Oppermachtige verdeelt net

Het interview met Joop Daalmeijer dat deze week in de NCRV Gids staat, is vast en zeker sussend bedoeld.

'Nederland 1 werkt vooral vanuit mensen', luidt de zijige kop - ongetwijfeld als reactie op bange geluiden uit de achterban van de NCRV over de langzaam maar zekere afbraak van de oude zuilen ten behoeve van een samenhangend tv-net. Maar gisteren, tijdens een perspresentatie van Nederland 1, gaf netcoördinator Daalmeijer zijn eerdere uitspraken een heel andere lading. Waar in dat interview de mens nog centraal stond, daar ging het nu voornamelijk over kijkersprofielen en marktaandelen.

Hoe de vlag er bij Nederland 1 bijhangt, werd meteen duidelijk. De zender van AVRO, KRO, NCRV en divers klein grut - waaronder de IKON en de Humanistische Omroep die nu gemeenzaam als Human wordt aangeduid - moet het huidige aandeel op de kijkersmarkt (gemiddeld 11,5 procent) opkrikken naar 13 à 14 procent, aldus de netcoördinator. Als dat met het programmaschema voor de komende maanden niet blijkt te lukken, dan kunnen programma's worden verplaatst of vervangen door nieuwe.

En de netcoördinator is een machtig persoon geworden. Hij heeft het laatste woord over de schema's en de programmasoorten. Als bijvoorbeeld alle zendtijd voor religie is gevuld, krijgen de KRO of de NCRV er geen minuut meer bij, hoe graag ze dat ook zouden willen. Hetzelfde geldt voor cultuur - die overigens in het nieuwe seizoen uit de avond verdwijnt en naar de zondagse vooravond verhuist, meteen na De Plantage op Nederland 3 - met de programma's van Henk van Os en Liesbeth Brandt Corstius en de documentaire rubriek Close Up die de opdracht heeft gekregen “iets lichter” te worden.

Ook kan Daalmeijer naar eigen inzicht programma's bestellen als hij vindt dat er in bepaalde genres niet genoeg aanbod is. Zo zou de AVRO nooit uit eigen beweging een dagelijkse quiz als Get the Picture hebben verzonnen, maar de netcoördinator wenste nu eenmaal een spelletje in de vooravond. Een andere mogelijkheid is de open inschrijving: de omroepen kunnen plannen aanmelden voor een bepaald programmasoort, waaruit Daalmeijer de beste kiest. Als handelsreizigers, met pilots in hun koffertje, dienen de programmadirecteuren zich bij hem aan. Zelf hebben ze niet meer de macht om zulke knopen door te hakken; in laatste instantie beslist de netcoördinator.

In de praktijk lijken zich nog geen heftige conflicten te hebben voorgedaan tussen hem en de omroepen. Maar wat niet is, kan nog komen. In de KRO Krant beklaagt Daalmeijer zich erover dat hem te weinig uitzendingen voor 20- tot 34-jarigen worden aangeboden: “Het blijkt verdomd moeilijk voor AVRO, KRO en NCRV goede programma's voor die groep te ontwikkelen.” Ook berispt hij de NCRV voor het gebrek aan drama op het niveau van Zwarte Sneeuw. Wel heeft Nederland 1 komend seizoen in die sector de historische koningshuisserie Wij Alexander (KRO) en negen nieuwe afleveringen van Oud Geld (AVRO) in voorraad.

Voorts vindt Daalmeijer dat de omroepen hem te veel informatieve programma's willen leveren. Nu al is de KRO-rubriek Reporter vanaf januari de vaste zendtijd afgenomen. Als ze iets bijzonders hebben, zei hij gisteren, kan er altijd nog worden ingebroken in de vastgelegde schema's. Maar de beter bekeken AVRO-klassieker Opsporing Verzocht wordt voortaan wekelijks uitgezonden, in plaats van eenmaal per maand. Ook voor de nieuwe AVRO-aanwinsten Pieter Jan Hagens en Harmke Pijpers wordt gezorgd: hij wordt Netwerk-presentator en zij krijgt een programma volgens de eerder door G.J. Dröge beproefde formule Wij Nederlanders.

En een onmiddellijke verbetering is de beslissing het loshangende weerbericht van 9 uur te schrappen. Het was, aldus Daalmeijer, een “monstrum”, alleen maar gecreëerd om ervóór en erna een profijtelijk STER-blok te kunnen uitzenden. Vanaf volgende week gaat het weerbericht - terecht - terug naar het journaal.