Wij gaan de Surinaamse regering wegjagen; Fred Derby over de 'derde coup' van Bouterse

De Surinaamse vakbondsleider en oppositiepoliticus Fred Derby is een nationale en internationale campagne begonnen die moet leiden tot de val van het huidige bewind.

AMSTERDAM, 19 AUG. Ze waren deze week allebei te zien op CNN, in een korte reportage over Suriname. Vakbondsleider Fred Derby en oud-legerleider Desi Bouterse voorzien beiden zwaar weer voor Suriname, en allebei voeren ze op hun eigen manier campagne om de problemen van het land onder de aandacht te brengen van het buitenland.

Bouterse, adviseur van staat, zoekt in het Caraïbisch gebied en bij andere Derde-wereldlanden steun tegen het opsporingsbevel dat de Nederlandse justitie tegen hem heeft uitgevaardigd wegens drugshandel. Derby, vakbondsleider, parlementariër en voorzitter van de Surinaamse Partij van de Arbeid, is bezig “solidariteit” te mobiliseren voor de Surinaamse vakbeweging, die zich heeft voorgenomen af te rekenen met het “vernietigende” beleid van de NDP-regering van president Jules Wijdenbosch en voorzitter Desi Bouterse.

Suriname staat een nieuwe reeks maatschappelijke acties te wachten, met als doel het gedwongen vertrek van de NDP-regering, zegt Derby bij de afsluiting van een vijfdaags bezoek aan Nederland. Hij was in Nederland op uitnodiging van het Surinaamse Kwakoe Festival in Amsterdam-Zuidoost, waar hem de eerste 'Kwakoe Award' werd toegekend wegens zijn dertigjarige staat van dienst in de Surinaamse vakbeweging.

Volgens Derby heeft de regering haar maatschappelijk draagvlak verloren. “Ze hebben ruzie met iedereen, van het bedrijfsleven tot de voetbalbond. Maar ze zullen niet vanzelf naar huis gaan, daarvoor zijn de belangen te groot. Ze zullen moeten worden weggejaagd. Dat gaan wij doen.” In het Surinaamse parlement houden coalitie en oppositie elkaar in evenwicht, met 25 zetels elk.

Een eerste ronde protesten en demonstraties in juni bracht volgens de oppositie ruim tienduizend Surinamers op de been. Bij een tegendemonstratie van de NDP kwamen zo'n vijfduizend man opdagen.

Derby verzet zich tegen de opmerking dat Suriname de regering heeft gekregen die de kiezers in 1996 wilden. “Dit was de derde coup van Bouterse. De eerste in 1980 was een ordinaire staatsgreep, de tweede in 1990 een telefooncoup, en deze derde was een kapitaalcoup. Wijdenbosch is aan de macht gekomen dankzij overlopers, niet op grond van de verkiezingsuitslag.” Bij de verkiezingen in 1996 boekte de NDP weliswaar winst, maar te weinig om een regering te vormen. Die kans kwam alsnog, toen Bouterse erin slaagde de javaanse KTPI en een aantal vermogende hindoestaanse zakenmensen los te weken uit het Nieuw Front.

Derby houdt er rekening mee dat de krachtmeting tussen de NDP-regering en de oppositie de komende tijd in een stroomversnelling belandt. Hij hoopt daarbij niet alleen op steun van de bevolking, maar ook op “internationale solidariteit”. Derby is zelf - behalve vakbondsleider en voorzitter van de Surinaamse Partij van de Arbeid - voorzitter van de Caraïbische bauxietfederatie, vice-voorzitter van de federatie van Latijns Amerikaanse en Caraïbische metaalwerkers, en regio-coördinator van projecten voor de vakbeweging, vooral scholing en trainingen.

Volgens de vakbondsleider heeft Wijdenbosch in de twee jaar sinds het aantreden van zijn regering het moeizame herstelbeleid van de voorgaande Nieuw Front-regering, waaraan Derby's SPA deelnam, teniet gedaan. “Wijdenbosch brengt alleen maar rampspoed voor het volk.” Suriname kent na een korte periode van stabilisatie inmiddels weer een inflatie van 21 procent. De buitenlandse schuld is opgelopen van 50 naar 180 tot 200 miljoen dollar. Derby: “Het geld verdwijnt gewoon. Corruptie viert hoogtij. We hadden een sluitende begroting, zelfs een overschot in 1995. Nu hebben we alweer een tekort van zestig miljard [Surinaamse] gulden. De deviezenvoorraad is opgedroogd. De koers van de dollar is opgelopen van één op 400 naar één op 630 gulden. Ga zo maar door.”

De Nederlandse justitie-zaak tegen Bouterse volgt Derby “zakelijk”. “Het gaat wat ons betreft om één burger die een probleem heeft met de Nederlandse justitie. Het zijn Bouterse en Wijdenbosch die er een nationale zaak van hebben gemaakt. Maar Suriname is niet Bouterse, en Bouterse is Suriname niet.” Hij hoopt wel dat de zaak snel wordt afgewikkeld. “Het duurt te lang. Nederland moet met bewijzen komen. En die moeten sure shot zijn, want de inzet is hoog. Als Nederland de strijd aanbindt tegen Bouterse en het verliest, dan heeft het ons opgescheept met een martelaar. Dat zal zijn positie enorm versterken. Daar hebben wij niet om gevraagd.”

Voorziet Derby een escalatie van de spanningen in Suriname, zoals gebeurde in 1982 aan de vooravond van de decembermoorden? “We houden er rekening mee, maar we willen het niet teveel accentueren, dat is niet goed. Bovendien, de mogelijkheden voor Bouterse om terug te slaan zoals hij in het verleden heeft gedaan, zijn een stuk geringer geworden, zowel nationaal als internationaal. Kijk naar Guyana. In de jaren zestig braken daar kort na de onafhankelijkheid rassenrellen uit. Er vielen honderden doden, maar niemand in het buitenland keek er naar om. Maar toen er laatst bij de verkiezingen op veel kleinere schaal ongeregeldheden uitbraken, reisde direct een topfunctionaris van de Caricom naar het land. Zulke onlusten kunnen we niet gebruiken in de regio, was de boodschap. Dat geldt ook voor Suriname.”

    • Sjoerd de Jong