Hoongelach voor Japie uit Kampen

Jaap Stam zag zijn debuut in de Premier League zaterdag mislukken. Heeft Manchester United werkelijk een 'lantaarnpaal van 35 miljoen gulden' in huis gehaald? “Geef Stam even de tijd en hij groeit uit tot een sensatie.”

Hoongelach steeg op uit het vak voor de uitgelaten supporters van Leicester City toen de speaker op Old Trafford meldde dat bij Manchester United Jaap Stam was vervangen door de Noor Henning Berg. Zij hadden toch al gezien dat de man van tien miljoen pond op punten had verloren van hun stoere spits Emile Heskey, die ze liefkozend vernoemen naar de Engelse bokser Bruno? Jaap Stam wist al na een kwartier dat zijn debuut in de Premier League zou mislukken. “Na een kopduel kwam ik ongelukkig terecht en scheurde ik een spiertje in mijn lies”, vertelde hij. Die blessure houdt hem twee weken aan de kant.

De duurste Nederlandse voetballer aller tijden had het prachtige stadion van Manchester United als een dief in de nacht verlaten. “Zo gaat dat hier”, verklaarde een suppoost, bedremmeld. “Het interesseert de club geen barst hoe lang je hebt gereisd. De spelers van Manchester United spreken zelden na een wedstrijd met de media.” Stam meldde zich dus enkele uren na de wedstrijd aan de telefoon in het statige hotel Mottram Hall, ver buiten Manchester, waar hij momenteel met zijn vrouw en pas geboren dochter verblijft.

Opnieuw had hij ervaren dat elk balcontact bij Manchester United een veel grotere dimensie heeft dan bij PSV. Tijdens de oefenstage in Noorwegen ontdekte Stam dat de Mancunians in dat land een fanclub hebben met 35.000 leden. “En van mijn ploeggenoten hoorde ik dat ze vorig jaar zelfs in Thailand bij supportersverenigingen waren geweest. De fans van PSV komen voornamelijk uit Eindhoven en de provincie Brabant, boven de rivieren is de club al een stuk minder populair. Het is haat en nijd tussen Liverpool en Manchester, maar zelfs in Liverpool wonen supporters van Manchester United.”

Die enorme aanhang constateerde zaterdag dat de club met de hoogste begroting (ongeveer 289 miljoen gulden) in Europa ternauwernood een afgang had voorkomen tegen Leicester City, dat vorig seizoen zelfs met 1-0 had gewonnen op Old Trafford. Dit keer verspeelde Leicester een 2-0 voorsprong en stelde David Beckham de morrende fans van ManUnited pas in blessuretijd tevreden met een mooie vrije trap: 2-2. Met die treffer vierde Beckham niet alleen de ondertekening van een nieuw vijfjarig contract. De 24-jarige middenvelder maakte tevens een einde aan de hetze na zijn rode kaart op het WK tegen Argentinië, die hem van een geliefde nummer 7 in volksvijand nummer 1 had veranderd.

Stam had het al snel ontdekt. “Bij Beckham wordt elk woord uitvergroot. Die jongen kan werkelijk geen stap zetten zonder dat hij wordt achtervolgd door de media.” Nee, dan is Japie uit Kampen maar een gewone jongen, die zijn Opel Kadett tussen de bolides van zijn ploeggenoten parkeert, zoals hij lachend aan het blad Sportweek vertelde. Scherp is het contrast tussen de sober levende Stam - keurig getrouwd met zijn eerste liefde - die stap voor stap via DOS Kampen, FC Zwolle, Cambuur, Willem II en PSV de club van zijn dromen bereikte en de in Manchester bewierookte idolen als Ryan Giggs en David Beckham.

Beckham is synoniem voor Spice Girls, glamour en mondaine nachtclubs. Hij is het voetballende evenbeeld van Leonardo di Caprio, een moderne Romeo. Bij het karakter van Jaap Stam past een uitgeworpen hengel in de IJssel - vissen is zijn grootste hobby - een Straatje van Vermeer, een miniatuur van Hollands welvaren. Een prater is Stam nooit geweest. Niet iedereen hoeft zich te koesteren aan het innerlijk vuur bij een speler die zich er bij Manchester vooral over verwonderde dat hij tijdens de trainingen niet keihard hoefde te werken voor zijn geld.

