Kabila bezoekt Angola, keert terug in Kinshasa

KINSHASA/GOMA, 17 AUG. Opstandige legereenheden in Congo zijn opgerukt tot 250 kilometer van de hoofdstad Kinshasa. De rebellen hebben in de oostelijke stad Goma een politiek team geformeerd dat de macht wil overnemen in Congo. President Laurent-Désiré Kabila is gisteren, na een bezoek aan Angola, kennelijk gerustgesteld teruggekeerd in Kinshasa.

Commandant Jean-Pierre Ondekane van het rebellenleger zei dit weekeinde dat zijn troepen de zuidwestelijke havenstad Matadi in handen hebben, en dit wordt bevestigd door onafhankelijke bronnen. Matadi is de belangrijkste overslaghaven voor Kinshasa. De opstandelingen zouden inmiddels slag leveren met het regeringsleger bij Songololo, 250 kilometer ten zuidwesten van Kinshasa. Vanmorgen meldde een woordvoerder van de rebellen gevechten in Mbanza Ngungu, een militaire basis op 120 kilometer van de hoofdstad, maar dit is nog niet bevestigd door andere bronnen. Gisteravond zei een regeringsfunctionaris in Kinshasa dat “onze troepen stand houden bij Songololo”.

De door etnische Tutsi's uit Oost-Congo ontketende opstand, die - in weerwil van ontkenningen in Kigali - wordt gesteund door Rwandese troepen, heeft intussen een politieke leiding. Gisteren werd in Goma, het hoofdkwartier van de rebellen, de oprichting aangekondigd van de Congolese Democratische Coalitie, aangevoerd door professor Ernest Wamba da Wamba, een veteraan van de oppositie tegen wijlen president Mobutu. De coalitie telt, behalve Kabila's gewezen minister van Buitenlandse Zaken, Bizima Karaha, academici en voormalige medestanders van Kabila uit Kivu, Katanga, Kasaï en andere delen van Congo.

President Kabila, die vrijdag vertrok naar Lubumbashi, de hoofdstad van de zuidelijke provincie Katanga, is gisteren teruggekeerd in Kinshasa. Hij maakte een tussenstop in Luanda, de hoofdstad van Angola, waar hij enkele uren sprak met president José Edoardo Dos Santos en met president Sam Nujoma van Namibië. Dos Santos onderbrak zijn officiële bezoek aan Brazilië voor deze regionale mini-top. Vandaag ontmoet Kabila de ministers van Defensie van Angola, Zimbabwe en Namibië in Harare, de hoofdstad van Zimbabwe.

Angola's keuze tussen de strijdende partijen in Congo lijkt beslissend te worden voor het verloop van de opstand. Het zuidwestelijke front bevindt zich op de smalle strook Congolees grondgebied tussen Kinshasa en de oceaan, die ligt ingeklemd tussen de Angolese provincie Zaire en de Angolese enclave Cabinda. Een militaire interventie van Angola zou de krachtsverhoudingen tussen regering en rebellen drastisch wijzigen. De aanvoerlijn van de rebellen naar het westelijke front is een luchtbrug tussen Goma en Beneden-Congo. Het troepentransport verloopt tot nu toe ongehinderd, omdat Kabila geen luchtmacht of luchtafweergeschut heeft. Angola beschikt over Russische MiG's. Luanda is ontevreden over Kabila's gebleken onvermogen om bases van de Angolese rebellenbeweging UNITA in Zuid-Congo te ontmantelen en de diamanthandel van UNITA via Congo te stoppen. Daarentegen heeft de rebellie in Congo de bewegingsvrijheid van UNITA volgens waarnemers aanzienlijk vergroot.

Kabila toonde zich gisteren bij aankomst in Kinshasa opmerkelijk strijdlustig: “We gaan hier niet weg. Wat er ook gebeurt, de agressoren zullen falen. We zullen het volk bewapenen.” En: “De komende 24 uur worden beslissend.” (AFP, AP, Reuters)