Blauwe pillen, paarse, en een zware stem

In het grootste dopingproces aller tijden moeten artsen en trainers zich in Berlijn verantwoorden voor hun aandeel in de dopingpraktijken in de voormalige DDR.

BERLIJN, 25 AUG. Rolf Gläser had tot nu toe alle 25 dagen van het dopingproces in Berlijn tegen trainers en artsen van de zwemelite van de voormalige DDR hardnekkig zijn mond gehouden. Gisteren doorbrak de 58-jarige zwemtrainer van Dynamo Berlin en de nationale ploeg het stilzwijgen. In een schriftelijke verklaring gaf Gläser ten overstaan van president Bräutigam van de 34ste Strafkamer van het Gerechtshof in Berlijn toe dat hij tussen 1976 en 1984 zes zwemsters regelmatig pillen met het mannelijke hormoon Oral-Turinabol had gegeven.

Gläser nam zittende aan een tafel ruim een half uur de tijd voor zijn verklaring, waarin hij zijn verontschuldigingen aanbood aan alle zwemsters die hij had begeleid. Hij zei dat hij blauwe en paarse pillen had gekregen van de arts van Dynamo, Dieter Binus, die eerder in juli al had verklaard zwemsters met kleine doses anabolica behandeld te hebben. Gläser verklaarde nooit bijwerkingen bij de meisjes te hebben gezien. “Acne? Dat hebben veel meisjes in de puberteit. Een zware stem? Artsen zeiden me dat het door een verkoudheid kwam. Gewichtstoename? Ach, de meisjes trainden hard”, vertelde hij emotieloos.

Gläser is een van de vele sportbegeleiders die moeten terechtstaan. Kort na de hereniging van Oost- en West-Duitsland kwam een stroom van bekentenissen en onthullingen op gang die het door de overheid geleide sportsysteem in de DDR - 'Staatsplanthema 14.25' - in een kwaad daglicht stelden. Een onderzoek van de sporthistoricus Spitzer maakte duidelijk dat tussen 1970 en 1989 zo'n 10.000 sporters stelselmatig van doping zijn voorzien. In dossiers stond precies vermeld aan welke sporters en in welke doses medicamenten werden verstrekt. Veel oud-sporters wijten hun huidige lichamelijke klachten aan het dopinggebruik.

Gläser zei gisteren voor de rechtbank zich schuldig te voelen zo naïef te zijn geweest. Hij bood zijn oprechte excuses aan al die meisjes aan. Bij sommigen had hij dat al persoonlijk gedaan. Maar Christiane Knacke-Sommer, die net als Gläser alle procesdagen als mede-aanklaagster aanwezig was geweest, werd door Gläser genegeerd. De ex-zwemster die in 1977 als eerste vrouw de 100 meter vlinderslag binnen een minuut zwom, toonde zich dan ook niet onder de indruk van Gläsers spijtbetuiging. “Hij probeert gewoon strafvermindering te krijgen”, zei ze met een grimmig gezicht.

Gläser is als enige van de aangeklaagden in het proces nog actief als trainer. Hij is sinds 1990 zwemtrainer in Oostenrijk en begeleidt onder anderen het talent Vera Lischka die tijdens de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta vijfde werd op de 100 meter schoolslag. Gläser zat vorige week tijdens het proces tegen vijf ex-functionarissen van TSC Berlin op de publieke tribune driftig aantekeningen te maken en hoorde dat twee artsen en één trainer wegens het toedienen van anabolica aan minderjarige meisjes 'slechts' een geldstraf van 27.000 D-Mark kregen. Vier dagen later besloot hij spijt te betuigen.

Pagina 11: B17-injecties aan 13-jarigen

Gläser zei gisteren bij het dopingproces in Berlijn dat in zijn jaren als zwemtrainer in de voormalige DDR slechts eenmaal onraad had geroken. Dat was in 1978 toen de topzwemsters Christiane Knacke-Sommer en Petra Thümer plotseling niet mee mochten naar de wereldkampioenschappen in West-Berlijn. Bij een interne dopingcontrole in het laboratorium van Kreischa waren ze 'positief' bevonden. Toen hij navraag deed bij zijn arts Binus werd hem verteld dat het “slechts om een vitaminecocktail” ging. Hem werd voortdurend gezegd dat deze injecties niet schadelijk waren. “Nu zie ik dat anders. Maar ik heb nooit schade willen toebrengen aan de meisjes”, zei Gläser. “Ik heb altijd met plezier mijn werk als trainer gedaan. Nooit om mensen schade te berokkenen.”

De trainer is een van de vijf voormalige functionarissen in het DDR-zwemmen in het hoofdproces die worden aangeklaagd wegens het toebrengen van lichamelijke schade aan 13- en 14-jarigen door middel van het toedienen van mannelijke hormonen. Naast Gläser zijn dat de trainers Dieter Lindemann (voormalige trainer van Franziska van Almsick), Dieter Krause en Volker Frischke (nog steeds trainer van Europees kampioene Kerstin Kielgass) en de artsen Bernd Pansold (chef van sportmedische afdeling van de DDR-sport, nu betrokken bij de begeleiding van de Oostenrijkse en olympische skikampioen Hermann Maier) en Dieter Binus.

In een marathonzitting probeerde de aanklager gisteren te bewijzen dat Binus niet alleen tabletten maar ook injecties met het middel Depot-Turinabol (verwant met testosteron) aan minderjarige zwemsters had toegediend. De voormalige chef van het laboratorium in Kreischa, Dieter Behrendt, verklaarde dat bij Christiane Knacke-Sommer vlak voor de WK van 1978 sporen van Depot-Turinabol waren gevonden. Volgens hem kan dat middel alleen maar geïnjecteerd worden. De zwemster zei eerder in haar aanklacht dat ze tijdens een trainingkamp ter voorbereiding op de WK injecties had gekregen van Binus.

Binus wordt ervan verdacht ook het middel B17 te hebben toegediend aan minderjarige meisjes in zowel de zwem- als de atletiekwereld. Het gaat om het hormoon Oxytocin, een middel dat normaal aan zwangere vrouwen wordt gegeven. Over bijwerkingen van het medicijn bij niet-zwangere meisjes is nog weinig bekend. Maar duidelijk is dat hormoondoping bij vrouwen tal van schadelijke effecten teweeg heeft gebracht, zoals spierkramp, zware leverbeschadiging, acne, zware stem, onvruchtbaarheid, menstruatiestoringen, verandering in het libido, sterke haargroei en zo verder. Binus verklaarde eerder in het proces, in juli, dat hij weliswaar anabolica had toegediend, maar dat de doses (maximaal 1.000 milligram) nooit schadelijk geweest kunnen zijn.

Niet eerder dan volgende week zal de rechtbank zijn oordeel uitspreken over de aanklacht tegen Gläser en Binus. Daarna zijn de andere trainers en artsen aan de beurt. Zij gaven gisteren, tot zichtbare ergernis van rechtbankvoorzitter Bräutigam, in de beklaagdenbank op geen enkele vraag antwoord, zaten te geeuwen en deden alsof het hen niets aanging. De verwachting is dat de onthullingen leiden tot meer processen in Duitsland. Dan zullen ook trainers en artsen die in andere sporten werkzaam waren ter verantwoording worden geroepen.