Remains of the Day

Remains of The Day (James Ivory, VS, 1993), Belg. 1, 20.30-22.35u.

Meesteracteur Anthony Hopkins kijkt, glimlacht, luistert en zwijgt; zijn haar is strak en plat achterover gekamd. In zijn ogen schittert altijd iets van een dreiging. Zelden wordt een film zo door een gezicht, een stem, een oogopslag gedragen als Remains of the Day naar de gelijknamige roman van Kazuo Ishiguro. Regisseur James Ivory munt uit door ultieme soberheid.

Het is een film met een groot geheim, zonder een spatje van sensatie. Hopkins vertolkt de rol van de butler Mr Stevens op het landgoed van de Engelse aristocraat Lord Darlington. Zijn enige ambitie is volstrekte ondergeschiktheid, niet alleen aan zijn meerdere, vooral ook de ondergeschiktheid van de emoties aan het verstand.

De film is gemonteerd als een langdurige flash-back. Aan het begin ontvangt de oude Stevens een brief van de voormalige huishoudster Miss Kenton (Emma Thompson). Zij schrijft hem dat haar jaren op het landgoed de gelukkigste waren van haar leven. In de ijzige Stevens brandt opnieuw de liefde op, die hij al die tijd voor haar koesterde. Maar nooit uitte. Nu, jaren later, wil hij voor een keer toegeven aan zijn oprechte emoties. En Miss Kenton zijn liefde verklaren.

De film werkt naar deze hernieuwde ontmoeting toe. Intussen is de butler getuige van een geheime bijeenkomst tussen de nazi-gezinde Darlington en enkele hoogstaande figuren. die besluiten van Duitsland alsnog de wereldmacht te maken die het voorheen was. Het is schitterend hoe Stevens met meetlat en scherp oog de tafel laat dekken, hoe hij de wijnglazen arrangeert alsof het een choreografie is; alles in die verbluffend emotieloze stijl. Miss Kenton maakt haar entree vol schutterigheid en verlegenheid, om uit te groeien tot een vrouw die Stevens gelijke is. Zij treedt met hem in discussie, is gefascineerd door zijn distantie en vat een smeulende liefde voor hem op. Maar nooit zal hij een spoor van emotie tonen, zelfs niet wanneer zij hem komt vertellen dat ze gaat trouwen.

Aan het slot vangen we een glimp op van de andere Stevens. Hun ontmoeting heeft, na de kilte van de eerdere beelden, een grote warmte. Even houden hun handen elkaar vast. Maar zij staat op het achterbalkon van een wegrijdende bus en hij blijft achter bij zijn Daimler. Het stortregent. De muziek van Richard Robbins onderstreept alle verdrongen affecties.

Deze prachtige film is een studie in emotionaliteit: hoe ver kan iemand gaan met het verdringen van oprechte gevoelens, en welke consequenties heeft dat. Anthony Hopkins is een ongelooflijk acteur.