Belgische roadshow voor 'jaren nullekens'

België lijkt beter voorbereid op de komst van de euro dan op de eeuwwisseling. Ruim de helft van het midden- en kleinbedrijf heeft nog geen werk gemaakt van hun computerproblemen na 31 december 1999. Met een 'roadshow' moeten ze van de dreigende catastrofe doordrongen worden.

BRUSSEL, 19 AUG. De jaren nullekens. Zo moeten de eerste tien jaren van het nieuwe millennium worden aangeduid. Althans, die suggestie werd ingestuurd op een prijsvraag van de krant De Morgen. We kennen immers de jaren twintig en de sixties, maar hoe noem je de eerste tien jaren van een eeuw? Opties waren onder meer 'de tienerjaren' of 'de eeuwwisselaars'. Het winnende voorstel was 'de Vincents': een samenvoeging van het Franse vingt (twintig) en cent (honderd) en daarmee een verwijzing naar het jaar 2000, maar tevens een eigennaam.

Ernstiger zorgen dan over nieuwe woorden bestaan in België over dat andere probleem dat samenhangt met de 'millenniumbug' die computers op tilt kan doen slaan als ze van 31 december '99' overgaan op 1 januari '00'. Om dit 'Y2K-probleem' te voorkomen, zijn in België ten minste vijfduizend 'bug busters' nodig, computerdeskundigen die de millenniumbom onschadelijk kunnen maken. Maar er is een nijpend tekort aan informatici.

Volgens een recent onderzoek van informaticabedrijf Cap Gemini zou eenvijfde van de Belgische bedrijven niet op tijd klaar zijn met hun programma voor het jaar 2000. Dat kan leiden tot betalingsmoeilijkheden en productiestoringen. Zoals overigens ook elders in Europa, signaleerde Cap Gemini grote achterstand bij nutsbedrijven als de post, telefoonmaatschappij en elektriciteitsbedrijven. Het bedrijf pleitte er voor dat de Belgische overheden hun rampenplannen herzien.

Ook de overheid zelf heeft, met een van de zwaarste computersystemen in het land, nog een flinke klus aan het jaar 2000-probleem. De regering riep in juli “elke minister en leidend ambtenaar” op nauwlettend toe te zien op het zogeheten Admi-2000 programma om de overheidscomputers aan te passen. Op dat moment was ongeveer eenderde van de noodzakelijke aanpassingen doorgevoerd. Dit najaar wordt een interministeriële conferentie georganiseerd om een balans op te maken.

Cap Gemini becijferde dat overheid en bedrijfsleven dit en komend jaar 238 miljard franc (13 miljard gulden) denken nodig te hebben om de millenniumbug onschadelijk te maken: eenderde van hun totale budget voor informatica. Maar bedrijven zouden slechts aarzelend geld vrijmaken.

Berichtgeving in de Belgische media over het millenniumprobleem is vrijwel altijd alarmerend. Onder de titel 'De angst voor het jaar 2000' publiceerde de Brusselse krant Le Soir vorige maand een serie artikelen over het Y2K. Eerst werden de doemscenario's geschilderd, zoals ongelukken op 1 januari 2000 op het Kanaal, omdat scheepvaartbedrijven hun computersystemen niet hebben aangepast. Maar ook fouten op bankrekeningen, verkeerde leveringen, falende productiesystemen en problemen met financiële markten en luchtverkeer. In het slotstuk concludeert Le Soir dat de meeste grote bedrijven inmiddels zijn overgegaan tot de benoeming van een 'Monsieur An 2000' voor de coördinatie.

De problemen zitten vooral bij kleine en middelgrote ondernemingen, waarschuwt Fabrimetal, een federatie van ruim 1.100 bedrijven uit de metaal- en elektro-industrie. Met de oproep 'dramatische toestand aanpak millenniumovergang vergt vakantiewerk!' trok Fabrimetal vlak voor de zomervakantie aan de alarmbel.

