Lopen over het water van het Nieuwe Meer

Tentoonstelling: Archipel. T/m 6 sept., Nieuwe Meer, Amsterdam (Ter plekke wordt de route aangegeven). Inl. (020) 615 85 98

'Helend, reinigend, zuiverend, bevrijdend.' Robert Smit en Marcella van Zanten verkopen flessen multifunctionele Nieuwe Meer-water en andere esoterische souvenirs, zoals een vreemdsoortige stoffer en blik. Het met gaten doorboorde blik zou het stoffen tot een meditatieve bezigheid maken.

Hun houten toko ligt als een eilandje in het Amsterdamse Nieuwe Meer en is door een wandeling over het water, zoals Jezus dat deed, te bereiken. De onzichtbare weg blijkt een achttien meter lange pier te zijn, die net onder het wateroppervlak ligt.

Vanaf de oever zien de tien kunsteilanden, waarvan de New Age Wandeling van Smit en Van Zanten er één is, er wat verloren uit. De afmetingen staan in geen verhouding tot de grootte van het meer, en als het een mooie dag is lossen ze op in het gewoel van plezierbootjes, surfers en andere recreanten. 'Oplos-kunst', zo zou je het kunnen noemen.

De eilandengroep vormt de drijvende tentoonstelling Archipel, een idee van Holger Nickisch, waarmee het kunstenaarscomplex Nieuw & Meer zijn tienjarig bestaan viert. Op een klein schiereiland biedt een voormalig munitiedepot ruimte aan meer dan honderd kunstenaars, onder wie de huidige twaalf exposanten. Ze werken hier in de luwte van het voorbij razende verkeer op de A4, van Schiphol en van het steeds dichterbij komende stadsgedruis.

Dat de jubileumpresentatie vooral aan 'oplos-kunst' doet denken zit 'm niet alleen in het armetierige, algehele beeld van de tentoonstelling. Een verkenning per boot of zwemmend, leert dat de oplos-kunst ook het resultaat is van het bewust laten opgaan van de individuele werken in deze natuurlijke omgeving. Het turkooizen gekleurde zwembad van Bastienne Kramer en Beata Franso bijvoorbeeld is een variant op de jacuzzi, maar dan zonder opborrelend water. Het in eerste instantie kunstmatig aandoende BAD, geschikt voor zes personen, is gevuld met hetzelfde water waarmee het omringd is. En zo heft het zichzelf bijna op.

Van dit zelfde recycling-principe maakt Stefan Straußss gebruik bij Showers. Op een houten ponton staat een douche die begint te wateren zodra de zon het aangebrachte zonnepaneel in werking stelt. Het eiland van Thomas Wildner heeft een witte cilindervorm van een kwart meter hoog en een diameter van vier meter. Deze geometrische 'puzzelstukken' waaruit het kunstwerk Rauschen is opgebouwd zullen door wind en waterstroming als ijsschotsen losraken en uit elkaar drijven. Maar van de waterpolitie mogen de delen niet, zoals Wildner oorspronkelijk wilde, het hele meer over. Ze moeten binnen een lelijk gemaakte omheining blijven. De kunsteilanden vinden een gemeenschappelijke oorsprong in de ligging en de betekenis van deze locatie. Tot ergenis van de kunstenaars van Nieuw & Meer is het juist deze plek, dit rijke natuurgebied, dat in zijn bestaan bedreigd wordt. De handen van projectontwikkelaars jeuken om hier een hypermodern recreatiegebied van te maken.

'Archipel' zal het laatste weekend, begin september, worden afgesloten met een feest. Onder aanvoering van Erik Hobijn openen dan meer dan dertig kunstenaars een nieuwe 'bar' in of rond hun atelier. Animeermannen-bar, portable Mini-bar, bureaucratische BitNo-bar, of ingevroren 10-bar; het belooft een barre tocht langs vele 'wunderbars' te worden.