Op zoek naar Holland in New York

De Nederlandse bezoeker van New York betreedt historische bodem. Maar wie die 'Dutch roots' wil vinden, moet goed de weg weten. Een kleine gids.

Dyckman House, 4881 Broadway (bij 204th Street), New York. Open donderdag t/m zondag, 11-16u. Tel. 002123049422. Lefferts Homestead, Prospect Park. Flatbush Avenue bij Empire Boulevard, Brooklyn. Open do/vr 13-16u en za/zo 13-17u. Tel. 007189656505 of 9658953. Pieter Claesen Wyckoff House, Clarendon Road bij Ralph Avenue, Brooklyn. Bezoek op afspraak. Tel. 007186295400. Dutch Reformed Church, hoek Flatbush Avenue en Chruch Avenue, Brooklyn.

Tastbare resten Nederland zijn goed verstopt in de van oorsprong Hollandse stad New York. Namen die herinneren aan het 17de-eeuwse verleden zijn er daarentegen volop. Rijdend vanaf vliegveld John F. Kennedy over de Van Wyck Expressway, de Harry Van Arsdale Avenue langs Brooklyn (Breukelen) naar Manhattan, besef je dat dit een oud wingewest is. Wie de weg weet, kan in downtown Manhattan en Brooklyn ook Nederlandse huizen en kerkhoven vinden.

In het financiële district is het stratenplan van fortenbouwer Krijn Frederiks uit 1625 nog bijna geheel intact. De bochtige straten zijn smal en de gebouwen hoog. Het gebied heeft de status van monument gekregen, dus er mag nooit iets worden gewijzigd.

Vanaf downtown loopt een straat naar het noorden die de Bowery heet, net als in de 17de eeuw. Die weg leidde naar de 'bouwerij' (boerderij) van gouverneur Peter Stuyvesant (1592-1672), de bekendste gouverneur van New York toen het nog Nederlands was. Zijn boerderij lag buiten de stad ter hoogte van wat nu Stuyvesant Street en Stuyvesant Square heet. De oude, eenbenige gouverneur ligt begraven in de St. Mark's Church, Second Avenue en 10th Street.

Waar Wall Street en Broadway elkaar kruisen, bevond zich de noordwesthoek van het oude Nieuw Amsterdam. Wall Street - de stadswal met palissade - vormde de noordelijke rand van de stad. Broadway heette driehonderdvijftig jaar geleden Heere Straat en leidde zuidwaarts naar het Fort Nieuw Amsterdam, dat stond op de plaats waar nu het Museum of the American Indian is.

Het hele gebied ten oosten van Broadway was vol Hollandse bedrijvigheid. In en naast een kolossaal kantoorgebouw op 85 Broad Street zijn resten te zien van het voormalige Stadthuys uit 1637. Een gedenksteen vertelt iets over deze kroeg annex gemeentehuis. Het Stadthuys was de plaats waar petities werden ingediend en recht gesproken. Glazen tegels in het trottoir bieden zicht op de fundamenten.

Voor Nederlandse huizen moet je naar het noorden van Manhattan of Brooklyn. Het Dyckman Huis op Broadway, ter hoogte van de 204de straat, stamt officieel uit 1783, maar delen ervan zijn ouder. De eerste bewoner van een huis op die plaats was Jan Dyckman, die in 1661 uit de omgeving van Bentheim, nu Duitsland, naar Nieuw Nederland kwam. De kamers van het Dyckman House zijn ingericht met huisraad uit de 18de en 19de eeuw, maar in de eetkamer ligt nog een Statenbijbel van de familie uit 1701.

Van de top van Manhattan is het een heel eind naar de oudste delen van Brooklyn. In het hartje van Flatbush, voorheen het Vlakke Bos, op de hoek van Flatbush Avenue en Church Avenue, staat een Dutch Reformed Church met een eeuwenoud Nederlands kerkhofje met teksten als 'Hier lydt begraven het lighaam van Gerrit Lefferts'.

Op een kilometer daarvandaan staat aan de rand van Prospect Park de Lefferts Homestead. Lefferts was een reus van een kerel van wie werd gezegd dat hij eens een koppige muilezel optilde en ergens ander weer neerzette. Lefferts was boer en grootgrondbezitter en vocht in de onafhankelijkheidsoorlog. Later werd hij rechter en afgevaardigde bij de conventie van 1788, toen de staat New York de Amerikaanse grondwet goedkeurde.

Iets verder weg van de Flatbush kerk staat het Pieter Claessen Wyckoff House, op de hoek van Clarendon Road en Ralph Avenue. De familie Wyckoff kwam uit wat nu de Duitse provincie Ost Friesland is. Dit is waarschijnlijk het oudste nog bestaande huis in de stad New York. Het stamt uit 1652 en het gebied waar het ligt heette toen New Amersfoort. In het Wyckoff House, dat beperkte openingstijden kent, blijft de herinnering aan Nederland levend. Elk jaar omstreeks vijf december vieren de beheerders Sinterklaas met belangstellenden en kinderen uit de buurt.