Strijd om bewegwijzering 'taalwegen' België

KORTRIJK, 15 AUG. Te midden van de maïsvelden tussen het Waalse Moeskroen en het West-Vlaamse Kortrijk ligt een snelweg waarop enkele maanden geleden nog werd gerolschaatst. Dit stuk A17, vlakbij de Franse grens, was één van de vele Belgische 'nutteloze werken': wegen die plotseling ophouden, bruggen die nergens naar toe leiden en nooit gebruikte 'spookmetro's'.

De A17 tussen Kortrijk en Moeskroen, die tot voor kort doodliep in de velden, was een nutteloos werk met politieke lading. De weg was bijna af, er miste slechts drie kilometer op Waals grondgebied. Wallonië weigerde het asfalt door te trekken, zo lang Vlaanderen niet een stuk weg aanlegde dat het naburige Waalse Komen (Comines) uit zijn isolement moest halen. Jarenlang sleepte de strijd over de twee 'taalwegen' voort.

Na 'interventie' achter de schermen van invloedrijke politici, werden onlangs de wegen alsnog voltooid. Twee maanden geleden werden ze geopend, door de Vlaamse en de Waalse ministers van Verkeer. Tot ongenoegen van de boeren, die vinden dat te veel landbouwgrond verloren ging, maar tot groot genoegen van vrachtwagenchauffeurs die een omweg van 20 kilometer via smalle rijkswegen wordt bespaard.

Probleem opgelost dus? Niet helemaal, schrijft deze week De Standaard. Volgens de Vlaamsgezinde krant wordt de Vlaams-Waalse strijd langs dit westelijke stukje van de taalgrens nu voortgezet met andere middelen: de bewegwijzering die “chauvinistisch” wordt toegepast. De krant signaleert dat op een Waals verkeersbord bij Doornik de afslag Kortrijk plotseling is vervangen door Pecq en Espierres, twee Waalse gemeenten die veel kleiner zijn dan Kortrijk. “Het Vlaamse Kortrijk was verdwenen en dat volstond blijkbaar”, aldus De Standaard.

Anderzijds wordt op de verkeersborden rond Kortrijk niet altijd de vertaling van de Franse stad Rijssel (Lille) gegeven. De Franse benaming van het Waalse Doornik (Tournai) en Moeskroen (Mouscron) wordt op Vlaamse borden helemaal niet vermeld. Het is nu eenmaal vastgelegd in de taalwetgeving dat in Vlaanderen alleen de Nederlandse plaatsnamen worden aangegeven. Op Waalse verkeersborden staat immers ook alleen Courtrai (en niet Kortrijk) of Bruges (en geen Brugge).

In Moeskroen daarentegen wordt wel in twee talen aangegeven dat je richting Dottignies/Dottenijs kunt gaan of naar het centre/centrum. Moeskroen is dan ook een zogeheten faciliteitengemeente, met voorzieningen voor de ongeveer 5 procent Nederlandstaligen. De tweetalige wegwijzers zijn er verplicht. Arrondissementscommissaris Guy Bracaval, die moet toezien op de taalwetgeving in Moeskroen, kreeg nooit klachten over de taal op de borden. Wel over het feit dat langs een Vlaamse weg Moeskroen pas laat wordt aangegeven.

Volgens De Standaard gaat het om “wettelijk voorgeschreven pesterijen”, maar Bracaval noemt het “onverschilligheid van de landsdelen” ten opzichte van elkaar. Hij erkent dat het verwarring kan opleveren “zeker voor buitenlanders”. De verwarring wordt vooral gezaaid langs de taalgrens, die dwars door België loopt in oost-westelijke richting. De gewesten laten er geen twijfel over bestaan waar je bent. Rijd je op een snelweg Vlaanderen binnen, dan word je verwelkomd door een geel bord met klauwende leeuw. Ga je de 'grens' over naar Wallonië, dan zie je borden met een stappende haan en de leuze Wallonie, terre d'acceuil. De problemen doen zich voor met de Franse en Nederlandse benaming van plaatsen, die flink kan verschillen. Zolang het gaat om de weg naar Brussel/Bruxelles of Nijvel/Nivelles, is er niets aan de hand. Maar als je op weg bent naar Borgworm, moet je maar net weten dat de Franse benaming Waremme is. Hetzelfde geldt voor Tienen/Tirlemont, Geldenaken/Jodoigne of Eigenbrakel/Braine-l'Alleud.

De vrolijkste bewegwijzering vind je langs de snelweg tussen Brussel en Luik, die de grillige taalgrens enkele keren snijdt. Nu eens rijd je richting Leuven en Luik, dan weer naar Louvain en Liège. De Vlaamse leeuw en Wallonie terre d'acceuil wisselen elkaar af. Ook de provincies laten zich niet onbetuigd. Automobilisten worden welkom geheten door de provincie Vlaams-Brabant, de province du Brabant-Wallon, de provincie Limburg en de province de Liège, die bovendien borden heeft geplaatst met een stierenkop en de slogan Forcer l'avenir.

Taalactivisten grijpen de verkeersborden aan om hun streven naar verfransing of vernederlandsing kenbaar te maken. Zo is op borden langs de ring rond Brussel de 'o' van Luxembourg met verf onleesbaar gemaakt. Maar de meeste Belgen laat het koud. Ze trekken de vergelijking met Spaans Baskenland en merken op dat de taalstrijd in België tenminste geen doden kost. En dat een met verf beklad verkeersbord nog altijd beter is dan een met kogels doorzeefd bord.