Vluchten per vrachtwagen

In de haven van Oostende worden alle vrachtwagens die oversteken naar Groot-Brittannië op verstekelingen gecontroleerd. Zo hoopt de rederij het groeiend aantal vluchtelingen uit vooral Albanië en Kosovo tegen te houden.

OOSTENDE, 22 AUG. Op de kade van Oostende strijkt veiligheidsbeamte David Pryce langs het zeil van een vrachtwagen. “We moeten vooral letten op de naden”, wijst hij. “Die kunnen ze zo doorsnijden dat je er niets van ziet.” Pryce klimt de wagen in en speurt tussen de dozen. “Tweëentwintig vluchtelingen hebben we onlangs in een aanhanger ontdekt”, zegt hij. “Maar meestal reizen ze in groepjes van drie à vier.” Hij bukt en tuurt onder de wagen. Dan verzegelt hij de deuren.

Sinds kort controleert de Britse rederij Sally alle ruim driehonderd vrachtwagens die dagelijks van Oostende naar Ramsgate worden verscheept. “We moesten iets doen, want de afgelopen twee maanden is het aantal verstekeling dramatisch toegenomen”, zegt directeur Magnus Sillen. Een boete van bijna tienduizend gulden moet zijn maatschappij betalen voor een illegale vluchteling die door de Britse immigratiedienst wordt ontdekt. Bovendien draait Sally op voor de verblijfs- en eventuele repatriëringskosten. “Voor een groep van twintig Chinezen loopt dat flink op. Het is goedkoper vier mensen in te zetten die alle wagens controleren.”

Bij de controles worden gemiddeld tien vluchtelingen per dag gevonden, vaak afkomstig uit Kosovo en Albanië maar ook uit Sri Lanka en China. De illegalen worden overgedragen aan de politie, die hen meestal na een paar uur weer laat gaan met het bevel het land te verlaten. De haven van Zeebrugge kampt met hetzelfde probleem. In de eerste helft van dit jaar werden bij controles in het Belgische kustgebied meer dan duizend illegale vluchtelingen ontdekt. In Groot-Brittannië werden nog eens 1500 illegalen aangehouden. Vorig jaar was dat nog 317.

De recente toename van het aantal verstekelingen is volgens Sillen een gevolg van het conflict in Kosovo. Ook wijst hij op het in werking treden van het verdrag van Schengen drie jaar geleden, waarmee de grenscontroles zijn opgeheven tussen negen Europese landen. Sillen is overtuigd dat het gaat om georganiseerde mensensmokkel. “De vluchtelingen worden door derden in de vrachtwagens geholpen. Hier in de haven, of op parkeerplaatsen langs de weg richting Oostende.” Dat is ook de indruk van opperwachtmeester Tyteca van de rijkswacht in Oostende. “Sommigen proberen het op eigen houtje, maar de meesten worden geholpen door georganiseerde bendes. Het is niet evident in welke vrachtwagen ze moeten kruipen.” De vluchtelingen betalen volgens de rijkswachter ruim duizend gulden aan hun 'reisagent'.

Tot voor kort gebruikten de mensensmokkelaars vooral de parkeerplaatsen langs de weg naar Zeebrugge en Oostende om vluchtelingen in vrachtwagens te helpen, zegt Tyteca. Bijvoorbeeld bij het Fina-station in Jabbeke, de laatste stop langs de snelweg naar Oostende. “Maar nadat een aantal aanhoudingen zijn verricht en mensen werden veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen wegens mensensmokkel proberen ze het de laatste weken op het ferryterrein zelf.”

Toch zien veel vluchtelingen bij het parkeren op weg naar de kust nog steeds hun kans schoon zich te verstoppen. Zo werden woensdag op een parkeerplaats langs de E313 bij Tessenderlo, in Belgisch Limburg, een Kosovaar en twee Sri Lankezen gevonden in een Britse vrachtwagen. Ze waren net ingestapt. De chauffeur, die op weg was naar Zeebrugge, werd gealarmeerd door gestommel in zijn vrachtwagen. Steeds meer truckers stoppen uit voorzorg niet meer langs de snelweg richting kust. Het terrein aan de Oostendse kade waar de vrachtwagens op verstekelingen worden gecontroleerd, is afgezet met stalen hekken en rollen prikkeldraad. “We gaan nog meer prikkeldraad aanbrengen”, zegt directeur Sillen. Vanaf de weg staan groepjes mensen te kijken of Pryce en zijn collega een illegaal vinden. De toeschouwers hebben pech. “Nu de vluchtelingen weten dat we alles controleren, proberen ze vooral 's nachts in de vrachtwagens te komen”, zegt Pryce.

De beveilingsbeamte let vooral op vrachtwagens waar Groot-Brittannië op staat. “Ze gaan er van uit dat die richting Engeland gaan. Soms ten onrechte.” Bij de rijkswacht van Oostende werd deze week nog een groep verstekelingen afgeleverd die per ongeluk in een vrachtwagen richting Frankrijk waren geklommen. Eenzelfde fout maakten dertien vluchtelingen, onder wie vier kinderen, die maandag gevonden werden in het Nederlandse Waddinxveen, toen een chauffeur die net uit Oostende kwam, zijn vrachtwagen uitlaadde. De dertien verklaarden uit Kosovo te komen en werden door justitie op straat gezet. Net als België stuurt Nederland Kosovaren niet terug naar hun land, wegens het conflict daar.

Bij de controles op de kade van Oostende werd deze week een beveiligingsbeambte door een gesnapte vluchteling met stenen bekogeld. “Maar meestal zijn ze rustig of ze barsten in huilen uit”, zegt Pryce. “Ze willen naar Engeland omdat daar familie woont of omdat ze denken daar gemakkelijk asiel te kunnen aanvragen.” Rederij Sally heeft bij de vrachtwagencontroles al geëxperimenteerd met warmte- en zuurstofdetectoren. “Maar dat bleek niet te werken omdat de detectoren ook op de lading reageren”, zegt directeur Sillen. “Het beste werkt een grote poort met röntgenstralen, zoals ze die in het klein op vliegvelden gebruiken. Maar dat is vreselijk duur.” Sillen vindt het niet billijk dat zijn maatschappij opdraait voor het verstekelingenprobleem. “Het vraagt om een oplossing op Europees, of in ieder geval Belgisch niveau. Dit heeft niets meer te maken met shipping business.”