Markten nerveus over kredieten Duitse banken

De feitelijke devaluatie van de roebel komt het hardst aan in Duitsland, de belangrijkste handelspartner en geldschieter van Jeltsins Rusland. Komt de Aziatische storm via Rusland naar Europa?

AMSTERDAM, 17 AUG. De feitelijke devaluatie van de roebel die Rusland vanochtend, samen met een opschorting van rentebetalingen voor 90 dagen, afkondigde, heeft de financiële markten overvallen. Vrijdag had president Jeltsin een devaluatie nog uitgesloten, vanochtend volgde de bekendmaking.

De financiële markten in Europa schrokken. De koers van de Amerikaanse dollar, de traditionele vluchthaven voor nerveuze beleggers en speculanten, pakte anderhalve cent winst en steeg in Amsterdam naar 2,03 gulden. In Frankfurt kwam de klap op de effectenbeurs het hardst aan.

De koersen van de grote Duitse banken zakten bij de opening van de beurshandel direct weg. De Duitse banken hebben meer dan andere buitenlandse banken kredieten uitstaan in Rusland.

De koers van de aandelen van Deutsche Bank, Duitslands grootste bank, noteerde vanmorgen om elf uur 3,15 procent lager dan het slot van vrijdag, de koers van Dresdner Bank verloor 3,6 procent, terwijl die van Commerzbank 2,04 procent in de min ging. De koersdaling van de bankaandelen was veel groter dan het verlies van de graadmeter van de beurs van Frankfurt. De D-mark verloor vanmorgen terrein ten opzichte van de dollar.

Volgens gegevens van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) in Bazel hadden de Duitse banken eind vorig jaar 30,5 miljard dollar aan leningen in Rusland uitstaan. Dat is 59 procent van de totale schuld van 72,2 miljard dollar die Rusland eind vorig jaar bij Westerse banken had.

Onderdeel van de in Moskou aangekondigde maatregelen is opschorting van de rentebetalingen aan het buitenland voor een periode van negentig dagen.

Deskundigen wijzen erop dat meer dan 90 procent van de Duitse bankkredieten aan Rusland wordt gedekt door garanties van de Duitse kredietverzekeraar Hermes, die zijn eigen risico's weer herverzekert bij de Duitse overheid. “Duitse banken hebben weliswaar een enorm groot bedrag aan leningen uitstaan, maar zij hebben ook al relatief hoge voorzieningen getroffen op eventuele risico's”, zegt econoom H. de Jong van ABN Amro. “Bij Deutsche Bank gaat het om een voorzieningenpercentage in de orde van grootte 50 procent van de risico's, bij Dresdner zo'n 60 procent. Dan komt de klap minder hard aan.”

Woordvoerders van de Duitse banken lieten zich vorige week, toen de financiële onrust in Rusland al oplaaide, tamelijk geruststellend uit over de financiële risico's. Een woordvoerder van Dresdner Bank zei in het Handelsblatt geen bedreiging te zien door de betrokkenheid van de bank bij Rusland. Bij veel van de kredieten van deze bank gaat het om leningen aan dochterbedrijven van Westeuropese bedrijven. Kredieten aan Gazprom zijn afgedekt door gasleveranties aan het Westen.

Duitsland heeft tevens een intensieve handelsrelatie met Rusland. De handel tussen beide landen had vorig jaar een omvang van 26,9 miljard D-mark. Toch is de Duitse export naar Rusland slechts 1,9 procent van de totale export en minder dan 0,5 procent van het bruto binnenlands product. Deutsche Bank is volgens eigen zeggen betrokken bij ongeveer een derde van alle handelstransacties met Rusland.

Voor Nederlandse banken is de situatie gunstiger. “De Nederlandse banken hebben een heel klein bedrag aan kredieten op Rusland”, zegt H. Hemmes van financieel onderzoeksbureau Iris, een joint venture van Rabobank en Robeco. Uit cijfers van De Nederlandsche Bank blijkt dat de Nederlandse banken eind 1997 voor 5,6 miljard gulden kredieten hadden verstrekt aan Rusland. Dat zijn voor tweederde kortlopende leningen.

Verschillende analisten wijzen erop dat de gevolgen van Russische wanbetaling voor de internationale banken aanzienlijk kleiner lijken dan de problemen die ontstaan door de Azië-crisis. In absolute bedragen gemeten liggen de leningen waarop de Duitse banken risico van wanbetaling lopen in Azië als geheel vijf keer zo hoog als in Rusland.

Het feit dat Jeltsin in weerwil van eerdere beloftes nu toch een devaluatie uitvoert maakt de financiële wereld nog nerveuzer. “Als de Russen gaan, waarom de Chinezen dan ook niet?”, zegt een analist. “China zegt ook dat het niet devalueert.”