HISTORISCHE HITS

De kennis van de geschiedenis holt achteruit. Hoogste tijd om daar iets aan te doen, met een zomercursus Wereldgeschiedenis in Hitsingles. Les 9: De verovering van Amerika.

Net als sport worden hitlijsten geregeerd door geheimzinnige krachten. Zo viel er in 1992 in de Top 100 geen spoor te bekennen van de ontdekking van Amerika door Columbus. Overal in de Oude en Nieuwe Wereld werd deze Grote Historische Gebeurtenis uitgebreid herdacht, maar voor popmusici was het in 1992 nauwelijks een onderwerp. Alleen van de Griekse synthesizermuzikant Vangelis verscheen de cd 1492 - The Conquest of Paradise, maar deze kwam in het grote Columbus-herdenkingsjaar niet verder dan een armzalige 58ste plaats in de Top 100 van albums.

Wonderlijk genoeg werd dezelfde plaat drie jaar later, toen iedereen Columbus alweer bijna was vergeten, een monsterhit in Nederland. Niet alleen bereikte Vangelis' cd toen de eerste plaats van de album Top 100, maar ook stond de single 'Conquest of Paradise' maar liefst 10 weken op de eerste plaats van de Top 100. Hiermee is Vangelis' hit samen met 'Ich bau dir ein Schloss' van Heintje en 'What's Up' van 4 Non Blondes goed voor een gedeelde derde plaats op de lijst van langstgenoteerde nummer 1-hits.

Ook Johan van Sloten, schrijver van het onvolprezen naslagwerk 500 nummer 1-hits, weet niet precies waarom 'Conquest Of Paradise' in 1995 zo'n grote hit werd in Nederland. Wel vertelt hij dat de cd in 1992 géén hit werd, omdat Ridley Scotts film '1492 - Conquest of Paradise', waarvan Vangelis' gelijknamige cd de soundtrack was, een grote flop was. Ook weet hij dat Vangelis' nummer in Duitsland in 1995 een hit werd dankzij de Duitse bokser Henry Maske. Op 4 oktober 1994 ging deze Maske de ring in voor een gevecht met Iran Barkley onder begeleiding van de pompeuze klanken van 'Conquest of Paradise'. “De tv-kijkers reageerden enthousiast op het spektakel en kochten massaal de nog overgebleven exemplaren van het album van Vangelis”, schrijft Van Sloten.

Als begeleiding voor een tocht naar de ring mag 'Conquest of Paradise' dan geslaagd zijn, als hit over de verovering van de Nieuwe Wereld is het dat niet: het nummer verschaft er geen kennis over. Vangelis laat een koor nog wel het een en ander zingen, maar de woorden van hun tekst gaan verloren in de synthetische klankwolken.

Maar de titel, 'Verovering van het Paradijs', is wel tekenend voor de wijze waarop de Nieuwe Wereld in de popmuziek wordt afgeschilderd. In 1964 had Imca Marina een hit met El Dorado, het mythische goudland in Zuid-Amerika waarnaar veel Europeanen tevergeefs op zoek zijn geweest. Nauwelijks meer op feiten gebaseerd is Neil Youngs 'Cortez The Killer', afkomstig van de lp Zuma die in 1975 de zesde plaats van de album Top 100 haalde. In dit lange, klagelijke gitaarnummer schetst Young een paradijselijk beeld van het Aztekenrijk dat de Spaanse conquistador Cortés in 1519 wist te veroveren: “Hate was just a legend / War was never known”, zingt hij over het precolumbiaanse Mexico. “The women all were beautiful /And stood straight and strong.”

Young weet zelfs dat een van die vrouwen van hem houdt. “I know she's living there / She loves me to this day / I still can't remember how or where I lost my way”, zingt hij bijna verontwaardigd, om te besluiten met een kwalificatie van de man die aan het Mexicaanse paradijs een einde heeft gemaakt. “Cortez, Cortez, what a killer” - woorden die in het Spanje van de jaren zeventig goed waren voor een verbod van het nummer. Twee jaar later gaf Young een bijna even lieflijke schets van het ongerepte Noord-Amerika voor de komst van de kolonisten in het nummer 'Pocahontas'. Maar net zomin als 'Cortez The Killer' werd dit nummer uitgebracht op single.

Naast Vangelis' 'Conquest of Paradise' is eigenlijk alleen 'Conquistador' van de Engelse groep Procol Harum een hit over de verovering van de Nieuwe Wereld geworden. In 1972 haalde de live-versie van dit nummer, met het filharmonisch orkest van Edmonton in de hoofdrol, de achtste plaats in de Top 100. En net als 'Conquest of Paradise' vertelt 'Conquistador' eigenlijk niets over het onderwerp dat door de titel wordt aangeduid. In gezwollen bewoordingen richt Procol Harum-zanger Gary Brooker zich in dit lied tot een dode conquistador op de bodem van de zee. “The sea has washed across your face / And taken of its fill.” Maar wat hij nu precies wil of denkt, blijft in nevelen gehuld. Alleen het refrein duidt op een vergeefs verlangen naar misschien wel paradijselijke rust. “Though I hope for something to find / I can see no place to unwind.”

Het is duidelijk: wie met de verovering van de Nieuwe Wereld een hit wil halen, moet er niets concreets over zingen.