Clubs tasten in duister over Superliga

Morgen spelen Ajax en PSV in de Arena om de Johan Cruijff-schaal. Over twee jaar ontmoeten beide teams elkaar wellicht in de Europese Superliga. “Gaat Ajax er stiekem alleen op een motor vandoor of mag er nog iemand achterop springen?”

ROTTERDAM, 15 AUG. De ontwikkelingen op de Europese voetbalmarkt gaan zo snel dat het niet langer de vraag is óf de Superliga er komt, maar wanneer en in welke vorm. Het initiatief van enkele Europese topclubs tot de oprichting van een - voorlopig - besloten sociëteit voor zestien verenigingen onder wie Ajax en PSV leidde tot felle reacties bij de nationale bonden én de UEFA. Ajax-voorzitter M. van Praag noemde de gesprekken over de Superliga “een zuivere zaak.” Maar Heerenveen-voorzitter R. van der Velde gelooft hem niet.

Met argusogen volgt hij de ontwikkelingen in Europa die een regelrechte bedreiging lijken te vormen voor de Nederlandse competitie. Het schrikbeeld van een tweedeling, waarbij de vedetten van Ajax 1 in de Europese Superliga spelen en de reserves van Ajax 2 Nederlandse ploegen als NEC en De Graafschap ontmoeten, is volgens Van der Velde (nog) niet reëel. “Ik zou in het elk geval vertikken tegen de reserves van Ajax te spelen, zo ver mag het nimmer komen. Ik ben niet per definitie tegen de vorming van een Superliga. Maar Van Praag wekt nu de indruk slechts het belang van één club te behartigen. Dat valt niet te rijmen met zijn positie in het bestuur betaald voetbal. Als hij achter de rug om van de Eredivisie mee helpt aan de oprichting van een Superliga dient hij op te stappen uit het sectiebestuur.”

Zo ver wil PSV-manager F. Arnesen niet gaan, al vraagt hij zich af waarom Ajax de collega's uit Eindhoven nog niet heeft geïnformeerd. “Ik heb geen idee waarom Ajax wél aan de besprekingen in Londen heeft deelgenomen en wij geen uitnodiging hebben ontvangen”, zegt Arnesen. “Wij weten dan ook niet welke rol PSV wordt toebedeeld in een toekomstige Europese competitie. PSV heeft altijd gesteld mee te willen doen. Onze dure huishouding kan niet draaien zonder de inkomsten uit Europees voetbal. Maar ik zou het een ongezonde ontwikkeling vinden als ploegen niet kunnen degraderen uit de Superliga. Je kunt de opzet van die competitie niet vergelijken met de beslotenheid van de NBA, want de Amerikaanse basketballers zijn op afstand de beste ter wereld.”

Maar ook Arnesen moet gissen naar het definitieve concept van een Europese topcompetitie, omdat ook de UEFA in allerijl de contouren van een European Football League heeft geschetst. “Ik geloof nog steeds dat we wekelijks tegen Real Madrid, Dynamo Kiev én Cambuur kunnen spelen”, zegt Arnesen. “Maar niemand weet nog hoe de Europese competitie er uit gaat zien. Ik heb begrepen dat onder de vlag van de UEFA twee divisies van 12 ploegen worden geformeerd met een promotie/degradatieregeling. Daaronder zouden nog eens 50 clubs gaan strijden voor een plaats in de tweede divisie. Ik verwacht dat de UEFA de clubs meer duidelijkheid zal verschaffen bij de loting voor de Champions League op 28 augustus.”

Onduidelijk is vooralsnog of de UEFA afstevent op een keiharde confrontatie met de rebellerende topclubs in Europa of dat een compromis in de maak is. “De UEFA dwingt ons wel onafhankelijk te opereren, omdat secretaris-generaal Aigner alleen dreigt met uitsluitingen”, zei Van Praag.

Dat dreigement uitte de Engelse Football Association ook tevergeefs, want de beloften van Manchester United, Arsenal en Liverpool om het vaderland trouw te blijven zijn natuurlijk op drijfzand gebaseerd. Feit is dat de nationale bonden machteloos toekijken hoe de commercie de spelregels bepaalt in de vorming van een nieuwe markt. De Duitse media-magnaat Kirch is niet voor niets bij de plannen voor een Superliga betrokken. Zijn bedrijf heeft miljoenen guldens gestoken in de ontwikkeling van een digitaal tv-kanaal dat bij uitstek geschikt is voor pay-per-view, waarbij het voetbal - denk aan Canal + - achter de decoder verdwijnt.

Ajax heeft bij monde van algemeen-directeur M. Oldenhof gepleit voor het creëren van een breed publiek en ook Van Praag trachtte de onrust bij zijn achterban te sussen. “Het is allemaal nog heel prematuur, we moeten nog met iedereen praten”, zei hij, eergisteren in de Arena. “We willen niet Sjors en Sjimmie van de rebellenclub zijn.” Met iedereen? Van der Velde: “Het zou me niets verbazen als Van Praag niet alleen een ruzie met Van den Herik heeft ontketend om de invoering van de Persoonsgebonden Club Card (PCC) veilig te stellen. Het zou kunnen dat hij tevens om Feyenoord in de ontwikkelingen rond de Superliga even buitenspel wil zetten.”

Want wie mogen straks nog meedoen in de dans om de miljoenen? Van der Velde, ironisch: “Vitesse-voorzitter Aalbers dacht nog in de bus te kunnen stappen naar de Europese top. Maar straks gaat Ajax er nog stiekem op een motor vandoor en kan niemand meer achterop springen. Ik vrees dat achter de schermen een groot schimmenspel wordt opgevoerd dat grote schade aan het Nederlandse voetbal zou kunnen toebrengen. Ik verwacht dat dit thema op de eerstvolgende vergadering van de Eredivisie NV aan de orde wordt gesteld.”

De vorming van een Europese Superliga in het jaar 2000 is het initiatief van enkele Europese topclubs die worden gesteund door media-giganten als Murdoch en Berlusconi. Op de achtergrond hebben ook de Duitse magnaat Kirch en de Saoedische prins Al Waleed Bin Talal miljoenen guldens ter beschikking gesteld voor de exploitatie van een Europese competitie voor - voorlopig - zestien clubs. Na een eerste selectie bleven over: Ajax en PSV uit Nederland, Juventus, Internazionale en AC Milan (niet verwonderlijk, gelet op de banden met Berlusconi) uit Italië, Manchester United, Arsenal en Liverpool uit Engeland, Bayern München en Borussia Dortmund uit Duitsland, Paris Saint Germain en Olympique Marseille uit Frankrijk, Real Madrid en Barcelona uit Spanje, Panathinaikos uit Griekenland, Benfica uit Portugal en Anderlecht uit België. De selectie zou zijn gebaseerd op de resultaten in de diverse Europa Cup-toernooien van de afgelopen 25 jaar. Degradatie uit deze elitegroep is niet mogelijk. De Superliga zou de huidige Champions League overbodig maken. De UEFA kondigde onmiddellijk aan zelf een Europese Football League op te richten. De eerste stap is de hervorming van de Champions League. Volgend seizoen spelen 24 clubs niet langer in zes poules van vier, maar in vier groepen van zes. Dat betekent dat de deelnemers zijn verzekerd van tien poule-wedstrijden.