Angst en onzekerheid raken Ceteco

Het Nederlandse handels- bedrijf Ceteco (detailhandel in wasmachines, tv's en der- gelijke in Latijns Amerika) presenteerde deze week tegenvallende halfjaarcij- fers. Komt het door de crisis in Azië?

ROTTERDAM, 29 AUG. “Op 12 juni waren we nog in een heel goede stemming”, zegt Frits Eigenfeld, voorzitter van handelshuis Ceteco (voor driekwart eigendom van het beursfonds Hagemeyer). “We hadden een meeting met alle managers, in de Dominicaanse Republiek. De eerste tien dagen van de maand waren uitstekend geweest. En een paar dagen later zakt het opeens in. Niet te geloven!”

Eerst dacht hij: logisch, WK voetbal, iedereen heeft net een nieuwe tv gekocht. Maar na een paar dagen praten met leveranciers, bankiers en politici wist hij: dit is geen incident, dit is structureel.

In twee van de vijfentwintig landen waarin Ceteco winkels heeft gaat het nu slecht. Maar het zijn wel net de twee landen die samen voor veertig procent van de omzet zorgen: Argentinië en Venezuela. Over Argentinië maakt Eigenfeld zich niet zo erg druk: “Het is een stabiel land met een sterke economische groei.” En dat de overheid die groei, 8 procent in 1997, een beetje zou afremmen om oververhitting te voorkomen was te verwachten. Al kwamen de maatregelen - minder geld in omloop, renteverhoging - wel wat plotseling. En al kwam het voor Ceteco beroerd uit dat de banken toen meer gingen rekenen voor betalingen per creditcard en dat ook het fiscale systeem werd veranderd, waardoor veel Argentijnen opeens eerst hun belasting moesten betalen en dus even wachtten met die nieuwe koelkast. Eigenfeld: “De markt zal daar zeker weer opveren.”

Maar dan Venezuela. “Alle Venezolanen denken: morgen gaat de olieprijs wel weer omhoog”, zegt Eigenfeld. Hij kent het land goed, hij heeft er lang gewoond en hij is getrouwd met een Venezolaanse. En Ceteco zit er al tachtig jaar. (In Argentinie¨ nog maar anderhalf jaar). “Venezolanen hebben alles, goud, aluminium, een prachtig land, en ze doen er niets mee. Ze hebben alleen Isla Marguerita ontwikkeld en daar komen alleen toeristen die hun eigen aardappelen en peulen meenemen. Als de olieprijs gaat zakken, dan weet je dat de moeilijkheden nabij zijn.” En de olieprijzen zakken al maanden. Onder andere door de crisis in Azië is er wereldwijd veel minder vraag. Ceteco ging er ook al maanden van uit dat in Venezuela het laatste kwartaal van dit jaar onzeker zou worden, want dan zijn er verkiezingen. Eigenfeld: “Sinds juni wordt er gespeculeerd op een devaluatie, maar tot nu toe doet de overheid wat niemand had verwacht: de rente verhogen. En de meeste van onze klanten kopen bij ons op afbetaling. Die hebben geen zin om nu een dure lening af te sluiten.” Hogere financieringslasten voor Ceteco plus een lagere omzet - dan gaat het hard naar beneden.

Al ken je Venezuela nog zo goed, zegt Eigenfeld, je weet nooit waar je aan toe bent. “In Argentinië is alles veel transparanter. Het is lang een dictatuur geweest en er zijn nog steeds maar een paar partijen die de beslissingen nemen. In Venezuela praat ik met bankiers, ondernemers, advocaten. Als ik wil, kan ik zo de president opbellen. Nee, ik doe het bijna nooit, hij is meestal het slechtst geïnformeerd van iedereen. Je kunt beter de mensen daaronder hebben, daar heb je veel meer aan. We zijn ook erg goed in die contacten. Er is iedere avond wel ergens een feest of een bijeenkomst waar je elkaar ontmoet en zaken kunt bespreken. Maar wat heb ik aan een politiek netwerk als de Venezolanen straks een president kiezen die niet eens een politieke partij achter zich heeft staan? Wie gaan hem steunen in het Congres?”

Misschien is Venezuela wel te vroeg een democratie geworden, zegt Eigenfeld. Hij bedoelt: er is geen stabiele overheid en dat is voor ondernemers erg lastig.

In 1997 groeiden de Latijns-Amerikaanse economieën (Brazilië niet meegerekend) gemiddeld 7,3 procent. De Wereldbank rekent voor dit jaar op 3,5 procent. Eigenfeld: “Collega's en concurrenten zeggen: dat is Azië. Bij Ceteco zien we het anders. Door de olieprijzen is er een Azië-effect. Maar het effect van het restrictieve monetaire beleid van de overheid is veel groter. En dan hadden we nog El Niño.”

Van die vier procent verminderde groei komt hooguit één procentpunt door de crisis in Azië, zegt Eigenfeld. Maar ook al is dat zo, wat schiet Ceteco daar dan mee op? “Oorlogen, revoluties, we hebben alles doorstaan. We houden nu gewoon rekening met lagere groeicijfers. De meeste landen waarin Ceteco zit hebben zich beter voorbereid op een teruggang. En ook voor Venezuela verwachten we dat het volgend jaar weer goed komt.” Maar helemaal gerust is hij niet. “Vorige week was er geweldige onrust in Mexico en deze week in Colombia. Beurzen onderuit, valutakoersen omlaag. Zonder enige reden! Die landen zijn veel minder afhankelijk van de olieprijzen dan Venezuela. Het is gewoon angst en onzekerheid. Maar het gebeurt wel.”