CRANBERRY EN STRONTVLIEG

Op 31 juli 1868 vond Franciscus Holkema op het eiland Terschelling “een schone niewelinge in de Europesche Flora, de Lepeltje-heide of Blaedje-heide”. Deze nieuweling is beter bekend als de cranberry of veenbes. In de Aldheidskeamer Uldrik Bottema in het Friese plaatsje Aldeboarn zijn vijf herbariumbladen, waaronder blad NVB 233 met de cranberry en een notitie over de vindplaats, van Holkema te zien.

In de Aldheidskeamer is tot eind augustus een expositie met de titel “Over torenmeters, cranberry, strontvlieg en nog meer” ingericht die gaat over twee in Aldeboarn geboren biologen: domineezoon Franciscus Holkema (1841-1870) en onderwijzerzoon Klaas Bisschop van Tuinen (1840-1905). Holkema was gespecialiseerd in planten. Van Tuinen, die de bijnaam “oom strontvlieg” had, in insecten. Het herbarium van Holkema, die de basis legde voor de cranberrycultuur op Terschelling, werd na zijn vroege dood door Van Tuinen van de familie gekocht. Later verkocht Van Tuinen het voor 60 gulden aan het Rijksherbarium in Leiden. De vitamine C-rijke en geneeskrachtige cranberry werd tot de ontdekking van Holkema in Duitsland gekweekt. In 1886 verwierf de kweker Borgesius van de gemeente Terschelling het pachtrecht van een kleine veenbesplantage. De Terschellingers cranberry is kleiner dan de cranberry in Noord-Amerika en Canada. De zurige bessen worden niet rauw gegeten, maar verwerkt tot sauzen, jams en chutneys. Ook wordt er wijn en azijn van gemaakt. Uiteraard kent men op Terschelling talrijke cranberrygerechten: zuurkool met spekjes, uitjes en cranberry, eend met cranberrysaus, cranberrycake en cranberrykarbonades. Van dat laatste gerecht volgt het recept. De Aldheidskeamer in Aldeboarn is niet permanent bemand. Wie deze tentoonstelling wil zien moet even bellen. Telefoon: 0566-631920 of 0566-631705. In het museum zijn cranberry-producten te koop.

Nu het recept: bak de karbonades in de boter lichtbruin en gaar. Schep de karbonades uit de pan. Doe nu de wijn bij het braadvocht in de pan en kook de wijn tot circa de helft in. Voeg de cranberries en room toe. Roer alles door elkaar. Breng de warme saus op smaak met mosterd, zout en peper en leg de karbonades in de saus.

4 varkenskarbonades

100 g boter

1 potje cranberries op sap

1 dl cranberrywijn

1 dl slagroom

mosterd, zout en peper