Beleggers nuchter onder koersval

Twee miljoen Nederlanders beleggen hun geld in aandelen. Schrokken ze erg toen gisteren de koersen over de hele wereld eventjes instortten? Nuchterheid lijkt te regeren onder de amateur-beleggers. “Van een tikje op de beurs word ik niet zenuwachtig.”

ROTTERDAM, 29 AUG. Bij de crash op Wall Street, oktober 1987, waren het de grote jongens die uit het raam sprongen. Nu zijn het gewone mensen die door de wereldwijde beurscrisis in één dag duizenden, soms tienduizenden guldens koerswinst zijn kwijtgeraakt. Twee miljoen Nederlanders, berekende NIPO, beleggen in aandelen - de helft doet het via de bank, de andere helft doet het zelf. Zijn ze zenuwachtig, nu de 'Azië-crisis' niet meer het probleem van verre landen is, maar via Rusland nu ook Europa begint aan te tasten?

“Ach”, zegt Jaap Jansen, econoom en belegger sinds zijn veertiende, “zenuwachtig is het woord niet. Begin dit jaar stond ik nog op een koerswinst van veertig procent, nu is het twintig. So what? Het is nog altijd meer dan je aan rente op een spaarrekening krijgt.” Als jongen begon hij in obligaties, hij kocht ze van een erfenisje van zijn oma. “Nederlandse Spoorwegen, 8,5 procent rente.”

Het is vrijdagmiddag even na half vier. De AEX-index, graadmeter van de Amsterdamse beurs, is alweer wat omhoog gegaan, van zes procent verlies naar twee. En de beurs van New York is net heel rustig geopend, om vijf over half vier staat hij zelfs weer op een half procent winst. “Had je me een paar uur geleden gebeld, dan was ik somberder geweest”, zegt Jansen. Toch baalt hij wel een beetje. “Mijn vrouw heeft personeelsopties Randstad”, zegt hij. “En nou kijk ik even op mijn scherm, die zijn eh... tien procent omlaag gegaan, dat kost haar duizend gulden. Ze kreeg ze op 93, ze gingen naar 160 en nu staan ze op 138, dus reken maar uit.”

“Mijn klanten hebben me vanmorgen helemaal plat gebeld”, zegt Wim Blaak van de Rabobank, adviseur voor particuliere beleggers. “Maar het was geen paniek van 'ik wil eruit, ik wil eruit'. Ik heb mijn klanten goed opgevoed. Ik zeg altijd: nieuwe ronde, nieuwe kansen. Je verlies pakken, uithuilen en daar gaan we weer. En kijk nou eens naar de koersen. Ze lopen op, we zijn wederom niet bedrogen. Dus ik zeg: c'est passé, het is weer goed nu, klaar.”

Er zijn ook klanten, zegt Wim Blaak, die vrijdagochtend meteen hun slag hebben geslagen. “De slimsten hebben ING-tjes gekocht. Die stonden om negen uur op 112, nu op 119.” Nee, zelf heeft hij ze niet gekocht. “Stom, stom, stom.”

Hilbert de Wit, ambtenaar bij het ministerie van Sociale Zaken, heeft ook geen aandelen ING gekocht. “Ik kan op mijn werk niet van minuut tot minuut bijhouden hoe het met de beurs gaat”, zegt hij. “Daar heb ik het te druk voor.” Werd hij zenuwachtig van de wereldwijde koersval? “Moet ik eerst even weten hoe hoog de AEX nu staat.” Het zal wel meevallen met de crisis, denkt De Wit. “De economische indicatoren zijn niet zodanig dat ik een glijvlucht naar beneden verwacht. De rente blijft bijvoorbeeld laag. Ik ben niet in paniek. Het enige waar ik bang voor ben is dat anderen in paniek raken. Dat ze massaal gaan verkopen. Ik hoop dat iedereen zo verstandig is om gewoon te blijven zitten en rustig te wachten op herstel.”

Geld heeft hij wel verloren de laatste dagen. Maar hoeveel precies - kijk, hij rekent zo: hij heeft veertigduizend gulden belegd, zijn doel is om daar vijftienduizend gulden per jaar mee te verdienen. Maar als het dit jaar vijfduizend gulden wordt, vindt hij het allang best. “Het is toch allemaal extra.”De Wit belegt nog maar anderhalf jaar, hij begon zoals zoveel mensen zijn begonnen: “Omdat het zo goed ging op de beurs en dan wil je ook wel eens een gokje wagen.” Hij begon voorzichtig, hij stak wat geld in het beleggingsfonds van ABN Amro. Maar na een tijdje dacht hij: er valt meer te halen. “Ik kocht aandelen CMG, op 50. Ik heb ze verkocht op 100. Mooi, denk je. Maar ik was te vroeg. Een paar weken later stonden ze op 150.” Deze zomer heeft hij het ook één keer met opties geprobeerd, maar dat beviel niet echt. “In ons vakantiehuisje hadden we teletekst, ik zag dat Aegon begon te dalen, van 225 naar 160. Ik dacht: die gaan zeker weer omhoog. Aegon is zo'n goed fonds.” En ze gingen omhoog, tweeduizend winst, drieduizend winst. Maar De Wit wachtte net iets te lang met verkopen - en kwam uit op een verlies van duizend gulden. “Dat doe ik niet meer”, zegt hij. “Daar word ik nou zenuwachtig van. Niet van zo'n tikje op de beurs.”

“Als je hebt belegd met geleend geld, zit je nu fout”, zegt Pieter Anton Terreehorst, bankemployee en belegger sinds zijn zeventiende. Zijn eerste aandelen kocht hij van de opbrengst van zijn krantenwijk, 25 aandelen Philips voor 25 gulden per stuk. “Verkocht op 35.” Hij is, zegt hij, altijd zo verstandig geweest om alleen met geld dat hij óver had te handelen. “Dit jaar heb ik er tienduizend gulden mee verdiend. Toch mooi een paar maandsalarissen erbij.” Hij heeft er thuis een nieuwe badkamer van laten bouwen. “Niets zo plezierig als ergens tegen aankijken dat je niets gekost heeft.”

Hem hoor je niet klagen. Maar vooruit, hij wil wel toegeven dat hij de laatste twee dagen flink geld verlóren heeft. “Zes of zeven mille, op een paar optieseries.” Maar of hij daar nou van wakker moet liggen? “It's all in the game. Ik heb mijn optieposities afgebouwd. En over aandelen hoef je niet druk te maken. Dat komt vanzelf weer goed.” Bovendien, hij heeft vanochtend ook ING gekocht.

Een klein beetje leedvermaak heeft leraar geschiedenis Ard Michels, die nooit heeft gedaan wat zijn buren het afgelopen jaar wel deden: de overwaarde van zijn huis cashen en naar de beurs brengen. Hij woont in Amsterdam-Zuid, de huizenprijzen zijn daar in twee jaar tijd verdubbeld. “Ik ben te lui voor dat soort dingen”, zegt hij eerst. Maar dan zegt hij: “Ik heb er een ontzettende hekel aan als mensen rijk worden zonder ervoor te werken. Ik ben er te links voor. Is dat raar? Van mij mogen die koersen nog wel een poosje verder dalen.”