Belofte maakt véél schuld in Paraguay

Nog geen week na de installatie van de nieuwe president Cubas staat Paraguay, de enig overgebleven bananenrepubliek van Latijns Amerika, alweer op zijn kop.

RIO DE JANEIRO, 22 AUG. Drie van zijn eigen broers die uit de regering stappen; massale demonstraties; en een afzettingsprocedure door het parlement. Dat is wat de nieuwe gekozen president van Paraguay, Raúl Cubas, in minder dan week na zijn aantreden voor elkaar heeft gekregen. Zijn eigen partij is uiteengevallen en het Hooggerechtshof is razend.

De oorzaak van dit alles heet Lino Oviedo, de hoekige legergeneraal die een paar maanden geleden tot tien jaar gevangenisstraf is veroordeeld wegens een staatsgreeppoging in 1996. Cubas was maandag nog geen twee dagen president, of hij besloot, overeenkomstig zijn eerder gedane belofte, de couppleger vrij te laten. “Generaal Oviedo is een goede vriend van de president”, verklaarde de president tegenover de Braziliaanse krant Jornal do Brasil. De generaal zou als een 'tweelingbroer' zijn: “We zijn met maar één maand verschil geboren en denken op dezelfde manier”, zo zei Cubas.

De vrijlating van Oviedo leidde tot heftige emoties in Paraguay, een land met 5,5 miljoen inwoners dat voornamelijk leeft van smokkel. “Ik ben gewond en zeer nerveus over wat mijn broer heeft gedaan”, zei Carlos Cubas, de jongere broer van de president. Hij is een fregat-kapitein die net het baantje van minister van Handel en Industrie door broerlief had toebedeeld gekregen. Twee dagen na zijn benoeming diende de kapitein zijn ontslag in als minister en ging naar huis “om te mediteren over deze beslissing, die ik genomen heb uit respect voor mijn waardigheid.” Ook broer Luís en broer Emílio lieten Cubas vallen. Luís was net tot presidentieel woordvoerder benoemd, terwijl senator Emílio Cubas de raadgever van de president mocht spelen. “Hij wordt gedomineerd door die man (Oviedo)”, zei senator Emílio na zijn aftreden over de relatie van zijn broer met de generaal. “We moeten een onneembare muur tegen hem opwerpen.”

De grote angst is dat generaal Oviedo, eenmaal vrij, de macht van Cubas zal overnemen. Geen idiote gedachte: 'Cubas aan de regering, Oviedo aan de macht' - dat was tenslotte de leus waarmee Cubas in mei de verkiezingen won. Zoals kan gebeuren in een land waar putschistische generaals aan de macht meer regel zijn dan uitzondering, was Oviedo aanvankelijk de presidentskandidaat voor de leidende Colorado-partij. Het beoogde slachtoffer van Oviedo's staatsgreep twee jaar geleden, president en partijgenoot Wasmosy, wist Oviedo echter in april achter de tralies te zetten. Daarmee strandde Oviedo's kandidatuur voor het presidentschap. Raúl Cubas sprong in het gat en haalde bij de verkiezingen meer dan vijftig procent van de stemmen.

Cubas heeft zijn bewondering voor Oviedo nooit onder stoelen of banken gestoken. Lino Oviedo was immers de luitenant die in 1989 de 'bunker' van dictator Alfredo Stroessner bestormde en de potentaat op de vlucht joeg. Niet dat er toen een burgerregering kwam: opnieuw nam een militair het presidentschap op zich, en opnieuw was hij van de Colorado-partij. President Andrés Rodríguez sloot Oviedo in zijn hart en promoveerde het moedige luitenantje tot kolonel, en later tot generaal.

Onder president Wasmosy breidde de invloed van Oviedo zich uit. Zijn 'vriend' Wasmosy gaf hem het lucratieve baantje van 'hoofd van openbare werken in de binnenlanden'. Kort daarna werd Oviedo door Wasmosy tot hoofd van de strijdkrachten benoemd.

Toen, op een dag, ging het mis. Oviedo beschuldigde de president van corruptie. Een aantijging die zeker hout sneed. Alleen was de 'oplossing' die Oviedo voorstond een staatsgreep. De putsch mislukte. In het gespannen spel dat daarop volgde wist Oviedo de kandidatuur voor het presidentschap namens de Colorado-partij te winnen. Wasmosy daarentegen had de macht aan zijn kant, en sloot zijn rivaal op.

Het vreemde is nu dat een meerderheid van de Paraguayanen gekozen heeft voor een president van wie men wist dat hij Oviedo-aanhanger was. Ook Oviedo zelf heeft er nooit aan getwijfeld dat hij Cubas in zijn zak had. “Ik heb nooit aan de verkiezingsbelofte van Cubas betwijfeld dat hij me vrij zou laten”, zei een triomfantelijke Oviedo toen hij woensdag de gevangenis uitstapte. “Ik ken Cubas al veertig jaar, en ik heb er goed aan gedaan hem in mijn campagne op te nemen.”

Volgens waarnemers is het dan ook niet zozeer het feit dát Oviedo is vrijgelaten, maar de haast die Cubas ermee heeft die in Paraguay tot angst en paniek leidt. In de hoofdstad Asunción was het diplomatencorps de afgelopen dagen bijeen. Volgens het Paraguayaanse radiostation Nandutí zou op de bijeenkomst een asielverzoek van ex-president Wasmosy besproken zijn. Alhoewel dit officieel wordt ontkend slaapt Wasmosy voor de veiligheid wel in de Argentijnse ambassade, zo bevestigde de ambassadeur van het buurland gisteren.

Inmiddels zijn alle partijen in het parlament, inclusief de Colorado-partij, een afzettingsprocedure tegen Cubas begonnen. Intussen zal het parlament geen enkel wetsontwerp van de regering goedkeuren. Daarmee gebeurt er weer niets aan de de gigantische grote economische crisis waarin Paraguay verkeert.