Orkater ontroert met het verhaal van bokser Siki

Voorstelling: Battling Siki door Orkater. Tekst, regie, spel: Beppe Costa, Eddie B. Wahr, Kees van Vooren en Leopold Witte. Gezien 10/8, Teatro Cuatro, De Parade, Martin Luther King Park, Amsterdam. Te zien t/m 16/8 aldaar.

Theater is transformatie. Slechts vier acteurs van Orkater spelen tal van rollen. Hun voorstelling Battling Siki, vervolmaakt door muziek, is een klein wonder van toneelspelkunst. Motor van het verhaal is de bokser Siki, als negenjarig jongetje door verveelde Duitse dames uit Senegal meegenomen naar Europa als exotische bezienswaardigheid. Hij raakt verzeild in Marseille, moet vernederende klusjes opknappen. Uiteindelijk wordt hij bokskampioen. In Nederland huwt hij een Rotterdamse vrouw, dan gaat hij naar Amerika. New York brengt hem de dood. Zijn vrouw leefde tot in 1983.

De ontdekking van het levensverhaal is niet door Orkater gedaan; eerder maakte cineast Niek Koppen een documentaire over hem. Hier staan acteurs op de planken die voor alles verliefd zijn op het acteren als een vorm van vertellen. We volgen de louterende levensweg van Siki, een verhaal over racisme en vernedering.

Maar nu ben ik zwaar op de hand. Battling Siki munt uit door humor en een wervelend scala aan theatervondsten. Net als in een stomme film liggen geluid en handeling dicht bij elkaar. De acteurs bedienen zich van een keur aan instrumenten, van slagwerk tot harp, om de spanning op te voeren. Beppe Costa wisselt met het grootste gemak van rol: hij kan Siki zijn of zijn louche coach, hij is zelfs Lijntje, het Rotterdamse meisje op wie Siki verliefd wordt. Vader en moeder verzetten zich heftig tegen het voorgenomen huwelijk, en dat levert een oer-Hollands tafereel op van gezond denken en nauwelijks verholen vreemdelingenhaat. Siki was een van de eerste zwarte mensen in Nederland. Hier werd hij wereldkampioen boksen in het begin van de jaren tien. Koningin Wilhelmina ontving hem in al haar generositeit groots. Ze liet zich, zoals filmbeelden laten zien, op een 'betaalde vrije dag' met de zwarte bokser in Den Haag rondrijden.

Ik raakte zozeer door het verhaal geïntrigeerd, dat ik graag meer filmbeelden van de boksende Siki had willen zien, zoals die in Koppens documentaire wel zaten. Ze zijn er wel, maar kort en aan het begin, als je nog niet weet welke impact deze kleine, gespierde man gaat krijgen.

Op die film is hij een razendvlugge, compact gebouwde bokser, bukkend om de slagen van de tegenstander te ontwijken en tegelijkertijd zelf links en rechts klappen uitdelend. Met kracht en gratie. Orkater voegt daaraan een ondertoon van melancholie toe, juist zoals de verteller dat aan het begin van de voorstelling zegt: 'Dames en heren, luister naar het ontroerende verhaal.' Battling Siki zegt, in de korte tijd van de voorstelling, meer dan menig andere voorstelling: de historische getrouwheid inspireert de theatrale fantasie van de jongens van Orkater.

    • Kester Freriks