PvdA en VVD in debat oneens over extra uitgaven

DEN HAAG, 26 AUG. De coalitiepartners PvdA en VVD zijn tijdens het debat over de regeringsverklaring in botsing gekomen over de vraag wat er moet gebeuren als het financieringstekort tijdens deze regeerperiode wordt weggewerkt. In zo'n geval wil de PvdA nadere afspraken maken over extra uitgaven. De liberalen willen daarentegen de geldende afspraken uit het regeerakkoord handhaven.

Premier Kok schaarde zich vanmorgen achter de VVD-wens, en nam enige afstand van zijn eigen partij. Hij achtte het “heel goed denkbaar” dat de geldende afspraken uit het regeerakkoord ten aanzien van de verdeling van meevallers (de helft voor lastenverlichting, de helft voor verlaging van het financieringstekort) gewoon blijven gelden. Nederland heeft immers ook bij een begrotingsevenwicht nog een “torenhoge staatsschuld die tot in lengte van jaren grote rentelasten met zich meebrengt”.

Kok voegde er overigens aan toe dat in eerste instantie de drie paarse fracties in de Tweede Kamer het initiatief moeten nemen als zo'n situatie zich inderdaad gaat voordoen. Hij zei ook “twijfels te hebben” of de jaarlijkse groei van 3 procent die nodig is voor een begrotingsevenwicht in 2002, zal worden gerealiseerd. De crisis in Azië kan bijvoorbeeld roet in het eten gooien, aldus Kok. Het Centraal Plan Bureau gaat voor volgend jaar nog uit van een financieringstekort van 1,5 procent.

VVD en PvdA bleken gisteren ook verschillend te denken over de relatie tussen voorgenomen bezuinigingen en uitgaven. VVD-leider Dijkstal vroeg zich gisteravond af of de ombuigingen van 375 miljoen bij Defensie de doelstellingen van het defensiebeleid niet in de knel brengen. Tijdens de kabinetsformatie heeft de VVD zich lang verzet tegen dat bezuinigingsbedrag. Dijkstal toonde zich 'sceptisch' over de bezuiniging zolang niet duidelijk was welke defensietaken de NAVO van Nederland verlangt. Toen hij liet doorschemeren dat bepaalde uitgaven niet zouden kunnen doorgaan als de bezuinigingen op Defensie of de afdrachten aan de Europese Unie niet gehaald worden - “We kunnen geen geld uitgeven, dat we niet hebben” - greep PvdA-fractieleider Melkert naar de interruptiemicrofoon. Volgens hem was het veel te vroeg voor dit soort uitlatingen.

Pagina 3: Discussie over taken Defensie

Melkert stelde niet omwille van Defensie de extra uitgaven voor bijvoorbeeld zorg of onderwijs op de tocht te willen zetten.

D66-fractieleider De Graaf zei te betwijfelen of de bezuinigingsopdracht het onvermijdelijk maakt dat nu al gesneden wordt in de taken van Defensie. Uitspraken van minister De Grave (Defensie) hierover noemde De Graaf “een tikkeltje voorbarig”.

In zijn antwoord aan de Kamer kwam premier Kok vanmorgen op de kwestie terug. Hij noemde de uitgaven “brood- en broodnodig nodig voor de samenleving.”

De afgesproken bezuinigingen zijn mede nodig om die nodige uitgaven te realiseren. Mochten bepaalde bezuinigingen niet worden gehaald, dan zijn andere bezuinigingen nodig om de “hoofdroute van de intensiveringen” intact te houden.

Melkert gaf gisteren toe aan CDA-leider De Hoop Scheffer dat de middeninkomens te weinig profiteren van de beoogde belastinghervorming waarvoor 4,5 miljard is gereserveerd. Hij weet dit ten dele aan het 'toptarief-fetsjisme' van de VVD. Die zou zich te veel om de hogere inkomens bekommeren. Melkert liet doorschemeren eventueel samen met het CDA een alternatieve meerderheid te zullen vormen tegen de VVD om de middeninkomens tegemoet te komen.

Wat betreft de infrastructuur pleitte Dijkstal er gisteren voor om geld voor de aanleg van nieuwe wegen naar voren te halen. Hij vroeg het kabinet te zoeken naar extra middelen hiervoor, bijvoorbeeld uit Europese fondsen of via private financiering.

Premier Kok nam in zijn antwoord op de bijdragen van de Tweede Kamer vanmorgen voor “100 procent afstand” van de kritiek van SP-fractieleider Marijnissen op de personele invulling van het kabinet. Een aantal bewindspersonen is terechtgekomen op departementen waarmee ze geen ervaring hebben, zoals PvdA-staatssecretaris Adelmund (Onderwijs). Marijnissen zei gisteren dat bewindslieden hierdoor verworden tot “managers die weinig last hebben van hun geweten”. Daarom wilde hij, net als GroenLinks en overigens ook D66, aparte hoorzittingen met bewindslieden, om na te gaan welke expertise en ideeën ze meebrengen.

Kok ging op die laatste suggestie vanmorgen niet in, omdat dit de organisatie van de Tweede Kamer raakt. De opmerking over 'managers met last van hun geweten' noemde hij “niet kies”. Onverwachte benoemingen zijn niet schadelijk tot het tegendeel blijkt, stelde Kok.“Bewindslieden verdienen een kans.”

Overigens had het Kamerlid Duivesteijn (PvdA) eerder in een krant soortgelijke kritiek geuit als Marijnissen, maar Kok voelt er niets voor met zijn partijgenoot hierover in debat te treden.

D66 wil het functioneren van de Kamer, en met name de controletaak, versterken. D66 wil hoorzittingen introduceren. Daarbij kan de Kamer bij bepaalde kwesties ambtenaren en vertegenwoordigers van maatschappelijke instellingen onder ede horen.