Almere wil tweeverdieners houden

Almere groeit nog steeds, maar tegelijkertijd vertrekken jonge tweeverdieners weer. Het stadsbestuuur poogt die ontwikkeling te keren.

ALMERE, 13 AUG. Op een bankje vlak voor het stadhuis in Almere haalt Erwin Persad zijn net gekochte schoenen uit de doos. Langdurig onderzoekt hij of ze niet van kleur verschillen. “Deze zijn namelijk voor mijn trouwerij”, mompelt hij. De 24-jarige student woont al tien jaar in Almere, maar na zijn huwelijk verhuist hij naar Amsterdam. Hij somt de redenen op: “Veel te veel files naar Amsterdam, geen werk en geen uitgaansmogelijkheden. Ze kunnen het wel proberen te ontkennen, maar Almere is en blijft een slaapstad.”

Almere, inmiddels 21 jaar een stad, heeft een probleem. Er trekken relatief veel jonge, kapitaalkrachtige inwoners weg. Almere groeit nog met circa 6.000 personen per jaar en de verwachting is dat de stad van 130.000 inwoners naar 180.000 inwoners in 2005 zal groeien, maar de bevolkingsopbouw baart de gemeente zorgen.

Voor tweeverdieners zonder kinderen heeft de stad te weinig te bieden, zo bleek uit het onderzoek Weg van Almere dat de gemeente onlangs heeft laten verrichten. Deze groep is het meest mobiel op de woningmarkt, maar Almere heeft meer met dit probleem te kampen dan andere steden. “Andere steden hebben meer duurdere woningen te bieden”, zegt wethouder C. van Bemmel (VVD). Hij noemt het wegtrekken van kapitaalkrachtige inwoners “slecht voor het draagvlak van de voorzieningen”.

Amsterdam blijkt het populairst bij degen die vertrekken. Opmerkelijk is dat ook Dronten en Lelystad bij de rijkere Almeerders in trek zijn, omdat daar gemakkelijker grote kavels te krijgen zijn. Lelystad, dat jarenlang te maken heeft gehad met leegloop, lijkt succes te hebben met het aanbieden van kavels voor dure koopwoningen.

In de Stationsstraat van Almere, met uitsluitend filialen van de grote winkelbedrijven, is het op een doordeweekse middag rustig. Met snelle pas lopen een man en vrouw door de straat. Op weg naar huis. Ze wonen al achttien jaar in Almere. “Voor de kinderen”, zegt de vrouw, G. Arts. Want als haar nog jonge kinderen het niet zo naar hun zin hadden in het groene en ruime Almere, waren ze allang weggegaan. Haar vriend heeft op zijn vrije dag een paar biertjes gedronken. “Er is hier geen reet te doen. Almere is duur en saai.”

De voornaamste reden waarom de mensen wegtrekken, is dat Almere sfeer en gezelligheid mist, aldus het onderzoek. Almere blijkt daarmee niet alleen te lijden onder het imago saai te zijn, een groot aantal ex-bewoners vindt de stad ook daadwerkelijk saai. De andere redenen waren de wijzigingen in de samenstelling van de huishoudens, te lange reistijden naar het werk en verandering van baan. De mensen die er blijven wonen waarderen hun woonomgeving overigens wel positief, met een 7,3.

Het stadsbestuur was niet echt verbaasd over de uitkomsten. “We zagen dit vier jaar geleden al aankomen”, zegt wethouder Van Bemmel. Daarom werkt Almere volgens hem hard aan verbeteringen. Het architectenbureau OMA van Rem Koolhaas heeft het masterplan voor het nieuwe stadscentrum ontworpen. Aan het water in Almere Stad moet een theater komen en wellicht ook een museum. Daarnaast moeten er nog een megabioscoop, een popmuziekhal en een groot winkelcentrum verrijzen. Verder wordt het aantal horeca-gelegenheden op de Grote Markt uitgebreid en in het centrum zullen nog eens duizend woningen worden gebouwd. Dit alles moet in 2005 gereed zijn, zodat de Almeerders dan niet meer naar Amsterdam hoeven om uit te gaan. In de nieuwe wijk Almere Poort zijn de plannen voor 'Omni World' - een groot sportcentrum inclusief voetbalstadion - al in een vergevorderd stadium.

Daarnaast is begonnen met de uitgifte van kavels voor duurdere woningen in Almeerderhout, aan de andere kant van de A6. En deze week heeft het college 65 miljoen gulden vrijgemaakt voor de aankoop van 270 hectare in het gebied Overgooi aan het Gooimeer. Daar moeten 600 tot 900 woningen komen in de prijsklasse vanaf anderhalf miljoen gulden voor mensen die in het Gooi geen grond kunnen vinden.

De bereikbaarheid van Almere vanuit de Randstad begint ook steeds problematischer te worden. Dagelijks staan er lange files naar Amsterdam. Van Bemmel is daarom groot voorstander van het doortrekken van de A6 naar de A9, zodat het verkeer richting Schiphol wordt gesplitst. Daarnaast opperde hij deze week om een kabelbaan over het IJ naar Amsterdam aan te leggen. “De gemiddelde denktijd voor een snelweg is 23 jaar. Een kabelbaan kan snel worden aangelegd.” Almere wil hiernaar een haalbaarheidsstudie laten doen.

Almere is geheel door planologen en stedenbouwkundigen gepland. Almere wil nu een inhaalslag maken, omdat de voorzieningen bij de woningproductie zijn achtergebleven. Maar Van Bemmel vindt niet dat de planologen niet goed hebben gepland. “Er zijn inderdaad volop woningen gebouwd. Het was te voorzien dat we een beter centrum moesten krijgen, maar marktpartijen beginnen pas als er genoeg potentie is.” Bovendien loop je met planning altijd een beetje achter, aldus Van Bemmel. “Toen ik hier tien jaar geleden kwam wonen, waren de twee-onder-één-kapwoningen niet te slijten. Nu is daar grote behoefte aan. Dat was toen niet voorzien.”

Almere is volgens het stadsbestuur “financieel op maat” als de stad 180.000 inwoners heeft. Almere afficheert zich graag met het feit dat ze de vierde stad van Nederland wil worden met 250.000 inwoners. Wethouder Van Bemmel: “Voor mij is dat geen must. Als we doorgroeien, moet dat de stad wel versterken.”

In de Stationsstraat haalt mevrouw Arts haar schouders op. “Volop plannen? Het heeft 18 jaar geduurd voordat die bioscoop er kwam.” Almere heeft wel sinds kort ingezien dat er voor jongeren een coffeeshop moest komen. “Dat is heel goed. Hangen ze niet meer zo.” Erwin Persad mist in Almere niet alleen uitgaansmogelijkheden. “Iedereen woont hier op zichzelf. Er zijn geen netwerken, zeker niet van de mensen met dezelfde culturele achtergrond. Dat is in Amsterdam veel beter.”