Twee miljoen particulieren brengen deel van spaarcentjes naar de effectenbeurs; Beleggen met vrouwelijke intuïtie

In duizenden huishoudens beheersen de beurspagina's het humeur, staat de televisie standaard afgestemd op Teletekstpagina 570 en is wat de Dow doet hét gespreksonderwerp onder het eten. Nederland belegt.

ROTTERDAM, 19 AUG. De marktonderzoekers van het NIPO wisten het vorige week te melden: bijna één op de drie Nederlandse huishoudens belegt. Een kwart van hen doet dat pas twee jaar of korter. Met z'n allen keken ze verlekkerd naar aandelenkoersen die omhoog vlogen, beursindexrecords die elkaar in sneltreinvaart opvolgden en jubelende krantenkoppen die de Nationale Beurshausse uitriepen.

Hoe zou het er in al die beter gesitueerde Hollandse huisgezinnen de afgelopen twee jaar aan toe zijn gegaan? De buren beleggen, dus wij moeten ook? Of kon het niet-beleggende deel der natie tijdens de vrijdagmiddagborrel of op de tennisclub het nieuwe jargon - winst pakken, een calloptie uitoefenen, de underperformer lozen - niet meer bijbenen?

Het leger beleggers bestaat in elk geval uit calculerende burgers, die knarsetandend moesten toezien dat beleggers in hun kennissenkring rendementen opstreken van wel 10 of 20 procent, terwijl hun Sterrekening bij de Postbank een schamele 2,75 procent rente opleverde. Hoofd beleggingen H. Sintenie van de Rabobank Zuid-Kennemerland denkt dat dit het voornaamste motief is geweest. “Door de lage rentestand zijn veel particulieren overgestapt op beleggen.”

Hoe het ook zo gekomen is, zo'n kwart miljoen zielen haalden de afgelopen twee jaar hun spaargeld van de bank, zetten een deel van hun salaris opzij of haalden hun zwart geld terug uit België, om mee te kunnen doen aan de trend van het moment: geld beleggen op de effectenbeurs. De particuliere beleggers in Nederland zijn nu met z'n twee miljoenen, zo becijferde het NIPO.

“Veel mensen zien beleggen als een spel”, zegt A. Boot, hoogleraar ondernemingsfinanciering aan de Universiteit van Amsterdam. “Maar een spel is alleen leuk als je wint.” Tot nu toe heeft iedereen gewonnen, maar wat als het beursklimaat wat minder gunstig wordt? “Dan vinden ze het ineens geen leuk spel meer en trekken ze zich terug.”

Als beleggers massaal hun aandelen dumpen, versterkt dat de neergang van de beurs. “Dat moeten ze dus ook niet doen. Ze moeten hun aandelen gewoon vasthouden en een jaar of tien geduld hebben, dan trekt de beurs wel weer aan”, aldus Boot. Buitengewoon hoogleraar financiering en belegging F. Ballendux van de Erasmus Universiteit betwijfelt of beleggers zo verstandig zullen zijn. “Niemand lijkt erop voorbereid dat het een keer echt mis kan gaan.” Dat geldt volgens Ballendux niet alleen voor de particuliere beleggers. “De professionele beleggers van nu zijn ook veelal nieuwkomers. Ze zijn vaak nog zo jong, dat ze alleen een stijgende beurs hebben meegemaakt. Het is de vraag of ze opgewassen zijn tegen een dalende beurs.”

De meeste particulieren hebben zelf nauwelijks iets te maken met het actief kopen en verkopen van aandelen. Tweederde van hen kiest de gemakkelijke weg: de beleggingsfondsen. Dat zijn een soort veredelde spaarrekeningen, waarvan de rente niet vooraf vaststaat. Resultaten uit het verleden geven natuurlijk geen garanties voor de toekomst, zo vermelden de kleine lettertjes steevast, maar het moet wel erg raar lopen wil de particulier met beleggingsfondsen een lager rendement boeken dan met rentesparen. De afgelopen weken kampen de beleggers voor het eerst met een neergang.

