Filmster bedreigt BJP-regering India

Vijf maanden BJP-regering in India betekenden vooral ruzie binnen de coalitie. De oppositie, onder leiding van Sonia Gandhi's Congrespartij, wacht af totdat de monstercoalitie van premier Vajpayee uit elkaar springt.

NEW DELHI, 27 AUG. “Politieke stabiliteit” was het paradepaardje waarmee de nationalistische hindoepartij BJP (Indiase Volkspartij) afgelopen winter de landelijke verkiezingen inging. Nadat de regeringen en premiers elkaar de laatste jaren in rap tempo waren opgevolgd, had de Indiase bevolking recht op een duidelijk beleid van een duurzaam kabinet, zo luidden de BJP-leuzen. Maar tot nu toe zijn het vooral de oppositie en de politieke tekenaars die plezier beleven aan het BJP-tijdperk. De bevolking heeft kennisgemaakt met een zwakke regering, die gebukt gaat onder interne ruzies en bijna-breuken. Bovendien is India wegens de kernproeven internationaal tot de boeman van het fin-de-siècle gebombardeerd.

Gedwongen tot samenwerking met zestien kleine coalitiepartijen uit alle windstreken leken de kansen van de BJP om de rit van vijf jaar uit te zitten al klein toen Atal Behari Vajpayee in april aan zijn tweede avontuur als premier van India begon. Slecht is met name de relatie met zijn grootste coalitiepartner, de AIADMK, een partij uit de zuidelijke deelstaat Tamil Nadu die wordt geleid door de J. Jayalalitha, een voormalige filmster die recentelijk als deelstaatpremier werd afgezet na fraudebeschuldigingen, maar zich voor die tijd graag de 'redster van de sociale gerechtigheid' liet noemen.

Al voor de regering van Vajpayee werd geïnstalleerd zorgde 'Jaya' voor veel ophef door de zestien coalitiepartijen drie dagen te laten wachten op haar handtekening. Waar velen binnen de coalitie al voor hadden gevreesd, werd sneller werkelijkheid dan verwacht: Jayalalitha is alleen geïnteresseerd in resultaten die iets opleveren voor Tamil Nadu, of voor haarzelf. Tienduizenden rupees heeft premier Vajpayee al heeft moeten uitgeven aan vliegtickets om zijn secondanten voor bemiddeling naar Tamil Nadu's hoofdstad Madras te sturen. Om haar ego te strelen werd de rode loper voor haar uitgerold als ze naar New Delhi vloog. Bij speciale zittingen wordt zij naast de premier geplaatst.

Maar Jayalalitha is nooit lang tevreden. Zij wilde dat Vajpayee de regering van Tamil Nadu zou ontbinden, die wordt geleid door een politieke tegenstander van Jayalalitha. Maar Vajpayee zweeg en hield zijn poot stijf. Jayalalitha zon op wraak. Zij eiste overplaatsing en het ontslag van ministers en ambtenaren, ten faveure van partijgenoten. Zij eiste dat een oud deelstaatgeschil over de verdeling van het water van de belangrijke Cauvery rivier werd opgelost - in het voordeel van Tamil Nadu. Toen dat niet lukte beschuldigde zij “individuen dichtbij” Vajpayee van het aannemen van steekpenningen.

Inmiddels lijkt de breuk tussen Vajpayee's en Jayalalitha eerder een kwestie van dagen dan van weken te zijn geworden. De BJP had Jayalalitha allang overboord gezet als zij niet de controle had gehad over achtentwintig zetels, noodzakelijk voor de krappe meerderheid van het BJP-blok in de Lok Sabha, het Lagerhuis. “Voor het grootste deel van de BJP is de maat vol', zegt een partijwoordvoerder. “Ook Vajpayee wil van Jayalalitha af.'

Onder al het geweld uit het zuiden lijkt de BJP - die groot is geworden in Noord-India - vooral te doen alsof er niets aan de hand is. “Wij maken onze regeringstermijn vol”, zei Vajpayee afgelopen weekeinde zonder blikken of blozen. Hij sprak zijn woorden op een driedaagse partijbijeenkomst in Jaipur, de hoofdstad van de deelstaat Rajasthan, waar de BJP-leiders een oude politieke strategie uit de kast haalden. Zij kwamen er openlijk vooruit dat uit dat zij munt willen slaan uit de kernproeven van afgelopen voorjaar, verreweg het belangrijkste en meest omstreden wapenfeit van de BJP-regering tot nu toe. “Dit is het grootste succes van onze regering', zei partijwoordvoerder Vankaiah Naidu in Jaipur. “De komende maanden gaan vijftig prominente partijgenoten in het hele land campagne voeren om dit nog eens te benadrukken.” Urenlang bejubelden de BJP-leiders de Indiase wetenschappers die de kernproeven in Pokhran mogelijk maakten. “Pokhran heeft een ongeëvenaarde stroom van patriottisme en nationale tots onder Indiërs losgemaakt”, riep één van hen euforisch.

Maar veel meer dan dat heeft de regering ook niet voor te leggen aan de 600 miljoen kiesgerechtigden. De economische groei valt tegen; de waarde van rupee daalde de laatste maanden van 38 tot 43 per dollar. Tot groot ongenoegen van de bevolking stijgen de prijzen snel.

Ook wat betreft het buitenlands beleid heeft de regering van Vajpayee weinig reden tot zelfgenoegzaamheid. Ze had gehoopt dat de kernproeven India een plaats in de Veiligheidsraad zouden opleveren, nog afgezien van de bewondering voor de Indiase stand van de nucleaire techniek. Wereldwijde afschuw, economische sancties en internationaal isolement zijn India's deel geworden. De relaties met Pakistan zijn gespannener dan ooit; daarnaast heeft de BJP-regering zich ook de woede van China op de hals gehaald.

De oppositie, aangevoerd door Sonia Gandhi's Congrespartij, is ondertussen druk doende een nieuwe coalitie te smeden. De Congrespartij krijgt langzaam maar zeker steeds meer steun van de kleine partijen die voor de verkiezingen van februari geen heil zagen in een verbond.

“We zijn klaar om te regeren”, zei partijvoorzitter Sonia Gandhi onlangs. Maar in plaats van de BJP-regering ten val te brengen zegt zij liever te wachten totdat de coalitie ten onder gaat aan haar interne problemen. Speculaties over een nieuwe Gandhi als premier van India zijn alweer in volle gang.