Veertig artiesten stranden roemloos tijdens Noorderzon

Noorderzon Festival: De Vertraging door Silo. De Parodia's door Nico van der Wijk. Decor: Peter Musschenga. Spelers: Fokko Jelsma, Theo de Groot, Ton Rohde e.v.a. Gezien 26/8 Vélodrome, Noorderplantsoen, Groningen. Te zien t/m 30/8 aldaar. Inl.: (050) 313 84 84.

Daar staan ze weer in hun reizende tenten, het onweerstaanbare duo Van Houts & De Ket met de voorstelling Kiespijn, of Würz met Jeuk, de briljante toneelversie van The Seven Year Itch waarin Marilyn Monroe in de jaren vijftig glorieerde. Tijdens het Noorderzon Festival in Groningen is het Noorderplantsoen omgetoverd tot een wijkplaats voor tal van theater- en dansgroepen, waarvan de meeste eerst de Parade in Utrecht en Amsterdam aandeden, daarna de Boulevard in Den Bosch. De opening vond plaats met vuur en rook op de eendenvijver. Het gezelschap Cirque Baroque toont met Ningen een gedanste versie van de rituele zelfmoord van de Japanse auteur Yukio Mishima.

Ik liep, op goed geluk, de torenhoge tent binnen van theatergroep Silo die De Vertraging brengt. Evenals bij Les Arts Sauts ligt het publiek ruggelings omhoog te kijken naar hoe de wereld daarboven er uitziet. Naar de duistere hemel toe, waarin geleidelijk sterren verschijnen, loopt een wijdvallend, concentrisch doek dat door belichting, golvingen en draaiingen telkens van kleur en vorm verandert. Vanzelf komen de visioenen: dit is een luchtballon, dit is een ruimtevaartuig, nu stijgen we, veilig opgeborgen in deze enorme witte bruidsjurk, voorgoed op van de aarde.

Ik kwam eigenlijk voor Je leven lang, een door de Noorderzon zelf geproduceerde voorstelling van Fokko Jelsma en Theo de Groot. Hierin zou Noorderzon zich onderscheiden van andere zomerfestivals. Veertig Groninger artiesten en misschien nog meer assistenten en niet-artiesten doen eraan mee. Wat bij Van Houts & De Ket en Würz volmaakt slaagt, strandt hier echter roemloos. De voorstelling gaat over het intussen grootst denkbare cliché: een duo, Jelsma en De Groot, krijgt ruzie voor aanvang van de voorstelling. Een half uur kleumt het publiek onder de luifel van de tent, zogenaamd aanwezig in de kleedruimte om van het meningsverschil getuige te zijn. Tekst onverstaanbaar. Dan, in de toneelruimte, dient De Parodia's een huiveringwekkend-amateuristische en povere voorstelling op; er is wat Broadway-dans, er is natuurlijk een heftig gesticulerende manager die overal dwars doorheen banjert. Tekstschrijver Nico van der Wijk weet de ene gemeenplaats aan de andere te voegen, culminerend in een slotscène waarin de ene acteur, verkleed als brallende non, de andere een dodelijke elektroshock toedient: het slachtoffer blijkt ineens het sadomasochisme toegenegen te zijn. De hoofdacteurs te moeten zien was een wat vissige aangelegenheid.

Plots, kijkend naar deze mengeling van halfwassen schuifdeurentoneel en ambitieuze opzet, besef je dat de kracht van theater schuilt in een transparante vorm van helderheid en precisie. Als dat ontbreekt, gaat er veel volstrekt verkeerd.