Automatiseerder Tas vecht om employees; Management maakt fortuin bij beursgang

Automatiseerder Tas-Groep gaat vandaag naar de beurs. Tas is een bedrijf van uitersten. Nieuwe employees kunnen direct een lease-auto uit de showroom meenemen. Vertrekkende werknemers kregen deze zomer een rechtszaak aan hun broek.

ROTTERDAM, 28 AUG. De Baarnse Tas-Groep (onder meer systeemontwikkeling en implementatie van softwarepakketten) is dit jaar het elfde bedrijf in de informatietechnologie dat de sprong naar de effectenbeurs waagt. De beursgang, geleid door ABN Amro, komt op een ongelukkig moment, maar blijft veruit de meest lucratieve van dit jaar. De Friese bestuursvoorzitter en oprichter Rinse Strikwerda (52) verkoopt aandelen ter waarde van 206 miljoen gulden. “Een leuke beloning voor 14 tot 15 jaar werken”, noemt hij deze som. “Maar dat is niet de reden voor onze beursgang.”

De verkoop van aandelen door de andere managers van Tas (Total Automation Services) levert hun bijna 200 miljoen op. Met een uitgifte van aandelen wordt nog eens vijftig miljoen aan nieuw kapitaal binnengehaald. “Wij hadden graag een grotere emissie gedaan, maar hebben dat op advies van de banken niet gedaan”, zegt Strikwerda.

De Tas-Groep zal opnieuw een beroep doen op aandeelhouders als meer geld nodig is voor nieuwe activiteiten of een overname. Strikwerda waarschuwt voor “ondoordachte overnames” van gelijkwaardige bedrijven. “Die hebben medio jaren tachtig tot een enorme kapitaalvernietiging geleid”, zegt hij. Als voorbeeld noemt Strikwerda de fusie tussen Pandata, Cap Gemini en Volmac. “Daar liepen de mensen kort na de overname in groten getale weg”, zegt hij. “Daar koop je weinig voor.” Belangrijkste reden voor de beursgang van Tas, aldus Strikwerda, is grotere naamsbekendheid. Toch had zijn bedrijf de laatste tijd over publiciteit niet te klagen. Zo trok het eerder dit jaar de aandacht met sollicitatiegesprekken in de showroom van een autodealer. Nieuwe employees konden meteen hun leaseauto meenemen. De actie heeft Tas tot op heden driehonderd medewerkers opgeleverd, een aardige bijdrage in de personeelsgroei van 892 medewerkers eind 1997 naar 1.150 eind juni. Eind 1996 had Tas 611 werknemers.

Iets minder excentriek was een personeelsadvertentie in het weekblad Intermediair, waarin iedereen die reageerde een cd van het duo Lois Lane werd toegezegd. “Stunts zijn belangrijk om aan personeel te komen”, zegt Strikwerda.

Om personeel te behouden heeft de Tas-Groep een optieplan opgetuigd. Volgens Strikwerda is aan 95 procent van de werknemers opties verstrekt. Bij de introductiekoers van 13,50 gulden hebben de opties een waarde van ruim 32 miljoen. Met het optieplan wil Strikwerda tegenwicht geven aan “negatieve publicaties in het nabije verleden over directies die zich hebben verrijkt.” Uitsmijter in dit opzicht was begin dit jaar het topmanagement van ASM Lithography dat een slordige 400 miljoen gulden binnenhaalde. Hierbij was echter geen sprake van een beursgang en in tegenstelling tot de 206 miljoen voor Strikwerda alleen deelden bij ASML veertig man de opbrengst.

Bij gebrek aan een optieplan koos de Tas-Groep deze zomer nog voor andere maatregelen om werknemers binnen de bedrijfsmuren te houden. Tas spande rechtszaken aan om te voorkomen dat employees uit dienst traden.

