Nu Gaddafi nog

DE LANGVERWACHTE doorbraak in de Lockerbie-zaak is een stapje dichterbij gekomen. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn akkoord met berechting van de twee Libische verdachten in Nederland.

Het is alleen de locatie van het proces die verandert. De rechtbank en het toegepaste recht zullen Schots zijn. In Schotland kwamen bijna tien jaar geleden 270 mensen om bij de aanslag op PanAm-vlucht 103. Inhoudelijk betekent de berechting in Den Haag geen concessie. Een eventuele straf zal in Schotland moeten worden uitgezeten. De rol van Nederland is het bieden van een zo rustig mogelijke omgeving, een tegemoetkoming aan de Libische vrees voor een mob trial. Al te uitvoerige verwijzingen naar “onze vrienden” de VS en het VK van de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Van Aartsen, passen daarbij overigens niet. Gelukkig heeft de minister ook expliciete instemming van de Verenigde Naties met een Haags Lockerbie-proces geëist.

Helemaal afzijdig is Nederland ook weer niet, want het stelt de voorwaarde van een formeel uitleveringsverzoek van het Verenigd Koninkrijk voordat de verdachten na een eventuele veroordeling worden overgedragen. Dat impliceert toetsing door Nederland. Wat dit betreft bestaat er een subtiel verschil met het al in Den Haag gevestigde internationale Joegoslavië-tribunaal, en straks het Internationale Strafhof, die een aantal directe bevoegdheden hebben. De komst van het Lockerbie-proces vormt in elk geval een bijdrage tot de reputatie van Den Haag als internationale stad van de rechtspraak, toch wat anders dan de aanwezigheid van het Europol-hoofdkwartier. NU GADDAFI NOG. In de nasleep van de Amerikaanse antiterreuracties in Afghanistan en Soedan is zijn antwoord extra onzeker. In diezelfde nasleep past echter de Amerikaanse aankondiging zonodig een algemeen olie-embargo tegen Tripoli af te zullen kondigen. De Libische leider heeft bij eerdere gelegenheden de formule van berechting in een derde land zelf naar voren geschoven. Het Schotse recht schijnt niet een probleem te zijn, maar het zou moeten worden toegepast door internationale rechters. Dat lijkt nodeloos omslachtig. Het toelaten van internationale waarnemers bij het Schotse proces - waarmee Nederland al akkoord is gegaan - is een handiger oplossing.