Van Gaal, Adriaanse, De Mos, Gullit of Haan?

Nederland staat internationaal bekend om zijn hoog gekwalificeerde trainers. Toch is het voor de KNVB niet eenvoudig om een nieuwe bondscoach te vinden. Geschikte kandidaten zijn schaars.

ROTTERDAM, 22 AUG. Nadat Johan Cruijff en Wim Jansen niet bereid bleken de opvolger te worden van Guus Hiddink, moet de voetbalbond op zoek naar alternatieven. Algemeen directeur Arie van Eijden van de KNVB heeft de afgelopen weken met diverse personen in de Nederlandse voetbalwereld oriënterende gesprekken gevoerd over mogelijke kandidaten. Zijn bevindingen heeft hij donderdagavond voorgelegd aan het bestuur betaald voetbal. Naar wie de voorkeur uitgaat, is het best bewaarde geheim van Zeist.

Bestuurders aan de zijlijn adviseren het college van Henk Kesler geen overhaaste beslissingen te nemen. Het Nederlands elftal hoeft geen kwalificatiewedstrijden te spelen voor het volgende EK, dat de KNVB en de Belgische bond in 2000 organiseren. “Het is als met de aanschaf van een nieuwe auto”, zegt Jan Reker van de belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal. “Als ik een model wil van een goed merk waar vier maanden levertijd op zit, rijd ik liever voorlopig even in een huurauto dan dat ik genoegen neem met een wagen van mindere kwaliteit waar ik sneller over kan beschikken.”

Van Eijden heeft ook de voormalige trainer van PSV om advies gevraagd. Reker: “De voorkeur moet uitgaan naar de beste kandidaat die het meeste voldoet aan de eisen van het bondscoachschap. Hij moet ook een persoon zijn die breed gesteund wordt. En hij moet de Nederlandse voetbalcultuur kunnen uitdragen. Als hij nu niet beschikbaar is, komt hij wel op redelijke termijn vrij. Ik noem geen namen, maar er zijn mogelijkheden genoeg.” Ook Theo van Seggelen, voorzitter van de Centrale Spelers Raad en de spelersvakbond VVCS, adviseert het bestuur betaald voetbal de tijd te nemen. “Dit hoeft niet à la minute geregeld te worden. Laten ze eerst maar eens een profielschets maken.”

De KNVB is al te laat met het zoeken naar een nieuwe bondscoach, vindt Rob Baan, technisch bestuurslid van Feyenoord. “Iedereen die beleid voert in de voetbalwereld weet dat je op dit soort zaken moet inspelen. Voor deze vacature moet de beste man worden gezocht. Als je denkt dat je daarmee kunt wachten omdat er toch geen kwalificatie-interlands worden gespeeld, leef je buiten de werkelijkheid.”

Het bestuur betaald voetbal wilde eerst de beslissing van Hiddink afwachten. Na het WK zou daarover een gesprek worden gevoerd. Hiddink liep een week na de finale echter al in het trainingspak van Real Madrid. Nu wil de KNVB geen maanden meer wachten met het aanstellen van zijn opvolger.

De kandidaten die aan alle eisen voldoen, zijn schaars. Ook moeten zij maar trek hebben in een aanloopperiode zonder kwalificatieduels, zonder spanning, zonder directe noodzaak spelers uit het buitenland op te roepen. Essentieel blijft wat Louis van Gaal wil. Is hij bereid Euro 2000 te doen, of vindt hij dat toernooi niet passen in combinatie met zijn werk bij FC Barcelona? Vooralsnog heeft hij te kennen gegeven pas na het EK 2000 beschikbaar te zijn voor de baan in Zeist. Van Gaal heeft nog zes jaar te gaan bij Barcelona, maar in zijn contract is een clausule opgenomen dat hij over twee jaar weg mag indien de KNVB hem benadert.

Het gaat de voetbalbond niet alleen om een nieuwe bondscoach, maar ook om diens gehele technische staf. Co Adriaanse wordt als alternatief genoemd voor Van Gaal, die zich de komende jaren moeilijk zal kunnen vrijmaken voor scoutingswerk en oefeninterlands. De trainer van Willem II, die in Tilburg nog twee jaar onder contract staat, heeft echter weinig of geen internationale ervaring. Reker: “Elke trainer beschikt over capaciteiten. De een heeft dit als sterke punten, de ander dat. Daaruit moet je een keuze maken.” Baan: “Adriaanse is een talentvolle trainer. Maar hij ligt wel vast. Gebrek aan internationale ervaring? Hij hoeft de ballen er niet zelf in te schoppen.”

