Kohl hanteert het wapen van de hartstocht

Helmut is “süss”, maar Gerd zorgt tenminste voor “een frisse wind”. Dit weekeinde begonnen Kohl en Schröder, rivalen voor het Duitse kanselierschap, aan de laatste fase van hun verkiezingsstrijd.

DORTMUND/BERLIJN, 24 AUG. “Helmut, Helmut, Helmut!”, scanderen duizenden aanhangers in koor als bondskanselier Helmut Kohl zich met zijn vrouw Hannelore door de dichte mensenmassa beweegt. De band speelt Der Steiger kommt en de hele zaal in Dortmund zingt het lied over de klimmende mijnwerker. “Dit is de kanselier van de Duitse hereniging. De grootste Europeaan”, klinkt uit de luidsprekers.

Als Kohl het podium oploopt breekt een uitbundig gejoel en gejuich los alsof de 18.000 partijleden en sympathisanten nooit hebben getwijfeld aan hun kandidaat, die op 27 september voor de vijfde keer de verkiezingen voor de CDU wil winnen.

“Kohl is süss. Hij is Klasse!”, roept Linda. Ze is 16 jaar met geverfd haar zo rood als een knipperlicht en stemt niet alleen op Kohl omdat hij zo süss is. Linda wil later de sportzaak van haar ouders overnemen en “Kohl doet tenminste iets voor de kleine zelfstandige”. Bovendien houdt ze niet van mannen die voor de vierde keer trouwen zoals Kohls rivaal Gerhard Schröder van de SPD. Voor de CDU is het gezin nog altijd de hoeksteen van de samenleving. Het publiek krijgt niet voor niets te horen dat Helmut en Hannelore al 38 jaar getrouwd zijn en dat de band In the mood speelt omdat ze elkaar dansend op die muziek hebben leren kennen.

Van heinde en ver zijn de christen-democraten deze zondag naar de grote Westfalenhalle in Dortmund gekomen, midden in het Roergebied, om het officiële startschot te geven voor de 'hete fase' van de verkiezingsstrijd.

Een dag eerder heeft Kohls rivaal Gerhard Schröder van de SPD de messen geslepen. De gladiatoren maken zich op voor de eindsprint. Schröder begon met een 'Ontbijtconcert' op de Gendarmenmarkt in Berlijn, waar de SPD-kandidaat met de blik vast gericht op de nieuwe bondskanselarij aan de Spree het liefst vertoeft. 's Middags dook de SPD-kandidaat op in München, want ook in Beieren staan verkiezingen voor de deur, en 's avonds waren de sociaal-democraten in Bonn.

De stemming bij de SPD in Berlijn was tam vergeleken met het enthousiasme dat de CDU in Dortmund wist los te maken. Het valt Schröder niet altijd makkelijk de spagaat te maken tussen een moderne economische politiek en de dromen van links en de vakbonden. In Berlijn waren zo'n vijfduizend partijgenoten en sympathisanten op de been gekomen, om tussen de Thüringse worstjes en atletische ochtendgymnasten naar hun kandidaat te luisteren.

Schröders 'We kunnen winnen' leverde nauwelijks meer op dan plichtmatig geklap, terwijl Kohl met dezelfde uitspraak een ruim vijf minuten durende staande ovatie oogstte. Politiek is hartstocht en Kohl weet als geen ander hoe hij dit wapen moet hanteren. Of kwam het toch door de grote Westfalenhalle, waarvan de vroegere kanselier Konrad Adenauer al zei dat de “mensen hier zo goed in de stemming komen”?

In de stad Dortmund was niets te bespeuren van een partij die zich laat ontmoedigen door de slechte resultaten in de opiniepeilingen.

Pagina 4: 'Ik kan Helmut Kohls gezicht niet meer zien'

Al vele maanden ligt Gerhard Schröder op kop. Toch blijkt uit de laatste enquête van het bureau Emnid dat de steun voor de SPD afneemt en de CDU er punten bijverdient. Als er vandaag verkiezingen worden gehouden kan de SPD rekenen op 41 procent van de stemmen, Kohls CDU op 38 procent. “Iedereen merkt hoe de stemming van dag tot dag verbetert, in ons voordeel”, zegt Kohl. “De mensen kijken weer optimistisch in de toekomst”. De kanselier ziet zich gesterkt door een groeiende economie, een licht dalende werkloosheid, een lage inflatie en stabiele prijzen. Vorige week werd bekend dat zelfs de stagnerende buitenlandse investeringen in Duitsland in de eerste helft van dit jaar krachtig zijn gestegen.

Maar de economie mag de regering in de kaart spelen, Kohl kent het verschil tussen stemmingen en stemmen. De strijd tegen de populaire Schröder wordt “zwaar”, laat hij weten. Want 16 jaar regering van CDU/CSU en FDP vinden velen lang.

“Ik kan Kohls gezicht niet meer zien”, zegt de 26-jarige Stefan op de Gendarmenmarkt in Berlijn. “Ik heb nooit een andere politicus meegemaakt dan Kohl”. Stefan studeert rechten en is voor Schröder, want die belooft 'iets nieuws' (“ook al probeert de partij hem te dwarsbomen”), 'een frisse wind' en verdubbeling van de uitgaven voor onderwijs. “Democratie leeft van machtswisselingen. Daarom ben ik voor Gerd.”

Kohl realiseert zich dat velen iets 'anders' willen. Daarom heeft hij deze verkiezingen iedereen van stal gehaald, die punten voor de partij kan verdienen, want 50 tot 75 procent van de kiezers weet nog niet op wie hij gaat stemmen. Zelfs een oude rivaal als Lothar Späth nam Kohl vorige week op in zijn verkiezingsteam. Späth, die in 1989 nog als CDU-politicus probeerde de kanselier als partijvoorzitter te wippen, is intussen de populairste ondernemer van Oost-Duitsland omdat hij het verouderde bedrijf Jenoptik succesvol saneerde en nieuwe banen schiep.

Ook Späth is in Dortmund van de partij en zegt dat hij in deze moeilijke tijden met crises in Azië, Rusland en Afrika meer vertrouwen heeft in “een oude ervaren olifant als Helmut Kohl” dan in de “onvervaren nieuwkomers” van SPD en de Groenen, die Kohls hervormingen in de eerste 100 dagen willen terugdraaien.

Kohls kroonprins Wolfgang Schäuble, CDU/CSU-fractievoorzitter, doet er nog een schepje bovenop en noemt Schröder “een luchtballon”. De socialisten zijn bang voor concurrentie, weten niet wat bezuinigen is en innovatie-à-la-SPD is “terug naar de postkoets”. Op een grote coalitie van CDU en SPD hoeft niet te worden gerekend, had Kohl al gezegd.

In de hete fase van de strijd gaan de nuances verloren. Wie kiest voor de SPD, kiest voor een linkse republiek, voor communisten, voor vroegere stenengooiers en voor onbetrouwbare politiek, luidt Kohls boodschap. Wie kiest voor de CDU kiest voor sociale afbraak, voor verlamming (weiter so), voor zich verrijkende miljonairs, laat Schröder weten. Is dat genoeg om de gevreesde eindsprinter Kohl voor te blijven?