Washington en Londen akkoord; Libiërs kunnen in Den Haag worden berecht

DEN HAAG, 25 AUG. De twee Libiërs die worden verdacht van de aanslag op een vliegtuig van de Amerikaanse maatschappij PanAm op 21 december 1988 boven het Schotse Lockerbie, kunnen in Nederland worden berecht.

De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zijn gisteren in een brief aan VN-secretaris-generaal Kofi Annan formeel akkoord gegaan met berechting in Nederland. Dit proces zou moeten plaatshebben volgens Schots recht en door een Schots hof. Londen en Washington hadden Den Haag een half jaar geleden met hun verzoek benaderd, dat gisteren door de ministeraad in Den Haag is ingewilligd. Libië verklaarde zich eerder akkoord met berechting van de twee verdachten in een 'neutraal' land maar heeft nog niet officieel op het voorstel van gisteren gereageerd. Bij de aanslag kwamen in totaal 270 mensen om het leven.

In de brief vragen de regeringen in Londen en Washington het voorstel aan Libië over te brengen. Volgens de brief moeten de twee verdachten, als ze schuldig worden bevonden, hun straf in het Verenigd Koninkrijk uitzitten. De VS en het Verenigd Koninkrijk gaan er van uit, aldus de brief, dat Libië het voorstel accepteert. Maar mocht dit niet het geval zijn, dan houden Londen en Washington zich het recht voor om het voorstel terug te trekken en op nieuwe sancties tegen Libië aan te dringen. Volgens bronnen bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zouden de VS dan actie voeren voor het instellen van een internationale olieboycot.

Minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) zei gisteren dat Nederland nu positief heeft gereageerd op het voorstel omdat “ons land een traditie heeft op het terrein van de internationale rechtspraak en wil meewerken aan een verzoek van onze vrienden, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië”. Hij wees in dat verband ook op het feit dat het Internationaal Gerechtshof en het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag zijn gevestigd en het nieuwe Internationale Strafhof op termijn ook. Volgens Van Aartsen is Nederland bereid in deze “langslepende kwestie” een “faciliterende rol” rol te spelen omdat daarmee het internationale recht, de bestrijding van terrorisme en de internationale vrede en veiligheid gediend zijn.

Aan haar toezegging verbindt de Nederlandse regering drie voorwaarden. De eerste is dat de Verenigde Staten en Groot-Brittannië volgens afspraak een resolutie in de Veiligheidsraad indienen die berechting in Nederland mogelijk maakt. Van Aartsen zei daarover gisteren dat het moet gaan om “een verzoek van de hele wereldgemeenschap, niet om een onderonsje van drie landen”. In de resolutie zou ook moeten worden vastgelegd dat de VN-sancties tegen Libië worden opgeschort als dat land meewerkt aan de voorgestelde procedure. De sancties bestaan al sinds 1992, maar worden steeds vaker ontdoken.

Pagina 4: Londen draait op voor kosten proces

Voor de berechting zelf zullen Nederland en Groot-Brittannië dan een zogenoemde zetelovereenkomst sluiten, die nodig is om een plaats aan te wijzen waar tijdelijk geen Nederlands maar Schots recht geldt. Aangaande die exclusieve bevoegdheid van een Schots hof krijgt het Nederlandse parlement vervolgens een wetsvoorstel voorgelegd.

Die zetelovereenkomst moet onder andere de voorwaarden voor de zitting en de onschendbaarheid van de locatie van het proces bepalen. Naar verluidt wordt gedacht aan een locatie in de Alexanderkazerne in Den Haag, nabij het Huis van Bewaring in Scheveningen, maar daarover wilde Van Aartsen zich nog niet uitlaten.

De tweede voorwaarde van de Nederlandse regering is dat de kosten van het proces, de bewaking van de verdachten en de rechters door Groot-Brittannië worden betaald. De derde voorwaarde is dat Groot-Brittannië, waar de straffen na een eventuele veroordeling moeten worden uitgezeten, Den Haag een officieel uitleveringsverzoek doet dat een Nederlandse rechter kan toetsen. De bedoeling is dat de verdachten een vrijgeleide naar Nederland zouden krijgen en na een eventuele vrijspraak ongehinderd kunnen vertrekken. Een onzer redacteuren voegt hieraan toe: Arabische experts gaan er van uit dat kolonel Gaddafi het Amerikaans-Britse aanbod zal verwerpen. De twee beklaagden zijn leden van een buitengewoon belangrijke stam die Gaddafi onder geen beding van zich wil vervreemden.