Rekeningrijden went heel snel

Geen stedelijke agglomeratie in de wereld zonder files. Ieder land koestert de auto op zijn manier en iedere overheid zoekt haar eigen maatregelen om de colonnes stilstaande auto's te doen oplossen. Op deze pagina: fileberichten uit drie werelddelen.

VERKEERSSPIONNEN worden ze genoemd, de Singaporese mannen en vrouwen van de politie die overdag urenlang vanuit piepkleine observatiehokjes langs de wegen de voorbijrijdende auto's controleren. In de streng gereguleerde stadstaat houden de autoriteiten niet alleen de reinheid op straat in de gaten, maar zien zij ook toe op soepele verkeersstromen.

Sinds 1975 heft Singapore tol op de wegen die naar het stadshart leiden. Wie per auto het zakendistrict wil inrijden, koopt voor drie Singapore-dollar (3,60 gulden) een speciale sticker en plakt die op zijn voorruit. De 'spionnen' speuren naar de aanwezigheid van die sticker en noteren nummerborden van overtreders die vervolgens een boete van 70 dollar (84 gulden) moeten betalen.

Het is geen bijster enerverend bestaan voor de agenten, daar in die benauwde hokjes, slechts gewapend met blocnote, potlood en flesje water. Maar de verkeerspolitie verheugt zich op betere tijden: de hokjes verdwijnen en worden per 1 september vervangen door een computernetwerk. Singapore, dat geldt als het laboratorium van het Verre Oosten, is het eerste land in Azië dat via elektronisch rekeningrijden hoopt een betere spreiding van het verkeer te creëren.

Rekeningrijden in het zakencentrum van Singapore volgt op de introductie van het elektronische systeem, eerder dit jaar, op een van de snelwegen die naar het centrum leiden. Automobilisten die in de ochtend- en avondspits over de East Coast Parkway rijden, betalen sinds april een paar dollar voor die rit. Daartoe moesten alle autobezitters op het eiland begin dit jaar een speciaal apparaat - de zogeheten in-vehicle device - achter hun voorruit laten monteren. In dat apparaat past een chipcard, een soort elektronische portemonnee. Als de auto een meetpunt langs de weg passeert, zoeken het apparaat in de auto en het meetpunt contact met elkaar. De automobilist hoort een piepje en weet dat op dat moment een bedrag van zijn chipcard wordt afgeschreven. Op het digitale scherm van het in-vehicle device verschijnt vervolgens het nieuwe saldo van de chipcard. Wie zonder chipcard onder de computercamera's doorrijdt, wordt beboet.

Buitenlandse bezoekers van de stadstaat en de vele expats die in Singapore wonen, zijn onder de indruk van het systeem. “Het is met name indrukwekkend om te zien hoe snel de mensen hier het elektronisch rekeningrijden via dit nieuwe systeem geaccepteerd hebben”, zegt een Westerse diplomaat. De voornaamste reden voor die relatief gemakkelijke publieke gewenning is dat de automobilisten onder de ruim drie miljoen Singaporezen (één op de negen inwoners bezit een auto) al jaren gewend zijn aan rekeningrijden door het systeem met stickers op de voorruit en de 'verkeersspionnen' in de observatiehokjes.

De introductie van het nieuwe systeem - alom aangeduid als ERP ('Electronic Road Pricing') - verliep soepel en dat had alles te maken met de uitgebreide voorlichting aan het publiek. Behalve informatiefolders die naar alle geregistreerde automobilisten werden gestuurd, kreeg de Singaporees dag in dag uit via de regeringsgezinde media een portie ERP-voorlichting voorgeschoteld.

Die uitgebreide voorlichting had voor de autoriteiten het grote voordeel dat vanaf de eerste dag dat het systeem in werking trad, hoge boetes konden worden geëist op overtredingen. Daar kwam nog eens bij dat de montage van het in-vehicle device gratis geschiedde, indien men het apparaat tijdig aanschafte.

In de Singaporese media werd overigens ook uitgebreid verslag gedaan van de mogelijke slachtoffers van het systeem: taxichauffeurs die hun winsten ernstig zagen teruglopen en op zoek moesten naar nieuwe tolvrije routes; of secretaresses die voortaan anderhalf uur per bus naar het werk moeten reizen omdat de twintig minuten durende autorit naar kantoor te kostbaar is geworden. De komende maanden zullen deze mensen goed letten op de fluctuerende toltarieven die de verantwoordelijke autoriteit, Singapore's Land Transport Authority (LTA), hanteert voor het rekeningrijden. Voorlopig is nog niet duidelijk bij welke tarief automobilisten besluiten een uur eerder of later van huis te vertrekken. Singaporezen zijn ook over die flexibele tarieven uitvoerig voorgelicht, en accepteren het systeem, niet in de laatste plaats omdat de prijzen in tijden van economische teruggang - zoals nu door de Aziatische crisis - naar beneden worden bijgesteld.

Ondanks de zeer goed doordachte en begeleide introductie van het rekeningrijden in Singapore kent het ERP-systeem ook zijn kinderziektes. Zo is er de onderschatte invloed van het warme klimaat. Wie zijn chipcard in het apparaat onder de voorruit laat zitten, terwijl die auto urenlang in de felle zon geparkeerd staat, loopt kans dat de card een beetje smelt en niet langer 'gelezen' kan worden door de elektronische ogen bij de meetpunten langs de weg. Verder remmen veel automobilisten vlak voor een meetpunt even af uit angst dat het elektronisch oog auto's met hoge snelheden niet zou kunnen waarnemen. Juist daardoor ontstaan weer files, vlak voor de meetpunten. Maar de Singaporese overheid kan via 'haar' media meteen inspelen op dit soort problemen.