Met spionagesatelliet VS-raket ontploft bij lancering

ROTTERDAM, 13 AUG. Een Amerikaanse Titan 4A-raket met aan boord een spionagesatelliet is gisteren geëxplodeerd, 40 seconden na de start vanaf de lanceerbasis Cape Canaveral in de staat Florida.

De oorzaak van de explosie is onbekend. De Titan 4A, de grootste onbemande raket van de Verenigde Staten, raakte kort na de start uit koers en explodeerde. Een seconde daarna kreeg de raket vanuit de lanceerbasis de instructie zichzelf tot ontploffing te brengen om te voorkomen dat grotere brokstukken naar de grond zouden vallen en vermoedelijk ook om de lading te vernietigen.

Volgens officiële berichten van de Amerikaanse luchtmacht was de lading een satelliet voor het National Reconaissance Office, NRO, de organisatie die de spionagesatellieten van alle inlichtingendiensten beheert. Volgens officieuze bronnen betrof het hier een één miljard dollar kostende Vortex-spionagesatelliet.

De Vortex wordt gebruikt voor zogeheten Communications Intelligence (COMINT), het afluisteren van belangrijke telecommunicatieverbindingen van andere landen. Het gaat hierbij om verbindingen tussen ministeries, hoofdkwartieren, marinebases en de defensie-industrie. Volgens Jeffrey Richelson, een onafhankelijke waarnemer van de Amerikaanse inlichtingendiensten, werd een Vortex na de ramp met de kerncentrale in Tsjernobyl ingezet om alle draadloze verbindingen af te luisteren tussen de autoriteiten ter plekke en Sovjet-instanties in een straal van 400 kilometer die zich met de catastrofe bezighielden.

De eerste Vortex ging al in 1978 de hoogte in, maar de elektronische afluisterapparatuur van dit type satelliet is sinsdien drastisch gemoderniseerd. Aanvankelijk was deze klasse kunstmanen uitsluitend voor de COMINT-missie uitgerust, maar de exemplaren die later in omloop werden gebracht hadden tevens de opdracht proeven met Sovjet-kernraketten te volgen. De satelliet moest in dat geval de signalen opvangen die raketten tijdens hun testvlucht naar het grondstation terugseinen over bijvoorbeeld trillingen, brandstofverbruik en stuwkracht.

Het belang van deze zogeheten telemetriegegevens is de laatste jaren toegenomen door proliferatie van ballistische rakettechnologie naar landen als Iran, Noord-Korea, Syrië, India en Pakistan. Die laatste twee landen voerden afgelopen voorjaar een reeks kernproeven uit en staan ongetwijfeld volop in de belangstelling van deze satelliet, aangezien beide landen tevens een ambitieus raketprogramma hebben.

Tot verrassing van de Amerikaanse spionagediensten deed ook Iran eind juli een proef met een nieuwe ballistische raket. Deze Shahab-3-raket zou een bereik hebben van ongeveer 1.300 kilometer en daarmee Israel, Saoedi-Arabië, Turkije en delen van Rusland kunnen bestrijken.

De laatste keer dat een Titan-raket explodeerde was in 1993.