“De rendementen zijn hoog”, zegt Sintenie van de Rabobank desondanks over de beleggingsfondsen, “en dat is vrijwel zonder uitzondering”. De risico's zijn daarvoor voldoende gespreid. “Een deelnemer aan een beleggingsfonds weet meestal alleen globaal waar hij zijn geld in belegt. Alleen Nederlandse fondsen, bijvoorbeeld. Of alleen fondsen in de IT-sector.” Voor wie graag een gokje waagt, zijn er de fondsen met een verhoogd risico, die vooral beleggen in nieuwe, veelbelovende bedrijven. Wie zijn eerste stapjes op het beleggingspad liever wat voorzichtiger zet, krijgt van de Rabobank betrekkelijk risicoloze fondsen toebedeeld 'waar u weinig meer voor hoeft te doen dan er de vruchten van plukken'. “We proberen het particulieren inderdaad zo gemakkelijk mogelijk te maken. Zo hebben we speciale clickfondsen, die mensen kennis laten maken met beleggen.” Clickfondsen zijn beleggingsfondsen die beleggers vrijwaren van scherpe koersdalingen, maar hen wel laten profiteren van de koerswinsten.

Steeds meer particulieren kiezen er volgens Sintenie voor om zelf te beslissen welke aandelen ze kopen of verkopen. “Die voeren via telefonische orderlijnen of op Internet hun eigen transacties uit, zonder hun beleggingsadviseur van de bank te raadplegen.”

Zelf speculeren is al lang geen elitesport meer, ook de gewone man aarzelt niet om zijn eigen fondsen uit te zoeken. Hij beperkt zich daarbij niet tot het 'volksaandeel' KPN of het 'emotie-aandeel' Ajax, maar volgt zelf het financiële nieuws en slaat toe als hij dat nodig acht. Hij verslindt daarbij beurspagina's in de krant, advieslijnen van banken, beleggingssites op Internet en natuurlijk de aandelenkoersen op Teletekst.

Dat beleggen ook nog leuk is, ervaren de 11.500 leden van de ruim duizend beleggingsclubs die Nederland telt. De meeste zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Beleggingsclubs. Een van die verenigingen is de Florijnenclub, een acht ledende tellen damesclub uit Eindhoven. “Onze echtgenoten deden allemaal al iets met beleggen en wij wilden ook wel eens weten hoe dat ging”, zegt voorzitter E. van Santfoort. Beleggen is geen mannensport meer, erkent Van Santfoort, “maar op feestjes of zo kijken mannen er regelmatig van op, als ze merken dat ik ook iets van beleggen afweet”.

De leden van de Florijnenclub beleggen met z'n allen zo'n 70.000 gulden. Ze begonnen dicht bij huis, met wat aandelen Ahold, maar inmiddels zitten ze overal. “We beleggen vooral in de wat onbekende fondsen, zowel kleine als grote, van IT-bedrijven tot uitgevers.” De vrouwen van de Florijnenclub hebben goed geboerd, hun rendement bedroeg dit jaar tot voor kort nog zo'n 60 procent. “Alleen de laatste weken is dat helaas gedaald.” De leden laten zich begeleiden door een adviseur van de bank, “maar meestal bepaalt vrouwelijke intuïtie onze uiteindelijke keuze”.

Een keer per maand komt het gezelschap bij elkaar om nieuwe transacties te bespreken. “Soms is snel handelen echter nodig”, zegt de voorzitter, “daarom houd ik ook tussentijds alles goed in de gaten. Zo kijk ik 's ochtends om half tien direct op Teletekst hoe 'Amsterdam' opent en ik ga elke dag naar de bibliotheek om het financiële nieuws in de kranten te lezen.”

Hoewel ze, voor ze lid werd van de vereniging, nog weinig met beleggen te maken had gehad, staat Van Santfoort er tegenwoordig mee op en gaat ze er mee naar bed. “Het is echt mijn grote hobby geworden. Ik ben inderdaad een beetje verslaafd geworden.”

    • Jochen van Barschot