No tackling luidt de opdracht uit angst voor blessures in een moordend seizoen. “Daar moest ik vreselijk aan wennen”, zegt Stam. “In Nederland trainde ik elke dag op het scherpst van de snede, ging ik vol in de duels. Daar voelde ik me prettig bij. Hier moet ik me inhouden.” Op de trainingen hoeft Stam zich in Engeland ook niet te bewijzen. Wel in de wedstrijden en dat wil nog niet erg lukken. Wijselijk heeft Stam de slechte recensies over zijn spel genegeerd. Zijn optreden duurde zaterdag niet langer dan 45 minuten en tegen wil en dank voedde de Nederlandse voorstopper in die periode wederom de scepsis over zijn mega-transfer van PSV naar Manchester United.

Al na 3 minuten verslikte Stam zich bijna in een sluwe voetbeweging van het 20-jarige talent Emile Heskey. “Ik wist wat ik kon verwachten”, zei Stam, gelaten. “Heskey is een sterke jongen en een gevaarlijke spits.” Dat bewees hij even later door de bal via de onderkant van de lat achter doelman Schmeichel te prikken: 0-1. “Het is duidelijk dat de organisatie nog niet deugt”, mopperde Stam, die afgelopen woensdag in het kwalificatieduel voor de Champions League met LKS Lodz nog een foutloze wedstrijd had gespeeld.

Toen werd Stam echter niet op de proef gesteld, omdat de Polen nauwelijks over de middenlijn kwamen. Heskey daagde hem zaterdag uit als een jonge bokser die de reputatie van de gevestigde orde wil slopen. Met driftige handgebaren trachtte Stam de wisselwerking met de Noorse centrumverdediger Ronnie Johnsen en linksback Dennis Irwin te stimuleren. “Want ik ben gewend dat de spelers elkaar coachen en niet afwachten wat de ander doet. Maar dat heeft dus tijd nodig.” De laag hangende zon kreeg vervolgens de schuld van een vuurpijl over zijn eigen achterlijn.

Nee, dit was niet de dag van Jaap Stam. Bij Leicester kende voorstopper Frank Sinclair - gevlucht voor de buitenlandse invasie bij Chelsea - een vrolijker debuut. Maar Sinclair ramde de bal regelmatig zonder gêne het stadion uit, hij is dan ook slechts twintig procent waard van het astronomische bedrag dat Manchester voor Stam uittrok. Ook na de ontgroening van de Iron Man in de Premier League weet Engeland dus nog steeds niet hoe goed Jaap Stam kan voetballen. De tabloids sabelden hem al tijdens het WK in Frankrijk neer. 'Een lantaarnpaal van tien miljoen' werd Stam genoemd en een stuurloze tank die zich kinderlijk liet foppen door de Mexicaanse spits Hernandez.

Het probleem voor Stam was dat hij nauwelijks fit aan het WK was begonnen. Al maandenlang sukkelde de 26-jarige verdediger met een hamstring-blessure en het prijskaartje om zijn nek werd een brandmerk. Maar bij Manchester namen manager Alex Ferguson en de na een zware knieblessure teruggekeerde aanvoerder Roy Keane de Nederlander in bescherming. Ferguson mopperde zaterdag weliswaar dat zijn ploeg tegen Leicester “twee belachelijke doelpunten” had moeten incasseren, maar over Stam kende hij geen twijfels. “Geef hem even de tijd en Jaap groeit uit tot een sensatie.”

Het zou voor Stam wel prettig zijn geweest als Manchester ook voor Patrick Kluivert een slordige 30 miljoen gulden had betaald. Maar de spits van AC Milan beleed openlijk zijn liefde voor Arsenal dat afgelopen weekeinde bekend maakte 9 miljoen pond over te hebben om de Nederlandse aanvaller te herenigen met zijn landgenoten Bergkamp en Overmars. “A crap story”, foeterde Ferguson in de Daily Telegraph. “Ik kan slechts twee redenen verzinnen waarom Kluivert liever in Londen woont dan in Manchester. Hij moet óf veel van architectuur houden óf van het nachtleven.”

Stam heeft zich slechts door één passie laten leiden. Hij wil slagen in het Britse voetbal, bij Manchester United. “En ik krijg gelukkig nog veel kansen om mijn kwaliteiten te tonen”, beseft Stam. “Ik wist wat me te wachten stond, dat elk foutje in verband zou worden gebracht met mijn transfersom. Die last heb ik nu van me afgeworpen.” Engeland zal snel ontdekken hoe goed Jaap Stam kan voetballen.