Vraaggesprek met CDA-voorzitter H. Helgers; 'Ik heb mijn werk gedaan'

Hans Helgers heeft het CDA “hardhandig” hervormd en vindt dat de partij nu toe is aan een nieuwe voorzitter met een ander imago. “Ik denk dat het goed is om plaats te maken. Voor de partij is dat de beste keuze.”

DEN HAAG, 27 AUG. Hij is als altijd gedecideerd. “Ik vertrek met een gerust hart. Ik heb mijn werk gedaan. Het CDA is toe aan een andere voorzitter. En daar is niks mis mee.”

De man die de afgelopen jaren met harde hand een ingrijpende transformatie van het CDA doorvoerde, de man die een generatie Tweede-Kamerleden de deur wees en de koers van de partij verlegde, vertrekt. Hans Helgers, voorzitter sinds 1995, is komend voorjaar geen kandidaat voor een nieuwe termijn als voorzitter van het Christen Democratisch Appèl. Niet omdat hij niet meer in de partij gelooft, of omdat hij weg moet, maar omdat hij vindt dat het CDA in een nieuwe fase is beland die om een andere voorzitter vraagt.

Zijn beslissing komt onverwacht. In mei, na de voor het CDA teleurstellend verlopen Tweede-Kamerverkiezingen, verklaarde hij nog dat hij beschikbaar was voor een tweede termijn. Het CDA had weliswaar klappen opgelopen, maar hij hield vast aan de ingeslagen weg. Bovendien hadden fractietop en partijbestuur eendrachtig vastgesteld dat er na de verkiezingsnederlaag geen koppen hoefden te rollen.

Wat is er sindsdien gebeurd?

“Het leek er na de Tweede-Kamerverkiezingen even op dat de resultaten van de partijvernieuwing toch weer ter discussie werden gesteld. Op dat moment zeggen dat je weggaat, zou een verkeerd signaal zijn geweest. Die geluiden zijn echter snel verstomd: het was maar een kleine groep mensen die veel lawaai maakte. De afgelopen maanden is daarna gebleken dat de vernieuwing in de partij breed wordt gedragen.”

Een voorzitter die opstapt omdat hij steun heeft. Is dat niet merkwaardig?

“Ik vind van niet. Ik heb mijn werk gedaan, ik heb uitgevoerd wat ik bij mijn aantreden heb aangekondigd: de vertrouwensrelatie tussen achterban en partijtop is hersteld en de generatiewisseling in de partij is voltooid. Vergeet niet: het CDA had een heel bleek profiel en een sterke compromiscultuur opgebouwd. Niet de herkenbaarheid maar de haalbaarheid stond voorop. Met die cultuur is gebroken, de ombouw van bestuurderssociëteit naar politieke partij is af; de partij komt nu in een nieuwe fase en daarbij hoort een nieuw gezicht.”

Is Helgers ongeschikt om daaraan leiding te geven?

“Ik heb met veel tegenwind, soms oplopend tot orkaankracht, een vernieuwing doorgevoerd. Dat moest soms hardhandig en dat ging zelfs wel eens bruut. Die rol geeft je een bepaald imago, een imago dat je bij de de verdere ontwikkeling van de partij in de weg kan zitten. Je moet daar niet kinderachtig in zijn: ik denk dat het goed is om plaats te maken. Voor de partij is dat de beste keuze.”

Het lijkt erop als de beul zijn werk heeft gedaan de beul kan gaan?

“Ik heb me nooit een beul gevoeld. Ik heb wel de sterke overtuiging gehad dat alleen met een strakke hand de vernieuwing die voor het CDA hard nodig was, kon worden doorgezet. Niemand heeft mij gevraagd op te stappen. Sterker, Tineke Lodders (vice-voorzitter partij, red.) en Jaap de Hoop Scheffer hebben me allebei gevraagd nog eens goed over mijn besluit na te denken toen ik ze vorige maand op de hoogte stelde van mijn voornemen.”

Wat staat uw opvolger te doen?

“Mijn opvolger moet de uitbouw van de partij ter hand nemen: ervoor zorgen dat het CDA weer die partij wordt die het lang is geweest, namelijk de partij die initiërend is in het maatschappelijk debat en niet volgend. Mijn opvolger zal daarvoor het netwerk van de partij moeten uitbouwen en het interne debat in de partij verder moeten ontwikkelen.”