WANDA HOROWITZ-TOSCANINI; (1908-1998) Een muziek-muze

AMSTERDAM, 24 AUG. Wanda Horowitz-Toscanini, die vrijdag op 90-jarige leeftijd overleed, verbond twee van de meest legendarische namen uit de muziek van deze eeuw. Haar vader was Arturo Toscanini (1867-1957), een uniek dirigent. Haar echtgenoot was Vladimir Horowitz (1904-1989), een pianist zoals er maar één kon zijn. Wanda wijdde haar leven aan Horowitz' welzijn tijdens zijn turbulente carrière, waarin hij vier periodes weigerde op te treden. De langste duurde twaalf jaar: van 1953 tot 1965.

Wanda's huwelijk met Horowitz, op het oog slechts gebaseerd op onwaarschijnlijkheden, was niettemin een succes. Ondanks een korte periode van scheiding in 1949 duurde het bijna 56 jaar, tot Horowitz overleed op 5 november 1989 in hun huis in New York, waar nu ook zij is gestorven.

Na Horowitz' dood eerde Leonard Bernstein haar in een brief: “U zorgde voor hem tijdens een serie neurotische crises, die de wereld waarschijnlijk nooit zal begrijpen, en gaf hem telkens aan ons terug, verfrist, vernieuwd en zelfs groter.”

Het huwelijk van Wanda Toscanini en Vladimir Horowitz werd vlak voor Kerstmis 1933 gesloten in Milaan. Horowitz was een homoseksueel en hij leek er vooral op uit de schoonzoon te zijn van de beroemdste dirigent ter wereld. Wanda Toscanini wilde vooral niet langer de dochter van Toscanini zijn, maar de vrouw van de beroemdste pianist op aarde.

Horowitz had eerder verklaard: “Om een groot kunstenaar te zijn, moet men alleen leven” en “Vrouwen zijn onnodige bagage.” Wanda leek hem echter wel handig om zijn correspondentie te doen. Wanda bewonderde Horowitz' spel: “Ik was verliefd op zijn pedaalgebruik.” Haar interesse voor hem kwam naar haar eigen zeggen ook voort uit een kop in de Manchester Guardian over Horowitz: 'The greatest pianist, dead or alive'. Horowitz zei later: “Mijn vrouw heeft een man van me gemaakt en Toscanini maakte me tot musicus.”

Wanda Toscanini werd in 1908 als jongste van vier kinderen geboren in Milaan. Ze had een moeizame jeugd - haar beroemde vader, vaak ontrouw aan haar moeder, was meestal weg. Ze leerde pianospelen, maar als haar vader thuis was, werd elke noot met ongenadig geschreeuw gekritiseerd. Ze nam in het geheim zangles en trad op onder een pseudoniem. Ze kon met succes Ah fors' è lui uit Verdi's La traviata zingen. Toen haar vader er achter kwam verbood hij dat er een tweederangs zangeres in de familie Toscanini was.

Net als Alma Mahler, de echtgenote van Gustav Mahler, gaf Wanda Toscanini een eigen muzikale carrière op. En net als Alma werd ze een muze, met net zo' driftig temperament als haar vader. Nog voor haar huwelijk verzoende ze zich uiteindelijk met Toscanini.

Wanda regelde met haar wat bruuske optreden Horowitz' leven met ijzeren devotie. Horowitz zei dat zij zijn strengste criticus was. Op hoge leeftijd leek Horowitz dan soms een gezeggelijke kleine jongen, die van haar afhankelijk was, maar af en toe toch wat stoute dingen zei en deed.