Clubkaart zet voetbalfans klem

In Heerenveen begint vanavond de nieuwe competitie betaald voetbal. Om raddraaiers te kunnen weren werd de clubkaart ingevoerd. In de praktijk houdt zij de gewone toeschouwers dikwijls buiten de stadions.

ROTTERDAM, 20 AUG. Stel, je bent liefhebber van Feyenoord, je hebt dit jaar een Feyenoord-clubkaart aangeschaft en je wilt de club morgenavond in Sittard zien spelen tegen Fortuna. Onmogelijk, tenzij je tot de exclusieve groep 'goldcard-houders' behoort. Om toch een wedstrijd te zien besluit je dan maar om zondag naar de Arena te gaan. Kan niet. Clubkaarthouders van Feyenoord zijn daar niet welkom. Naar VVV-ADO Den Haag dan? Geen toegang.

Vanavond begint met de wedstrijd Heerenveen-FC Twente het nieuwe seizoen in het Nederlandse betaald voetbal. Als service-instrument aan het publiek en om de veiligheid in de stadions te bevorderen kan in principe iedere bezoeker op vertoon van een clubkaart een kaartje kopen. Dit is gezamelijk besloten door de overheid, de clubs en de KNVB. Bij mensen die zich misdragen wordt de clubkaart geblokkeerd. Dit is de theorie van de clubkaart.

De praktijk is anders. Terwijl de harde supporterskernen van verschillende voetbalclubs er tot dit seizoen een sport van maakten om zo veel mogelijk clubkaarten te verzamelen, wordt het stadionbezoek voor supporters die af en toe naar het voetballen willen een heksentoer.

De clubkaart werd enkele jaren geleden als service-instrument geboren. Met een pasje van je favoriete club kon je in het hele land bij sigarenzaken en andere verkooppunten terecht voor een kaartje. Na de veldslag in Beverwijk vorig jaar maart, waarbij Ajax-supporter Carlo Picornie door Feyenoord-aanhangers werd doodgeslagen, drong de politiek echter aan op de invoering van een minder fraudegevoelige kaart met behalve de naam ook een foto.

Het afgelopen jaar experimenteerden Feyenoord, ADO Den Haag en FC Den Bosch met deze 'persoonsgebonden clubkaart'. Dit seizoen komen daar Ajax, PSV, NEC en Emmen bij, Feyenoord is even afgehaakt. Vanaf augustus 1999 zou deze nieuwe kaart na een evaluatie, goed voor slechts één kaartje per wedstrijd, door alle clubs moeten worden ingevoerd. Deze kaart kost 25 gulden en geldt voor vijf jaar.

Het systeem gaat ervan uit dat iedere voetballiefhebber supporter is van een bepaalde club. Met liefhebbers houden de clubs en de KNVB nauwelijks rekening.

Herman Poos, woordvoerder van de KNVB, zegt dat iedereen die over een clubkaart beschikt naar een wedstrijd toe kan. “Afgesproken is dat bij elke wedstrijd neutrale plaatsen in de vrije verkoop komen.”

Bij de eerste officiële wedstrijd van dit seizoen werd de neutrale voetballiefhebber echter geboycot. Bij de KNVB-wedstrijd van afgelopen zondag in de Arena tussen Ajax en PSV waren alleen Ajax-clubkaarthouders en PSV-clubkaarthouders die vanuit Eindhoven met de trein naar de wedstrijd reisden welkom. De verplichte treinreis was weer het gevolg van de door de overheid opgelegde zogenoemde combi-regeling. Overige clubkaarthouders zagen op televisie duizenden lege plaatsen.

En al had men de goede clubkaart, dan nog. Neem het gezin met twee kinderen uit Utrecht. Vader (met Ajax-clubkaart) wil met beide zoons (de één voor Ajax, de ander voor PSV) de wedstrijd zien. Bijkans onmogelijk. Het kon wel, maar dan moest hij de zoon die een PSV-clubkaart heeft met de trein naar Eindhoven sturen en hem daar twee uur na de wedstrijd op het station weer ophalen. Samen met zijn zoon met Ajax-clubkaart kon hij dan slechts over een grote afstand zwaaien naar het vak met de fanatieke PSV-aanhang.

Een blik op de speciale clubpagina's van Teletekst leert dat tijdens de eerste competitieronde heel wat liefhebbers het stadion niet binnenkomen. VVV-ADO Den Haag is volgens de gemaakte afspraken alleen toegankelijk voor supporters met een clubkaart van VVV en PSV en ADO. ADO-aanhangers moeten met de bus. De 'harde kernen' van ADO en VVV kunnen naar de wedstrijd, maar een gezin uit Sittard met een clubkaart van Fortuna niet. Poos: “Ja, dat kan de overheid zo bepalen.” Overigens heeft Vitesse zelf bepaald dat Vitesse aanhangers alleen toegang krijgen als ze een seizoenkaart kopen.

Volgens Feyenoord-voorzitter Jorien van den Herik kunnen supporters met een Feyenoord-clubkaart aanstaande zondag een kaartje krijgen in een neutraal vak voor Ajax-Willem II. “Overigens”, zegt Van den Herik, “is dit voorbeeld hypothetisch, omdat Feyenoord-supporters deze wedstrijden niet bezoeken.”

Ajax laat daarentegen weten dat Feyenoord-clubkaarthouders (die dus net als premier Kok ook een beetje voor Ajax kunnen zijn) de wedstrijd helemaal niet kunnen bijwonen. Ajax-woordvoerder Erik van Leeuwen: “Wij hebben een restrictie voor Feyenoord-clubkaarthouders. Zij kunnen geen kaartje voor de Arena kopen.” De KNVB zegt “niet op de hoogte te zijn” van deze uitsluiting.

Gaston Sporre, de net afgetreden voorzitter van FC Zwolle, noemt de clubkaart een onding. “Bij de politiek hebben ze geen enkel idee wat ze de gewone voetballiefhebber aandoen. Het begint een beetje Orwell-achtige trekjes te krijgen. Het lijkt op de tovenaarsleerling die totaal niet meer in de hand heeft welk medicijn hij aan het maken is. Het spat aan alle kanten de reageerbuis uit”, aldus Sporre.

Ook de landelijke Federatie Supportersverenigingen betaald Voetbal (FSV) zegt dat de clubkaart “failliet” is. “Bij Feyenoord zie ik nog gewoon de mensen naar binnen gaan die in Beverwijk waren, terwijl de echte fans bijna niet meer spontaan naar het voetballen kunnen. Dat is criminalisering van de voetballiefhebber”, zegt voorzitter Roelf de Boer.

Voormalig burgemeester van Rotterdam Bram Peper zei op 19 mei in het Algemeen Dagblad over de clubkaart: “Er is veel meer slimmigheid te verzinnen dan zo'n kaart. Maar er wordt helaas te weinig denkwerk verricht om degenen die het niet goed menen met het voetbal een halt toe te roepen. Het is een uitdaging om terug te gaan naar de gewone kaartverkoop.” Peper, inmiddels minister van Binnenlandse Zaken, laat nu weten “achter de invoering van de clubkaart te staan”.