Silent Tongue

Silent Tongue (Sam Shepard, VS, 1993), Belg.2, 20.30-22.10u.

Het is een wat twijfelachtige eer voor Silent Tongue dat de film nu zijn voornaamste status ontleent aan het feit dat het 'de laatste film met River Phoenix' is en dat zelfs daar de meningen over verdeeld zijn. Want in het jaar dat Phoenix (1970-1993) overleed was hij ook te zien in The Thing Called Love en in een uncredited rolletje in de aan hem opgedragen Even Cowgirls Get the Blues van Gus van Sant. In diens My Own Private Idaho (1991) speelde hij als homoseksuele straatschuimer zijn mooiste rol.

Zijn optreden in Silent Tongue (de tweede filmregie sinds Far North uit 1988 van acteur/toneel- en scenarioschrijver Sam Shepard) is in ieder geval de meest symbolische van die drie 'laatste films'. De met metaforen overladen western bleef in Amerika eerst twee jaar op de plank liggen voordat de raadsels omtrent de dood van Phoenix zijn postume ster zo deden rijzen dat een (video)uitbreng commercieel aantrekkelijk werd. In Nederland kwam het niet eens zover; de film is hier alleen dankzij video-import te huur.

Shepard maakte een vreemde film, waarin de losers en de weirdo's uit de nadagen van het Wilde Westen figureren in een soort aan de Indiaanse mythologie ontleende Griekse tragedie, vol incest- en wraakmotieven. Phoenix is Talbot Roe, een jonge trekker die om zijn zojuist overleden Indiaanse echtgenote Awbonnie rouwt, terwijl zijn vader (Richard Harris) de prairie afschuimt op zoek naar haar tweelingzuster, omdat hij denkt dat zij de enige is die zijn diepbedroefde zoon kan troosten. De tweeling is opgevoed door de brute kermisklant Eamon McCree (Alan Bates heerlijk op dreef), die zich eens als minnaar aan hun moeder, de doofstomme Kiowa 'Silent Tongue' heeft opgedrongen.

Dat River Phoenix in Silent Tongue zijn eigen einde lijkt te profeteren is natuurlijk in the eye of the beholder. Zijn kleine rol als op de grens van waanzin en melancholie balancerende treurende echtgenoot, geplaagd door angstvisioenen en spookbeelden van zijn in een banshee (wraakgeest) veranderde vrouw, is intens en complex. Veelzeggend wordt het plotseling wel als hij aan het einde van de film zwijgend in de verte verdwijnt. “Waar ga je naartoe?”, roept een andere eenzame reiziger hem nog na. Dat hij op die vraag geen antwoord krijgt, komt nu niet meer dan logisch voor.