“Grotere organisaties houden zich nu wel met het probleem bezig, maar het midden- en kleinbedrijf wacht tot het laatste moment”, zegt Karel Uyttendaele van Fabrimetal. Hij haalt een recente enquête aan waaruit blijkt dat minder dan de helft van het Belgische midden- en kleinbedrijf zich met het probleem bezighoudt. “Daarom gaan we vanaf september in iedere stad prediken”, kondigt Uyttendaele aan. “We houden een roadshow door België, met voorlichtingsbijeenkomsten in een dertigtal plaatsen.” Met de bijeenkomsten van telkens anderhalf uur hoopt de federatie 2.500 bedrijven te bereiken. “Onze grote boodschap is: wacht niet tot volgend jaar want je hebt een jaar nodig om het computersysteem te testen”, zegt Uyttendaele. “Die testtijd wordt schromelijk onderschat.” Fabrimetal organiseert voorts een tweedaagse vervolgopleiding voor 'interne Y2K-projectmanagers' en geeft ook voorlichting aan ambtenaren.

België loopt met de voorbereidingen op het nieuwe millennium achter bij Angelsaksische landen en Nederland, weet Uyttendaele, maar vóór op Frankrijk en Duitsland. De regering riep begin dit jaar een 'Millennium Forum 2000' in het leven, met vertegenwoordigers van overheid en bedrijfsleven. Dit forum moet de voorbereiding op de eeuwwisseling stimuleren en begeleiden. Informatie in twee talen wordt gegeven via een website en een gratis 'sensibiliseringsfolder'.

Op een draaiende klok in de Noordwijk, het 'Manhattan' van Brussel, worden intussen de seconden afgeteld - niet tot het jaar 2000 maar tot 1 januari 1999: het moment dat de euro wordt ingevoerd. België lijkt beter voorbereid op de gevolgen van de invoering van de euro, ook op gebied van informatica, dan op het Y2K-probleem.

De overheid heeft behalve haar Admi 2000 ook een Admi Euro-programma, om computers aan te passen aan de nieuwe munt. Haast is geboden, want vanaf 1 januari volgend jaar mogen bedrijven en particulieren al hun administratie, zoals belastingaangiften, in euro's aangeven. Eén van de problemen die de euro in België met zich meebrengt, is dat de decimalen weer worden ingevoerd. De Belgische franc is zo'n lichte munteenheid dat nu geen bedragen achter de komma worden gebruikt, wat bij de euro wel het geval zal zijn en waar informatica dus op afgestemd moet worden.

“De euro ligt de Belgische regering nauw aan het hart”, vergoelijkt Uyttendaele van Fabrimetal. “We sporen de overheid wel aan haar interne informatica aan het passen aan het jaar 2000. Intussen nemen wij de overheid werk uit handen door bedrijven bewust te maken van het millenniumprobleem.” Uitvoeriger dan de overheid informeert Fabrimetal al anderhalf jaar op een website over het Y2K. Behalve een 'checklist' voor bedrijven wordt ook informatie gegeven over de juridische problemen in verband met het aanpassen (of niet aanpassen) van soft- en hardware.

Nu gaat het nog vooral over de kosten van de aanpassing: wie moet wat betalen? Op verzoek van het millenniumforum is een gedragscode opgesteld, waarin leveranciers van informatica onder meer beloven geen misbruik te maken van de situatie en geen extreem hoge prijzen zullen vragen voor de noodzakelijke aanpassingen, die in principe voor rekening van de gebruiker zijn. Fabrimetal heeft een werkgroep opgericht die moet zorgen voor snelle arbitrage bij eventuele geschillen, want via de normale gerechtelijke procedure kan een proces tot na 2000 duren.

In de toekomst zullen juridische geschillen vooral gaan over de vraag wie aansprakelijk is voor de gevolgen van computers die op tilt slaan. Juristen voorspellen een golf van processen rond de eeuwwisseling.

“De zaak is zo complex, dat het nu nog onvoorspelbaar is waarover geschillen zullen ontstaan”, zegt Uyttendaele. “Maar in onze voorlichtingsbijeenkomsten laten we de juridische aspecten op de achtergrond. Het heeft immers geen zin dat een bedrijf zich aan alle kanten indekt tegen de juridische gevolgen van de millenniumbug en vervolgens over de kop gaat, omdat het zich onvoldoende heeft voorbereid op het computerprobleem zelf.”