Hengelen boven een wrak: Een dagje vissen op zee

Man, ga vissen, zegt de dokter' was aan het begin van de jaren '70 een veel gelezen hengelboekje - auteur Jan Schreiner. Het is niet te verwachten dat het roerloze groepje Duitse opvarenden in de rokerige kajuit van het schuitje kan lachen om de ironie van de titel. Om zes uur in de ochtend zijn we voor een zeevistochtje vanuit Scheveningen onder een grijze hemel uitgevaren.

De zes Oosterburen begonnen bij het ochtendgloren met het bestellen van blikken bier aan het toogje. Maar reeds om kwart over zes is de stemming fiks gedaald, want de onstuimige golfslag waarop de 'MS Johanna' zich westwaarts hijgt, laat zich niet met zwakke magen en bier verenigen. Reeds om vijf voor half zeven mengt de kajuitlucht zich met een zurige odeur. Tijd om aan dek te gaan.

Het thema van het boottochtje - wrakvissen - krijgt door de fysieke gesteldheid van veel opvarenden een heel andere betekenis. Het is de bedoeling dat we op zo'n vijftig kilometer buiten de Nederlandse kust de hengels zullen uitgooien boven de tientallen scheepswrakken die de Eerste en Tweede Wereldoorlog daar hebben achtergelaten. Op de zanderige Noordzeebodem verzamelen vissen zoals kabeljauw zich rond de schaarse obstakels, waar ze beschutting vinden. 'We', dat zijn zo'n veertig hengelaars, voorzien van uitrusting, aas en proviand. Na zo'n twee uur varen komt de schipper uit zijn stuurhut en seint dat de wormen aan de haak kunnen en iedereen een plekje aan de reling moet zoeken. Aan bak- en stuurboord van de omgebouwde viskotter rijzen boortorens uit zee op. Op het moment dat de sonarapparatuur een massa op de bodem ontwaart, blaast de scheepshoorn en iedereen gooit zijn aas over boord. Lood en aas zijn meters de diepte in te volgen.

Waarom wrakvissen? “Het vissen van makreel is wel aardig”, zegt Martin, die “in het staal” zit en elk jaar “met de jongens” een dagje gaat zeevissen. In de zomer barst het van deze vissen, die zich niet bij de wrakken ophouden. “Die beesten zijn zo vraatzuchtig dat je er de man makkelijk tweehonderd vangt.” Hij rookte ze elk jaar in een ton met smeulend zaagsel, maar familie, vrienden en kennissen konden hun groeiende aversie tegen de jaarlijkse vracht makrelen niet langer verbergen. Makreel werd vis non grata. “Dus nu maar wat vissen vangen die minder snel bijten.”

De kabeljauwen blijken niet ontvankelijk voor deze bespiegeling, want bij elk wrak waar we boven liggen - het wemelt er werkelijk van - worden ze met tientallen tegelijk aan boord gehaald. De kleintjes meten zo'n dertig centimeter, maar er zijn er ook van een meter bij. Sommige vissers pakken het haast machinaal aan. Ze vissen gestaag vuilniszakken of de meegenomen blauwe plastic tonnen vol. “Reken maar uit”, zegt Peter, die tijdelijk geen werk heeft. “Een pond kabeljauwfilet doet in de winkel zo'n 15 gulden. Na een goeie dag breng je makkelijk 30 kilo aan wal.”

Tegen drieën is het laatste wrak bezocht en keren we huiswaarts. De meesten beginnen de vissen schoon te maken in een speciale bak op de voorplecht. Meeuwen en Jan-van-Genten duiken achter de ingewanden aan. Een paar kilometer buiten de kust kleurt het water plots anders, zanderig. Dan zijn ook de meeuwen verdwenen om pas in de haven weer op te duiken. Wat de vraag opwerpt of er 'volle zee'-meeuwen en 'kust'-meeuwen zijn.

Eenmaal afgemeerd breken de meeste passagiers haast hun rug onder de mee te zeulen vangst. Pas nu verschijnen zes bleke mannen uit de kajuit. “Nie wieder”, prevelt iemand bij het wankel betreden van terra firma.

INFORMATIE

Wrakvissen en makreelvissen is mogelijk bij verschillende Scheveningse rederijen. Het wrakvisseizoen begint in september.

Er zijn vier rederijen die vanuit Scheveningen varen: 'Groen', 'Vrolijk', 'Fortuna' en 'Trip'. Hengels, uitrusting en zeeaas zijn ter plekke te huur voor zo'n ƒ 30. Meevaren kost in het weekeinde ƒ 50 en op werkdagen ƒ 45. De afvaart voor het wrakvissen is om 6u. Voor het vangen van makreel hoef je minder vroeg je bed uit: daarvoor gaan om 8u pas de trossen los. De schepen liggen afgemeerd in de 2de Binnenhaven aan de Dr. Lelykade, pal naast de jachthaven. Informatie en reserveren: ' Vrolijk' 070-3514021, 'Groen' 070-3553588, 'Fortuna' 070-3555461 en 'Trip' 070-3555605.