Wapeninspecteur Irak stapt op met felle kritiek op VN

NEW YORK, 27 AUG. De Amerikaanse wapeninspecteur Scott Ritter is gisteren opgestapt als lid van de Speciale Commissie van de Verenigde Naties voor de Ontwapening van Irak (UNSCOM). Hij vindt dat UNSCOM in de steek is gelaten door de VN-Veiligheidsraad, nadat Irak op 5 augustus alle samenwerking met de VN-missie had gestaakt.

In zijn ontslagbrief aan de Veiligheidsraad stelt Ritter verbitterd vast dat de VN “niet langer bereid of in staat zijn eigen besluiten en regels uit te voeren”. De Veiligheidsraad noemde begin deze maand de houding van Bagdad “totaal onaanvaardbaar”, maar stelde daar geen sancties tegenover. Doordat de raad zijn verantwoordelijkheden volgens Ritter daarmee “tenietdoet”, worden de VN “medeplichtig” aan de Iraakse inspanningen om het werk van UNSCOM onmogelijk te maken. Ritter noemt de Veiligheidsraad een “gewillige partner” van Irak. Secretaris-generaal Kofi Annan van de VN heeft volgens Ritter toegestaan dat zijn afdeling een “klankbord” is geworden voor “Iraakse klachten, al dan niet terecht”.

Ritter bekritiseert in zijn brief ook de houding van de Verenigde Staten, die volgens hem “impliciet hebben gecapituleerd” voor het Iraakse regime, door niet onmiddellijke en onbeperkte toegang te eisen voor de wapeninspecteurs van UNSCOM nadat het regime in Bagdad zijn medewerking had opgezegd. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, riep de wapeninspecteurs begin augustus op geen stappen te nemen die de crisis met Irak zouden kunnen verergeren.

In een toelichting op zijn ontslag in de Amerikaanse krant The Washington Post zegt Ritter: “Ik heb mijn hart en ziel in de ontwapening van Irak gestoken en dit (de houding van de VN, red.) betekent dat ik mijn tijd heb lopen verdoen. Het betekent dat wij de Golfoorlog verloren hebben (...) De hele wereld zou zich hiervoor moeten schamen.”

Irak beëindigde begin augustus de samenwerking met UNSCOM wegens “buitensporige Amerikaanse invloed” in die missie. Ritter is eerder door Irak betiteld als “spion” van de Verenigde Staten. De voormalige officier van de Amerikaanse mariniers was een toonaangevende wapeninspecteur in Irak, waar hij vanaf het eind van de Golfoorlog in 1991 diverse inspecties leidde naar verborgen wapensystemen. In januari van dit jaar hield Irak een inspectieteam onder leiding van Ritter tegen, dat naar biologische wapens speurde, met het argument dat er “te veel Amerikanen en Britten” in het team zaten.

UNSCOM-leider Richard Butler zei gisteren dat het ontslag van Ritter “met onmiddellijke ingang” was aanvaard. Hij zei het vertrek van Ritter “diep te betreuren”. Woordvoerder James Foley van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bedankte Ritter voor zijn “bewonderenswaardige werk” in Irak. Hij gaf geen commentaar op de kritiek van Ritter op de VS. De woordvoerder van Kofi Annan ontkende dat de secretaris-generaal te veel toegeeft aan druk uit Irak.

Pagina 5: 'FBI onderzoekt Ritter'

Het Amerikaanse televiestation CBS meldde gisteren dat de Amerikaanse federale recherche (FBI) een onderzoek tegen Ritter heeft lopen. Volgens CBS verdenkt de FBI Ritter ervan informatie over de Iraakse bewapening te hebben doorgespeeld aan Israel. Ritter ontkent dat en inmiddels zou de FBI hebben geconstateerd dat de verdenkingen ongegrond zijn.

Volgens de Amerikaanse krant The Washington Post hebben de Verenigde Staten sinds november 1997 vijf keer een verrassingsinspectie van UNSCOM verhinderd. De VS vrezen volgens diplomaten die de krant citeert, dat Irak een nieuwe crsis met de Verenigde Naties uitbuit om diplomatieke steun te verwerven voor opheffing van het embargo dat de VN zeven jaar geleden, na de inval van Irak in Koeweit, instelde.

Irak zegde eerder deze maand het memorandum of understanding op met secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties. Volgens deze op 22 februari gemaakte afspraak beloofde Iraks president Saddam Hussein dat de wapeninspecteurs van de VN ongehinderde toegang tot zijn paleizen zouden krijgen. Kofi Annan zegde toe dat hij zijn best zou doen de VN-sancties op te heffen.