'Tweede paarse kabinet ontbeert motto en missie'

“Paars II is een kabinet dat zijn knopen telt, maar er te weinig doorhakt.” De oppositie neemt vanmiddag en vanavond de regeringsverklaring onder vuur.

DEN HAAG, 25 AUG. Het CDA zal geen frontale oppositie voeren tegen het tweede paarse kabinet. Dat zou niet conform de stijl van het CDA zijn. Ook is de partij het met veel van de voornemens van het nieuwe kabinet eens.

Dat zei fractieleider J. de Hoop Scheffer vanmiddag tijdens het debat over de regeringsverklaring. “Voor het radicaal andere alternatief en de daarbij passende oneliners zal men bij de anderen moeten zijn, niet bij ons”, aldus De Hoop Scheffer. Met die anderen doelde hij onder meer op de oppositiepartijen Groen Links en SP.

Fractievoorzitter P. Rosenmöller van GroenLinks, die vanmorgen ruim voor het uitspreken van de regeringsverklaring al kritiek spuide op de radio, gaf echter aan dat het “oppositie voeren geen principiële keuze” is voor zijn partij. “Wij zullen werken aan de vergeten wens van de kiezer dat het socialer en groener moet”, zei Rosenmöller en hij hoopt daarbij te kunnen inbreken bij de regeringspartijen: “Voor initiatieven zullen we zoeken naar meerderheden en zijn we bereid met eenieder coalities te sluiten.”

De SP hoopt vooral de PvdA aan zijn kant te krijgen. “De komende tijd zal blijken dat de PvdA vaak voor de keuze zal staan: of de Kamer aan een meerderheid helpen om het beleid in progressieve zin aan te passen of de Kamer die meerderheid onthouden en steeds onvoorwaardelijk steun geven aan het kabinetsbeleid”, zei Marijnissen, die het tweede paarse kabinet een “voortzetting van de neoliberale politiek” noemde. Marijnissen zou pas vanavond aan de beurt komen, maar zijn tekst was vanmorgen op papier al beschikbaar. Hetzelfde gold voor de andere oppositiepartijen.

Deze partijen missen vooral “een doeltreffend motto, een wervende ambitie” (CDA), een “paarse missie” (GroenLinks) en een “visie” (GPV en RPF). “Wat voor samenleving Nederland in het jaar 2010 moet hebben, daarover vind je weinig terug, noch in het regeerakkoord noch in de regeringsverklaring. Ik hoop dan ook dat het kabinet in de Troonrede die nu al snel volgt, wel komt met een toekomstvisie die wat verder reikt dan 2002”, zei Schutte, fractievoorzitter GPV, vanmorgen desgevraagd.

Volgens Rosenmöller zijn de paarse “voorstellen alleen het gevolg van drie strategische wensen: de wens van de PvdA om de opkomst van GroenLins en SP te keren, de wens van de VVD een dam op te werpen tegen een dreigende linkse meerderheid in de Kamer en de wens van D66 om in beeld te blijven.”

Paars II is daardoor een “status-quo-kabinet met voor iedere coalitiepartner een eigen loopgraaf”, dat uitsluitend “lijkt uit te gaan van de calculerende burger.” Van Dijke, fractievoorzitter RPF, vindt Paars II een “kabinet dat zijn knopen telt, maar er te weinig doorhakt”.

De oppositie is ook ontevreden over de diverse politici die vlak na de verkiezingen hun vertrek hebben aangekondigd. De Hoop Scheffer heeft met name kritiek op Wallage (PvdA), die per 1 oktober burgemeester van Groningen wordt, en die vanmorgen aanwezig was bij het debat. De nummer 2 van de kieslijst van de PvdA is volgens de christen-democraat “wel erg slordig omgesprongen met de plichten en verantwoordelijkheden van het hoogste ambt dat een democratie te geven heeft”.

Het vertrek van de hoofdrolspelers is voor Van Dijke (RPF) een bewijs van “weinig enthousiamse” over het eigen werk: “We kennen de uitdrukking 'het zinkende schip verlaten', maar hier monstert de bemanning 'en bloc' af, nog voordat het schip te water is gelaten.”

Grosso modo kan het CDA zich vinden in het aangekondigde financieel-economisch beleid. Wel kan het CDA het “halfbakken burgmeesterscompromis missen als kiespijn” en verschilt ze van mening over de euthanasie. Volgens Rosenmöller kan Paars II “geen potten breken” bij de strijd tegen armoede en de verbetering van de zorg en het milieu: “Als Paars II dit met het huidige economische tij niet kan, moeten we een eerlijke conclusie trekken: nu niet, nooit niet.”

Schutte heeft staatsrechtelijke bezwaren tegen de bemoeienis van het kabinet met de wetsvoorstellen die politieke partijen eerder al hebben ingediend bij de Tweede Kamer voor onder meer de regeling van deeltijdwerk, euthanasie en huursubsidie. “Het kabinet heeft de voorstellen grotendeels overgenomen - en dat is prima - maar zegt er tevens bij, dat de Kamer maar even moet wachten met de behandeling. Dat kan niet. De Kamer heeft initiatiefrecht en daar heeft het kabinet maar van af te blijven.”

GroenLinks wil dat de nieuwe bewindslieden verschijnen voor hoorzittingen in de Kamer om uitleg te geven over de plannen, de afspraken in het regeerakkoord en over de relatie met de Kamer.

De bezuiniging op Ontwikkelingssamenwerking werd kritisch onthaald door CDA, GroenLinks, SP en ook door de RPF, die de ingreep “ronduit beschamend” noemde. Vooral Pronk, nu minister van VROM, lag daarbij onder vuur wegens wat De Hoop Scheffer “verslaving aan het pluche” noemde.