Wie was Otto Frank

Het boek weegt meer dan zes kilo en telt 1748 pagina's. Ook de titel liegt er niet om: Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld. Het verscheen in 1938 bij de Amsterdamse uitgeverij Van Holkema & Warendorf.

Sinds het op de redactie een paar jaar geleden werd aangetroffen op de hoogste plank van een zelden geopende kast, kijk ik het wel eens in. Elke keer gaat er een wereld van allang verbleekte reputaties open, want de samenstellers hebben niet alleen figuren opgenomen wier roem hen ruimschoots heeft overleefd, maar ook juristen, hoogleraren, kooplieden en industriëlen aan wie buiten de kring van hun directe nazaten zelden meer wordt gedacht.

Toen ik er laatst weer eens iemand in wilde opzoeken, viel mijn oog op pagina 491. Daar staat, tussen de uitgever en papiergroothandelaar Israël Frank en de gepensioneerde KNIL-kolonel Petrus Dionisius Adrianus Frankamp, een lemma dat me nog niet eerder was opgevallen. Het gaat over Otto Heinrich Frank, in diens functie als directeur van de N.V. Ned. Opekta Mij. te Amsterdam. Voor wie niet wist wat dat behelsde, is een verklarend zinnetje toegevoegd: 'Opekta is een natuurlijk geleermiddel, dat gebruikt wordt voor het bereiden van jams en geleien.'

Maar nu valt het lemma over Otto Frank vooral op door de droge vermelding van diens personalia - gehuwd met Edith Holländer, twee kinderen: Margot Betti, geboren op 16 februari 1926, en Annelies Marie, geboren op 12 juni 1929. Ook hun privé-adres is opgenomen: Merwedeplein 37, Amsterdam-Z.

Zo staat hij daar, als een van de persoonlijkheden uit het Koninkrijk der Nederlanden die destijds door de uitgever werden benaderd om informatie te verschaffen - en liefst ook meteen een exemplaar van het boek te bestellen, want blijkens een knipsel dat iemand op een van de schutbladen heeft geplakt, was het alleen op deze wijze mogelijk zo'n kostbaar naslagwerk exploitabel te maken.

Zorgvuldig heeft Otto Frank zijn loopbaan genoteerd: lagere school en gymnasium te Frankfurt, een jaar op een bankierskantoor, twee jaar in Amerika, terug in Duitsland werkzaam op een ijzerconstructiefabriek, vier jaar militaire dienst, overname van de bankiersfirma van zijn vader, directeur van de Sodener Mineral Produkten Gesellschaft in Frankfurt en in 1933 naar Nederland, waar hij Opekta oprichtte.

Het is een lemma als vele andere in het boek, dat vanzelfsprekend niets prijs geeft van de catastrofe die in 1938 nog voor vrijwel iedereen ondenkbaar was.

Opeens valt me in nog enkele andere namen op te zoeken. En ook zij blijken in dit naslagwerk vermeld te staan, met hun toenmalige functies: ir. Anton Adriaan Mussert, leider der Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland (N.S.B.), mr. Meinoud Marinus Rost van Tonningen, hoofdredacteur van het Nationale Dagblad, en Hendrik Jan Woudenberg, procuratiehouder der N.V. van Oterendorp & Co te IJmuiden en tevens auteur van de brochure Arbeiders in de N.S.B.

Als prominente landgenoten, net zo prominent als Otto Frank en de honderden anderen. Het zou nog maar twee jaar duren voordat alles anders werd.

    • Henk van Gelder