Tsaar van Ter Aar zinspeelt op afscheid

Voor de derde keer in zijn loopbaan schreef Jan van der Marel (30) zaterdag de triathlon van Almere op zijn naam. “Misschien stop ik binnenkort wel.”

ALMERE, 17 AUG. Tijden zeggen Jan van der Marel niet zoveel. Door een blunder van de organisatie werd de 30-jarige triatleet zaterdag tijdens het lopen de verkeerde kant opgestuurd en verspeelde hij twee kostbare minuten in zijn monstertocht in en rondom de slaapstad Almere. Maar wat zei de winnaar na afloop van de klassieke afstand door de Flevopolder? “Ik fixeer mij niet op tijden. Ik richt mij alleen op de overwinning.”

Met die ontboezeming legde Van der Marel onbedoeld de kwetsbaarheden bloot van de klassieke variant die in de jaren zeventig op Hawaii werd bedacht: 3,8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en 42,195 meter lopen. Omdat de omstandigheden nergens hetzelfde zijn, zijn records een relatief begrip binnen het triathlonwereldje. Daarmee onderscheidt de duursport zich in een essentieel opzicht van de takken van sport waaraan het indirect zijn bestaan ontleent, atletiek, zwemmen en (in mindere mate) fietsen.

In Almere is de wind als vanouds de grootste tegenstander. Van der Marel, toch al geen zwemliefhebber, ondervond daarvan al meteen de gevolgen toen hij om half negen het water indook. Door de aanhoudende wind veranderde het Gooimeer in een golfslagbad. “De golven leken met de minuut hoger te worden”, zei Van der Marel, die met een achterstand van vijf minuten op de fiets klom voor het vervolg van de moderne driekamp.

Fietsen is het favoriete onderdeel van Van der Marel, zoals bleek toen hij in een vloeiende stijl zijn achterstand op de koplopers ongedaan maakte. Slechts één concurrent, Danny Simons, wist in het spoor te blijven van Van der Marel, maar veel illusies koesterde de Belg niet. “Gij zijt de favoriet”, voegde hij Van der Marel toe tijdens het lopen. Om die woorden te onderstrepen koos de triatleet uit Ter Aar rond kilometer 27 voor een tempoversnelling, waarop Simons het antwoord schuldig moest blijven.

Van der Marel volbracht zijn krachttoer langs dijken, campings en volkstuinen in acht uur, elf minuten en 32 seconden. Daarmee bleef hij ruim tien minuten verwijderd van zijn parcoursrecord (8.01,13) van twee jaar geleden. Met zijn zege, zijn derde na 1993 en '96 en goed voor 20.000 gulden, nam Van der Marel revanche voor de nederlaag van vorig jaar toen hij na een verbeten gevecht zijn meerdere moest erkennen in landgenoot Frank Heldoorn.

Titelverdediger Heldoorn ontbrak bij de achttiende editie van de Open NK triathlon, omdat hij worstelt met de naweeën van een hernia-operatie. Ook vele buitenlandse toppers lieten verstek gaan. In de Holland Triathlon zijn geen bonuspunten te verdienen om deelname aan The Ironman, de triathlon onder de triathlons eind oktober op Hawaii, veilig te stellen. Bovendien staat het prijzengeld in Almere in geen verhouding tot de bedragen die elders worden uitbetaald.

Van der Marel deed na afloop zijn best om de organisatie niet af te vallen. Het deelnemersveld was in zijn ogen geenszins matig te noemen. “De top wordt alleen maar breder, zoals vandaag is gebleken.” Dat Simons met een achterstand van ruim vijf minuten over de streep kwam, vond Van der Marel geen teken aan de wand. “Het is een beetje geflatteerd, maar hij heeft zijn hoofd waarschijnlijk al vroeg in de schoot geworpen.”

Toch spreken de cijfers voor zich. Schreven zich vorig jaar nog 690 deelnemers in, zaterdag verschenen slechts 570 mannen en vrouwen aan de start. Het record dateert van zeven jaar geleden toen de triathlon hoogtijdagenbeleefde en zich maar liefst 1.130 zwem-, fiets- en loopfanaten in de polder meldden. Om de tanende belangstelling tegen te gaan heeft de organisatie de laatste jaren varianten van 'de hele' in het leven geroepen, zoals de Tri-Together (estafette) en de Comingman (junioren).

De teruglopende belangstelling is grotendeels terug te voeren op de groeiende populariteit van de kwart-triathlon, die staat voor 1,5 kilometer zwemmen, 40 kilometer fietsen en 10 kilometer lopen. Over twee jaar staat dat onderdeel in Sydney voor het eerst op het olympische programma. Ambitieuze triatleten laten de klassieke variant links liggen en geven de voorkeur aan 'de kwartjes', zoals de snelle wedstrijdvorm binnen het triathloncircuit worden genoemd.

Aan de stayer Van der Marel zijn kwart-triathlons niet besteed. Hij beschikt niet over de vereiste explosieve kracht. Bovendien vergen 'de kwartjes' meer trainingsuren en die tijd en energie kan én wil Van der Marel niet opbrengen om een eventuele olympische droom in vervulling te laten gaan. Behoort Van der Marel tot een uitstervend ras? Nee, sprak de winnaar. “Die jonge jongens richten zich op de olympische afstand, maar voor de meesten blijkt de top niet weggelegd waardoor ze op gegeven moment vanzelf de overstap maken naar de hele triathlon.”

Van der Marel combineert zijn passie voor de duursport met een fulltime-baan als ingenieur in Amsterdam. Zijn sociale leven staat op een laag pitje, erkende de Tsaar van Ter Aar zoals hij in eigen kring liefkozend wordt genoemd. “Het is niet zo dat ik me nergens vertoon, maar het is altijd vroeg naar huis en altijd vroeg naar bed.”

Almere is volgend jaar het toneel van de EK, maar het is de vraag of Van der Marel daar nog actief is. Zaterdag zinspeelde hij op een afscheid. “Misschien stop ik binnenkort wel, want het wordt me zo langzamerhand allemaal een beetje te veel.” Als hij stopt zal Van der Marel niet de enige zijn die schittert door afwezigheid. Het EK is gepland op 4 september, zeven weken vóór The Ironman op Hawaii. Die periode is te kort om te herstellen van een krachtsinspanning van om en nabij de acht uur.