Ook Heerenveen-trainer Foppe de Haan ziet in Adriaanse een geschikte man voor Oranje. “De afgelopen jaren heeft het in Zeist ontbroken aan iemand die de totale lijn in de gaten houdt. Michels deed dat heel goed. De nieuwe bondscoach moet mensen prikkelen, zaken ontwikkelen. Sinds het vertrek van Bert van Lingen naar Glasgow Rangers is daaraan een groot gebrek. Er moet iemand komen die de bureaucratie tegenwicht biedt. Het denken bij de bond is erg commercieel geworden. Adriaanse zou een man kunnen zijn die structuur aanbrengt in Zeist. Later, voor het EK 2000, kun je er een coach van naam bijzetten”, zegt De Haan, ook docent op de trainerscursus van de KNVB.

Adriaanse promoveerde met PEC Zwolle en FC Den Haag rechtstreeks naar de eredivisie, maar was bij AZ en Ajax vooral in de opleiding werkzaam. Na vijf jaar te hebben gefunctioneerd als directeur opleidingen bij Ajax, manifesteert Adriaanse zich nu als een vurig aanhanger van de leer van Van Gaal. Toen Ajax echter een opvolger zocht voor Van Gaal, noemde geen enkele speler zijn naam. Ook het bestuur van Ajax heeft geen moment overwogen hem door te schuiven naar de positie van technisch directeur. Pikant is dat Ajax-voorzitter Michael van Praag nu in het sectiebestuur mede moet beslissen over de eventuele aanstelling van Adriaanse als bondscoach.

Van de trainers die over internationale ervaring beschikken is Aad de Mos onmiddellijk beschikbaar. Sinds zijn mislukte avontuur bij Werder Bremen zit de Hagenaar zonder werk. De Mos had bij Ajax een landstitel gehaald als hij niet twee weken ervoor, op 6 mei 1985, was ontslagen. Met KV Mechelen won De Mos in 1988 de Europa Cup II door Ajax in de finale te verslaan. Met Mechelen werd hij ook kampioen van België, net als later met Anderlecht. Daarna is zijn loopbaan wat in het slop geraakt. Bij PSV en Werder Bremen kon hij zijn faam niet waarmaken.

Arie Haan heeft als oefenmeester eveneens veel internationale ervaring opgebouwd. Hij staat momenteel nog een jaar onder contract bij Anderlecht. Met de vervallen club uit Brussel won hij twee Belgische titels (1986 en '87). Met Standard Luik veroverde Haan in 1993 de beker. Maar bij Feyenoord raakte Haan het spoor bijster door zich wekelijks aan te passen aan de tegenstander en steeds met een andere opstelling te spelen.

In het rijtje kandidaten zou verder nog Rob Baan (55) passen. De voormalige trainer van clubs als FC Twente en Roda JC was onder Rinus Michels vijf jaar assistent-bondscoach. Bij PSV deed hij als rechterhand van Advocaat Europa-Cupervaring op. Als technisch bestuurslid werkt hij nu aan een nieuwe structuur bij Feyenoord. Baan: “Hoewel het een ongelooflijk eervolle baan is, stel ik me denk ik niet beschikbaar als de KNVB mij belt. Ik heb het erg naar mijn zin bij Feyenoord.”

Baan zet Ruud Gullit in het rijtje van geschikte kandidaten. “Hij heeft bij Chelsea bewezen een uitstekende coach te zijn. Gullit kan een staf om zich heen verzamelen voor onder meer de oefeningetjes op de training.” Gullit heeft evenwel in een eerder stadium laten weten het nog te vroeg te vinden voor het Nederlands elftal. De Haan is het daarmee eens. “Gullit kan als boegbeeld fungeren, hij heeft altijd een eigen mening. Maar aan de functie van bondscoach is hij nog niet toe. Om een structuur te kunnen neerzetten in Zeist moet je eerst vijftien jaar ervaring hebben als clubtrainer.”