Geen Rus weet hoe het verder moet

Nu de Russische valutamarkt voor onbepaalde tijd is uitgeschakeld, en de vrees bestaat dat de roebel niet meer convertibel wordt, heerst er onder de bevolking grote verwarring over de waarde van de munt.

MOSKOU, 28 AUG. Sigaretten beginnen in Rusland de roebel als betaalmiddel te verdringen. De elite van rijke Russen belegt haar roebelreserves in goud en diamanten, de sjacheraars en baboesjka's in rookwaren. “We hebben het grootste deel van onze voorraad in een paar dagen verkocht”, zegt een vertegenwoordiger van het Amerikaans-Russische bedrijf Ligget/Ducat. De distributeurs dromden samen bij de poort van de Moskouse fabriek waar het merk BjelomorKanal wordt gemaakt. Handelaren zeiden te zullen wachten tot de sigaret, als in een echte oorlogseconomie, de nationale munt van zijn troon heeft gestoten.

Omdat de valutamarkt voor onbepaalde tijd is uitgeschakeld, en de vrees bestaat dat de roebel niet meer convertibel wordt, heerst er verwarring over de waarde van de Russische munt. Steeds meer winkels met geïmporteerde luxegoederen gaan dicht, of worden in een mum van tijd leeggekocht. Vaak hangt er een bordje op de deur: “Wij maken de balans op.” Computerzaak Partija op het Plein van de Proletariër gaat op zijn vroegst maandag weer open. De Ford-autosalon in de dure Tverskaja-straat heeft de verkoop sinds woensdag opgeschort. “Wij kunnen de prijs van onze automobielen niet bepalen”, zegt verkoper Sergej. Uit St. Petersburg komen de eerste berichten over hamsterpraktijken: er staan rijen voor zonnebloemolie uit Finland.

Sommige winkels accepteren dollars, hoewel dat illegaal is. Wisselkantoren bieden al dagen geen dollars of marken meer aan, uit totale onzekerheid over de koers. Het televisienieuws laat regelmatig een kaart van Rusland zien met de inkoop/verkoopkoers in de regio's - alsof het de minimum- en maximumtemperaturen betreft.

Een grote Russische verzekeringsmaatschappij, Altey, stuurde vanmorgen een circulaire naar de aangesloten bedrijven: “Wij vragen onze cliënten tijdelijk af te zien van regulier doktersbezoek.” Door geldgebrek worden voorlopig alleen acute behandelingen, ziekenhuisopname en ambulancediensten gedekt. Grote banken als MFK Renaissance zijn overgegaan tot ontslag van personeel.

De Centrale Bank bereidt zich voor op een ingreep. Gisteren werd het idee gelanceerd om gouden, dus waardevaste roebelmunten in omloop te brengen. De adjunct-directeur heeft de Doema opgeroepen wetgeving aan te nemen die de nationalisatie van banken mogelijk maakt. Als eerste komt daarvoor in aanmerking SBS-Agro, tot voor kort een van de machtigste banken. Een paar jaar geleden overhandigde topman Smolenski de patriarch nog een partij goud voor de Christus-de-Verlosser kathedraal, het symbool van het herrezen Rusland. Vandaag is hij blut en patriarch Aleksej II bidt voor het lot van alle Russen “zowel in afgelegen dorpen als in de metropolen”.

Niemand weet hoe het verder moet. Irina Jasina, woordvoerster van Ruslands Centrale Bank, reageerde verongelijkt op de werking van vraag en aanbod. De interbancaire handel in valuta werd woensdag en donderdag geannuleerd omdat de roebel volledig onderuit dreigde te gaan. “Dit lijkt nergens op”, zei Jasina. “Er zijn alleen maar kopers van valuta, en geen aanbieders. Dit kun je geen markt meer noemen.”

Het parlement werkt aan een economische politiek als grondslag voor de nieuw te formeren regering. Er is een breed gedragen pleidooi voor “een de-dollarisatie” van de economie. Prijscontroles, nationalisatie van banken en strategische industrieën, zoals de militaire, staan hoog op de wensenlijst. Ook het bijdrukken van roebels om de achterstallige lonen en uitkeringen uit te betalen, wordt gezien als noodzaak. “Maar geen Niagara van waardeloze roebelbiljetten die de economie verdrinkt en hyperinflatie in gang zet”, zegt de opsteller van het plan, Vladimir Rizjkov.

Maar zelfs zonder dat de roebelpersen draaien doet de geldontwaarding zich gevoelen. Sommige levensmiddelen - die voor 60 procent uit het buitenland komen - zijn in roebelprijs verdubbeld. Toch biedt de val van de Russische munt ook kansen. Behalve de sigarettenhandelaren die hun slag hopen te slaan, meldt het bedrijf Sealink dat de containers met importwaar sinds kort niet meer leeg terugkeren, maar vol spotgoedkope producten van Russische makelij.