Tsjernomyrdin sluit pact met Doema

MOSKOU, 25 AUG. De Russische interim-premier Viktor Tsjernomyrdin heeft gisteravond een pact gesloten met de Doema, gericht op het inperken van de macht van president Jeltsin en het verleggen van de economische koers.

Hij stuurt aan op een brede coalitieregering waarin ook nationalisten en communisten zitting krijgen.

De roebel raakte meteen in een duikvlucht. De valutahandel in Moskou werd vanmorgen tot tweemaal toe stilgelegd, nadat de nationale munt, waarvan de koers vorige week al is losgelaten, bijna tien procent in waarde daalde (van 7,20 naar 7,85) ten opzichte van de dollar. “Het is zo simpel als wat”, zei een beursanalist. “Niemand wil roebels hebben.”

De status van de deal tussen Tsjernomyrdin, die zondag na het ontslag van de regering-Kirijenko een spectaculaire rentree maakte, en een aantal oppositiepartijen is nog onduidelijk. Doema-voorzitter Seleznjov, een communist, kondigde aan dat twee commissies bezig zijn met de uitwerking van een regeerakkoord. De ene werkt aan een 'memorandum' dat de grondslag moet worden van het economische beleid; de ander stelt een reglement op om de invloed van Jeltsin te beperken. “We willen een regering die niet door de president wordt ondermijnd”, aldus Seleznjov, die beide werkstukken tot wet wil verheffen voordat de Doema de kandidatuur van Tsjernomyrdin zal bevestigen.

Drie grote Russische kranten schrijven vanmorgen dat Jeltsin de feitelijke macht heeft afgestaan aan Tsjernomyrdin. Voorzitter Vjatsjeslav Nikonov van de Politika-denktank: “De huidige economische crisis betekent het einde van het tijdperk Jeltsin.” Een vroegere adviseur van Jeltsin voegde daar aan toe: “Vervroegde presidentsverkiezingen zijn een economische noodzaak geworden.” De Nezavisimaja Gazeta van de invloedrijke zakenman Boris Berezovski schreef vanmorgen: “Niemand is meer bang voor de president; niemand respecteert hem nog.” De krant voorspelde de formatie van een “vormeloze coalitieregering, die weliswaar politiek stabiel is maar op economisch gebied niets voor elkaar krijgt.”

Pagina 5: 'Parachute wisselen tijdens de sprong'

Er heerst grote onzekerheid over de nieuwe economische koers. Presidentieel woordvoerder Jastrzjembski zei maandag dat Tsjernomyrdin een wezenlijk ander beleid zal voeren dan zijn voorganger Kirijenko, die deze zomer met steun en instemming van het IMF essentiële belastinghervormingen in gang heeft gezet. Tsjernomyrdin zelf, die nu ruimere bevoegdheden heeft dan tijdens zijn vijf-jarige premierschap, zegt prioriteit te zullen geven aan de uitbetaling van achterstallige lonen en uitkeringen (volgens de vakbonden 10 miljard dollar).

Op de eerste kabinetszitting maandag heeft de 60-jarige Tsjernomyrdin zich een voorstander van 'staatsbanken' genoemd. Het gigantische gasmonopolie Gazprom waar de premier (als ex-Sovjetminister van gaszaken en ex-topman van Gazprom) intieme banden mee onderhoudt, zal zich ontfermen over banken die sinds de roebeldevalautaie in moeilijkheden zijn gekomen.

Jeltsin heeft vandaag de ontslagen regering-Kirijenko weer als demissionaire ploeg aan het werk gezet, uit angst voor een abrupte breuk van het Westerse vertrouwen in de Russische aanpak van de crisis. In overleg met experts van J.P. Morgan en de Deutsche Bank is er tot en met het weekeinde gewerkt aan de sanering van Ruslands staatsschuld (nominale waarde 40 miljard dollar).

Westerse crediteuren zijn erop gebrand dat zij niet achtergesteld worden bij binnenlandse. Zij voerden gisteren overleg met leden van Ruslands Centrale Bank. Tsjernomyrdin heeft maandag nog gezegd dat hij de roebelkoers op zeven tegen de dollar wil vastpinnen. Maar dat streven lag vanmorgen al in duigen.

Het is de verwachting dat Tsjernomyrdin een aantal anti-crisismaatregelen die zijn voorganger heeft voorbereid zeker zal overnemen, al was het maar om de tweede tranche van de IMF-lening los te krijgen. Het bezoek van president Clinton aan Moskou, van 1 tot 3 september, zal hem er ook toe manen om Westerse geldschieters niet tegen zich in het harnas te jagen.

De timing van de regeringswissel, temidden van financiële chaos en onzekerheid, komt volgens de krant Izvestija neer op “het verwisselen van parachutes tijdens de sprong.”