Renes duelleert succesvol met het grote repertoire

Concert: Het Gelders Orkest o.l.v. Lawrence Renes. Bruckner: Achtste symfonie. Gehoord: 18/8 Concertgebouw Amsterdam. Herhaling: 19/8 Musis Sacrum Arnhem.

Eigenlijk had Lawrence Renes (1970) zijn eerste seizoen als chefdirigent bij het Gelders Orkest nog grootser willen beginnen. Niet met Bruckners Achtste symfonie, maar met diens Negende. En dan niet in de gebruikelijke, onvoltooide vorm, maar in een versie waarin de schetsen van de Finale speelklaar zijn gemaakt onder leiding van Benjamin Cohrs. Dat ging echter niet door. Hans Vonk, die de onvoltooide Negende in oktober in het Concertgebouw wil laten klinken met zijn St. Louis Symphony Orchestra, maakte daartegen bezwaar. In juni dirigeerde hij hetzelfde werk nog bij Het Gelders Orkest. Renes week ten het Gelders Orkest liet het publiek weten dat de 'voltooide' Negende niet doorging om 'technische redenen.'

De Achtste symfonie, die gisteren tijdens de Zomerconcerten in het Concertgebouw werd uitgevoerd en vandaag in Musis Sacrum in Arnhem wordt herhaald, is een voor de handliggend alternatief. Vorig jaar gaf het Gelders Orkest van deze 'kroon op de muziek van de negentiende eeuw' al een opzienbarende uitvoering, en ook nu gaf Renes er weer een indrukwekkend visitekaartje mee af. Uit het hoofd dirigerend en zonder bâton.

Op de lessenaars stond opnieuw de herziene versie van de Achtste symfonie uit 1890 in de editie die musicoloog Robert Haas in de jaren dertig maakte, waarbij hij zich baseerde op verschillende handschriften van de componist. Renes betuigt zich (evenals Bernard Haitink) een vurig pleitbezorger voor deze wat verouderde editie. Meer nog dan vorig jaar was de ongeveer tachtig minuten durende interpretatie onder zijn leiding evenwichtig van opbouw en structuur. De dynamische contrasten werden op een goudschaaltje gewogen; de klankbalans tussen de orkestgroepen, tussen soli en tutti waren uiterst gecontroleerd.

Eigenlijk viel alleen het Scherzo tegen. Ondanks het grote orkestapparaat kan dit tweede deel licht en dansend klinken. Het Gelders Orkest speelde het daarentegen nogal gammel en log, met verschillende tot losse noten versneden passages. Maar bij Renes krijg je meestal weinig gelegenheid om lang teleurgesteld te zijn. Het aansluitende Adagio en de Finale waren van grote klasse. De nieuwe chefdirigent van het Gelders Orkest weet, ondanks zijn jeugdige leeftijd, het beste in zijn musici naar boven te halen.

Renes, die behalve chefdirigent en artistiek adviseur van het Gelders Orkest ook vaste gastdirigent is bij het Radio Filharmonisch Orkest, manifesteert zich als een dirigent die graag duelleert met het grote repertoire. En daarmee zullen de Arnhemmers de komende jaren zonder twijfel hun voordeel doen. Niet alleen op symfonisch gebied trouwens. Bij de Nationale Reisopera zal Renes met het Gelders Orkest bijvoorbeeld binnenkort Mozarts Don Giovanni leiden.