Belasting innen op z'n Oekraïens; Werkkamp voor managers en confisquatie van bedrijfswagens

Managers in de Oekraïne die belastingen en pensioenpremies ontduiken worden nu hard aangepakt. In de eerste helft van dit jaar werden er 5.800 voor de rechter gedaagd. Hun werd voor zo'n 400 miljoen gulden aan boetes opgelegd. De zwaarste overtreders wacht zelfs een werkkamp.

ROTTERDAM, 15 AUG. Dat hoge nood leidt tot harde actie ondervinden dezer dagen in de Oekraïne managers, bedrijfsleiders en fabrieksdirecteuren: ze kunnen op elk moment van de dag worden opgepakt en in een werkkamp worden opgesloten dat althans in zijn uiterlijkheden doet denken aan die uit het Sovjet-verleden.

Begin dit jaar startte de regering van president Leonid Koetsjma en premier Valeri Poestovojtenko een grote campagne om bedrijven te dwingen hun belasting en hun bijdragen aan het pensioenfonds te betalen. Begin juli werd in Kiev nog optimistisch verslag uitgebracht over de resultaten: In de eerste zes maanden van dit jaar waren tienduizend wanbetalende managers opgespoord, van wie er 5.800 voor de rechter waren gebracht. Er werd voor 400 miljoen gryvnia (ongeveer 400 miljoen gulden) aan boetes opgelegd en voor 648 miljoen gryvnia aan achterstallige belasting geïnd.

Maar de campagne stokte en het financiële tekort van de overheid groeide. Half juli meldde president Koetsjma dat de maandelijkse inkomsten van de overheid waren gedaald naar 800 à 900 miljoen gryvnia, terwijl die overheid alléén al voor de aflossing op de buitenlandse schuld 1,8 miljard gryvnia per maand nodig heeft. Eerder deze maand bracht Koetsjma het begrotingstekort per decreet alvast terug van 3,3 naar 2,5 procent van het BNP, om te voldoen aan de voorwaarden voor een IMF-lening van 2,2 miljard dollar. De maatregel leidt tot aanzienlijke bezuinigingen, ook in de sociale sector. Het bedrijfsleven kreeg van Koetsjma enige tegemoetkoming in de vorm van de beëindiging van de verplichte betaling aan het Tsjernobyl-fonds, waaraan het tot nu toe vijf procent van de loonsom moest betalen, en van een verlaging van de verplichte betaling aan het Fonds voor Sociale Veiligheid van vier tot drie procent van de loonsom.

Maar deze maand was het geduld van de regering met wanbetalende managers uitgeput. Op 6 augustus nodigde premier Poestovojtenko 1.774 bedrijfsleiders uit om een uitgebreide zitting van het kabinet bij te wonen in de Oekraïna-hal in Kiev. Er kwamen er ruim duizend opdagen. Toen ze eenmaal binnen waren, deed Poestovojtenko de deuren op slot en zei hij ze pas weer te openen als de aanwezigen ter plekke althans een deel van hun achterstallige belasting en pensioenheffingen zouden hebben betaald.

Volgens Poestovojtenko was het verzamelde bedrijfsleven de overheid in totaal zeven miljard gryvnia en de pensioenfondsen drie miljard gryvnia schuldig. Die pensioenfondsen hadden van die drie miljard maar 50 miljoen gryvnia ontvangen, nog geen twee procent. “Alleen degenen die ten minste dertig procent van hun schuld aan het pensioenfonds en vijf procent van hun schuld aan de overheid betalen mogen deze hal verlaten”, aldus de premier.

De aanwezige managers besloten het dreigement van Poestovojtenko serieus te nemen. De premier kon aan het eind van de dag tevreden vaststellen dat 80 miljoen gryvnia voor de pensioenfondsen was opgehaald en dat de managers schriftelijk hadden beloofd dertig procent van hun schuld aan de staat direct en de rest voor het eind van het jaar te betalen.

Deze maand ging Poestovojtenko nog een stapje verder: in Perejeslav Chmelnitski op vijftig kilometer van Kiev liet hij een heus kamp met drieduizend tenten inrichten, omringd door betonnen muren en prikkeldraad en bewaakt door gewapende politie. Vorige week dreigde hij daar elke bedrijfsleider in op te sluiten die niet aan zijn belastingplicht voldeed. “We zullen hen leren tuinen te wieden.” Gisteren, een week later, zaten er vijftienhonderd managers en fabrieksdirecteuren in het kamp, waar ze elke dag les kregen in het betalen van belasting en salarissen en waar ze konden kijken naar films over natuurrampen. Ze werden gisteren vrijgelaten, zij het tijdelijk, zoals Poestovojtenko verzekerde.

Deze week schotelde Poestovojtenko de hardnekkige wanbetalers nog een nieuwtje voor: de regering heeft een lijst opgesteld van niet-belastingbetalende bedrijven en hun rijdend materieel - elfduizend bedrijfsauto's. Die auto's, zo zei hij donderdag, worden in beslag genomen. Op dezelfde donderdag werden de eerste 97 auto's, met een gezamenlijke waarde van 900.000 gryvnia, geconfisqueerd.

Zo heeft de staat zo zijn methoden in de Oekraïne. Inmiddels hebben op sommige plaatsen ook de Oekraïense arbeiders ontdekt dat er andere middelen zijn dan staking om de bedrijfsleiding te dwingen achterstallige lonen uit te betalen. Begin deze week dreigden de arbeiders van een chemisch bedrijf in de stad Stebnyk de rivier de Dnjestr te verontreinigen met giftige stoffen als hun lonen niet zouden worden uitbetaald. Het dreigement werd geuit in een brief aan de gemeentebesturen van alle grote steden die stroomafwaarts aan de Dnjestr liggen.