Een zaak tegen drie werknemers (onder wie een voormalig directeur) die Tas verlieten en een nieuw bedrijf oprichtten deed stof opwaaien. Tas daagde hen voor de rechter, omdat zij na hun vertrek achterblijvende personeelsleden geronseld zouden hebben. “We hadden contractueel afgesproken dat dat twee jaar lang niet zou gebeuren”, zegt Strikwerda. “Een van de voormalige werknemers werd betrapt met een pc en een diskette met het businessplan en de namen van twintig Tas-werknemers die in dienst zouden treden. In het plan kwam nul komma nul gulden aan wervingskosten voor. Heel vreemd.”

Strikwerda schakelde een bedrijfsrechercheur in om zijn gelijk te halen. De rechter bepaalde echter dat van ronseling geen sprake was. De Tas-Groep heeft hoger beroep aangetekend.

Veertien jaar geleden verliet Strikwerda zelf zijn toenmalige werkgever Volmac om zijn eigen bedrijf op te richten . “Ik voelde me bij Volmac als een blanke slaaf”, zegt hij. “Je had geen enkele inspraak. Ik moest eenvoudig doen wat er gezegd werd en er werd niet naar mijn inbreng geluisterd.”

Tegen deze achtergrond is het opvallend dat oud-werknemers van de Tas-Groep afgelopen zomer in het automatiseringsblad Computable klaagden over de autoritaire manier van leidinggeven bij Tas. Bovendien zouden voorstellen voor oprichting van een ondernemingsraad bij Tas begroet zijn met de waarschuwing dat activiteiten op dit gebied de carrière van betrokkenen zouden kunnen schaden.

“Onzin”, zegt Strikwerda. Tas-Groep heeft nu geen ondernemingsraad, maar krijgt die in de toekomst wel. Het nut ervan ziet Strikwerda niet. “De arbeidsvoorwaarden in de automatisering zijn van dien aard dat een ondernemingsraad nauwelijks of niet nodig is”, zegt hij. “Bovendien heeft men voor dergelijke activiteiten in deze branche geen tijd. Een ondernemingsraad heb je alleen nodig als er problemen zijn.”

Met het bedrag van 13,50 dat beleggers deze week voor de aandelen van de Tas-Groep neertellen blijft de waardering van de onderneming in verhouding tot de winst nauwelijks achter bij die van concurrenten als Cap Gemini of CMG. In de waardering van laatstgenoemde bedrijven is een groei van de winst per aandeel verrekend van ten minste 30 en soms meer dan 50 procent. Strikwerda meent dat Tas die groei kan waarmaken op interessante markten als kwaliteitszorg voor automatiseringsprojecten en implementatie van gewilde softwarepakketten. De nettowinstmarge van de Tas-Groep over 1997 is volgens de zakenbank ING Barings (een van de banken die Tas naar de beurs brengt) met 29,6 procent grofweg het dubbele van Cap Gemini of CMG (respectievelijk 16,6 en 12,3 procent).

Een verklaring van Strikwerda hiervoor is dat Tas zich heeft toegelegd op dienstverlening en niet op de doorverkoop van apparatuur of standaard software, waarop doorgaans lagere marges worden behaald. Voorts profiteert de Tas-Groep van het feit dat alle werknemers in vaste dienst zijn. Opdrachten worden niet uitbesteed aan externe krachten die op de huidige gespannen markt steeds hogere tarieven zouden vragen.

Keerzijde is dat een bedrijf met veel vaste medewerkers mensen niet zo makkelijk kwijtraakt als de hausse in de automatiseringsmarkt voorbij is. Automatiseerders die het begin jaren negentig moeilijk hadden zijn hard met de kosten van vast personeel geconfronteerd.

Huiverig zouden beleggers ook kunnen zijn over een in de documenten voor de beursgang vermelde claim van 3,25 miljoen die een boze voormalige cliënt tegen de Tas-Groep heeft ingediend. Voor wie vreest dat Tas branchegenoot Multihouse achternagaat, dat aan een schadeclaim tenonderging, heeft Strikwerda een geruststellend antwoord. De na de beursgang zeer gefortuneerde aandeelhouders van Tas zullen een eventueel toegekende schadevergoeding uit eigen zak betalen.