Buren kiezen in Congo

Congo's zuiderburen vragen zich af wat Midden-Afrika ernstiger destabiliseert: een militaire overwinning van de rebellen en een instabiel bewind in Kinshasa, of ingrijpen ten gunste van Kabila. Ze neigen naar het eerste.

ROTTERDAM, 19 AUG. Dat de Congolese rebellen kunnen rekenen op - ten minste passieve - steun van oostelijke buurlanden als Rwanda, Oeganda en Burundi, staat wel vast. Zij verwijten Kabila 'tribalisme' - lees: spelen van de anti-Tutsi-kaart - en heulen met hen vijandige elementen. Zij willen dan ook een ander bewind in Kinshasa. De stellingname van Congo's buren in het zuiden en zuidoosten was tot dusverre de grote onbekende in de ingewikkelde Congolese vergelijking.

Er zijn intussen aanwijzingen dat Angola en Zimbabwe, landen die actief hielpen bij de verdrijving van wijlen dictator Mobutu door Kabila, de tweede interventie van Rwanda bij de westerburen in één jaar beschouwen als destabiliserend. Ook Namibië lijkt kleur te bekennen in de Congolese crisis, ten gunste van Kabila. Correspondenten in Kinshasa van The New York Times en de BBC hebben vastgesteld dat de laatste dagen vrachtvliegtuigen vol militair materieel zijn geland op het internationale vliegveld van de Congolese hoofdstad en hebben vernomen dat deze afkomstig zijn uit Angola en Namibië. Angola zou Kabila's kamp hebben versterkt met een bataljon 'Katangese gendarmes'. Dat zijn nakomelingen van ooit naar Angola uitgeweken anti-Mobutugezinde soldaten uit de Congolese koperprovincie Katanga.

President Mugabe van Zimbabwe riskeerde gisteren een breuk binnen de 14 leden tellende Zuidelijk-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenschap (SADC) door een - zacht gezegd - eenzijdige conclusie te verbinden aan het jongste ministersberaad in zijn hoofdstad Harare. Delegatieleden ontkenden het, maar Mugabe zei het: “We zijn het er allemaal over eens dat we president Kabila zo snel mogelijk moeten helpen vrede en stabiliteit te herstellen in Congo”. Mugabe's motieven zijn niet helemaal duidelijk, maar hij ergert zich naar verluidt aan het brutale optreden van Rwanda in Midden-Afrika. Bovendien krijgt hij nog 93 miljoen dollar van Kabila en misschien is hij bang dat hij die kwijt is als de schuldenaar straks president-af is.

Angola stuurde vorig jaar troepen naar (toen nog) Zaïre om Mobutu te helpen verjagen. De Zaïrese dictator gold in Luanda als de vijand, omdat hij zijn grondgebied jarenlang beschikbaar stelde als uitvalsbasis voor de Angolese rebellenbweging UNITA. Kabila kon of wilde geen einde maken aan deze ondermijnende activiteiten van UNITA en dat stelde Luanda diep teleur. In Luanda, waar het regeringsleger zich opmaakt voor een offensief tegen de 'voormalige rebellen', gaat men er intussen vanuit dat UNITA garen zal spinnen bij een militaire overwinning van de Congolese rebellen, omdat zoiets grote instabiliteit in Congo belooft.