CDU steggelt over opvolging Kohl

Zal Helmut Kohl de rit van een mogelijk nieuw kanselierschap helemaal uitzitten? Uitlatingen van Kohl zelf en van zijn 'kroonprins' Wolfgang Schäuble wakkeren onzekerheid daarover alleen maar aan.

BERLIJN, 27 AUG. Ruim een maand voor de verkiezingen is de politieke broeikas in Bonn in de ban van nieuwe speculaties over de opvolging van Helmut Kohl als bondskanselier. In de slotfase van de verkiezingsstrijd wordt Kohl 'gedemonteerd', schrijft de liberale krant Die Welt vandaag.

Is de roes van de partijbijeenkomst in Dortmund, waar de CDU afgelopen weekend het startschot loste voor de laatste ronde, zo snel verdwenen? De boodschap was zo mooi. Ondanks de slechte cijfers in de opiniepeilingen lukte het Kohl en de politieke kopstukken van de CDU zich vol verve en zelfverzekerdheid te presenteren. “We willen winnen”, luidde de boodschap van Dortmund.

Kohl werd gepresenteerd als rots in de branding (Kohl ist Weltklasse), temidden van een wereld vol crises in Rusland, Azië en Afrika. Er zijn geen schandalen met stageaires, Kohl heeft met minister Waigel voor een stabiele financiële situatie gezorgd en zelfs de hoge werkloosheid daalt licht. En achter de bondskanselier staat zijn 'kroonprins' Wolfgang Schäuble, die nog tijdens zijn toespraak een staande ovatie kreeg, zodat de kiezer weet: er is ook nog een leven na Kohl, die 68 jaar is en al 16 jaar regeert.

Terwijl de CDU zich in Dortmund wapende voor de verkiezingsstrijd, werd Kohl echter alweer onder vuur genomen. Niet door SPD-kanselierskandidaat Gerhard Schröder, maar door de kleine, liberale coalitiepartner FDP. Uitgerekend de Vrije Democraten eisten van Kohl dat hij nog voor de verkiezingen liet weten wanneer hij denkt zijn functie aan Schäuble over te dragen. CDU-minister Volker Rühe (Defensie) noemde een dergelijke uitspraak in deze fase van de verkiezingsstrijd “idioot”.

Ook Roland Koch, CDU-voorzitter in Hessen en een prominente 'Jonge Wilde', zei dat een wisseling van de wacht nu “geen thema is”. Twee keer in het verleden heeft de CDU de kous op de kop gehad nadat het de “paarden tijdens de race” wisselde, in Nedersaksen en in Rijnland-Palts.

Nu hebben een interview van de kanselier met het weekblad Die Zeit en van Schäuble in Die Woche nieuwe twijfel gezaaid. Kohl mag wel gezegd hebben, dat hij opnieuw voor vier jaar wil aantreden, “maar hij heeft uiteindelijk open gelaten wat er binnen deze vier jaren gebeurt”, zegt Schäuble in het vraaggesprek. En Helmut Kohl deed voor het eerst de verrassende uitspraak, dat een coalitie van CDU en Groenen in de toekomst “voorstelbaar” is. Voorwaarde is wel dat de Groenen hun ideeën over buitenlandse politiek en defensie bijstellen.

Schäubles opmerkingen werden door de eigen partij 'met verbazing' geregistreerd. Kohls bondskanselarij verklaarde: “De partij treedt met Helmut Kohl voor de volle vier jaar aan en wil met Helmut Kohl de verkiezingen winnen. Dat is beslissend.”

'Bonnfusion total', kopt het boulevardblad Bild. 'Unruhe in Bonn', meldt de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Wat voor verrassingsei wordt er uitgebroed? Schäuble zou met zijn uitlatingen de druk op Kohl willen verhogen om nog voor de verkiezingen helderheid over de datum van opvolging te krijgen, weet Bild.

Maar waartoe de verwarring? Schäuble zegt ook dat “niemand naar believen kan beschikken over een personeel besluit, ook niet een zo sterke bondskanselier als Helmut Kohl”. Het is immers de partij die een nieuwe partijvoorzitter aanwijst, de fractie die een kandidaatkanselier voorstelt en de Bondsdag die de kanselier kiest. In zoverre hoeft niemand zich na de verkiezingen 'misleid' te voelen. De Berlijnse Tagesspiegel kent de afloop al: als Kohl wint, treedt hij uiterlijk in 2000 af. Eerst wil hij zijn politieke kracht aanwenden voor het Duitse EU-voorzitterschap vanaf 1 januari 1999. Dat heeft hij enkele weken geleden met zijn droomkandidaat Schäuble besproken.