen kloppen. Helaas geeft het genetisch onderzoek geen uitsluitsel over de maand van aankomst.