De rede van een wereldleider

De grote drie (1), Ned.2, 22.10-23.00u.

“Deze conferentie duurt vooral zolang vanwege de eindeloze speeches van Winston”, verzucht Franklin D. Roosevelt tegen zijn assistent in Jalta, februari 1945. “Maar het moet worden gezegd, het zijn goede speeches.”

De serie De grote drie waarvan de EO vannavond het eerste deel uitzendt, zit er vol mee. Aangezien de serie een docudrama is, worden de geallieerde wereldleiders tijdens de Tweede Wereldoorlog gespeeld door acteurs.

Bob Hoskins (bekend van het animatie-hoogstandje Who framed Roger Rabbit) is Churchill, en het moet gezegd, de wereldberoemde toespraken van de prime minister - “We shall fight on the beaches, we shall fight in the hills and in the streets, we shall never surrender” - klinken uit de mond van Hoskins net zo historisch als het origineel.

De in zijn rolstoel wegkwijnende Roosevelt wordt gespeeld door John Lithgow. Michael Caine lijkt met een snor verbluffend veel op Stalin; de Londense acteur heeft voor de gelegenheid zijn Cockney-Engels verruilt voor een Russisch accent dat overtuigend genoeg is om niet te gaan irriteren.

Het eerste deel van de vierdelige serie werkt toe naar de toetreding van de VS tot de oorlog, december 1941; het vierde deel eindigt met de dood van Roosevelt en de overwinning op Duitsland.

De Amerikaanse makers van dit docudrama hebben zich goed gedocumenteerd - zo goed, dat ze uitgebreid kunnen citeren uit briefwisselingen, dagboeknotities en radiotoespraken van de grote drie leiders. Caine, Hoskins en Lithgow doen dan ook niets anders: hun Stalin, Churchill en Roosevelt praten niet, ze declameren toespraken. Zelfs als de grote leiders zich afzonderlijk in Moskou, Londen en Washington bevinden, discussiëren ze in gedicteerde telexen en brieven met elkaar, door de regisseur wat knullig tegelijk in beeld gebracht.

Het moet gezegd, het zijn goede speeches die Churchill iedere keer afsteekt. Of ze ook een historisch juist beeld oproepen is de vraag. Slechts af en toe krijgen we de politieke spelletjes achter de retorische façade te zien.

“Er komen moeilijke verkiezingen aan”, zegt Churchill tegen Stalin terwijl de grote drie poseren voor de beroemde - zittende - foto van Jalta. “I shall have to speak very harshly about the communists. We have two parties, in our country, you know.” In de serie heeft Stalin geen tolk nodig om te antwoorden: “History has shown that it is a great benefit for a leader to have only one party. Goodbye.”