Platteland opgegeven om stad te redden

De miljoenenstad Wuhan in Centraal-China wordt bedreigd door het stijgende water van de Yangtze. Voor de bewoners van de dorpen westelijk van Wuhan is het al te laat.

WUHAN, 10 AUG. De kade van de kolossale Chang Jiang-brug in het centrum van Wuhan staat vol plassen. Vanaf het provisorisch aangelegde zanddijkje kijken enkele honderden mensen met ingehouden adem naar het bruine water van de Yangtze, dat kolkend door het centrum van de stad raast. “Zo hoog is de rivier nog nooit geweest”, zegt de 29-jarige Dong Zhang Cheng, die aan de oever van de Yangtze woont en het waterpeil urenlang in de gaten houdt.

Op de meeste plekken in Wuhan, een industriestad in de provincie Hubei, staat het water ruimschoots hoger dan het straatniveau. Een anderhalve meter hoge kademuur, op verschillende plaatsen versterkt met duizenden zandzakken, moet de zeven miljoen inwoners voor een catastrofe behoeden. Alle kades in Wuhan, waar de Yangtze samenkomt met de Hanshui, zijn afgezet met touwen en waarschuwingsborden om te voorkomen dat zware voertuigen de waterkering verzwakken. Bomen en gebouwen buiten de dijken staan al ver in het water.

Volgens rivierbewakers in de stad lijkt het erop dat Wuhan voorlopig is gered, doordat in het weekeinde op verschillende plaatsen stroomopwaarts van Wuhan dijken met dynamiet zijn opgeblazen. Meer dan honderdduizend mensen in het westen van Hubei moesten zaterdag en zondag een goed heenkomen zoeken toen de lage vlaktes rondom de Yangtze onder water werden gezet om de waterdruk op de dijken in Wuhan te verminderen. Ambtenaren hopen dat het peil van de Yangtze vijfentwintig centimeter zal zakken door de watermassa stroomopwaarts te verspreiden. De slachtoffers van de overstromingen, voornamelijk boeren in Jiangli en Jingjiang, moesten toezien hoe hun land en huizen onder het wassende water verdwenen. Duizenden mensen sleepten hun huisraad mee in karren en bootjes op weg naar hoger gelegen delen.

De noodmaatregelen stuitten om groot verzet van de boeren, die zich genoodzaakt zien hun bestaan op te geven. Het officiële persbureau Xinhua gaf vandaag toe dat het de autoriteiten “moeite kost om onwillige bewoners ervan te overtuigen dat zij moeten evacueren” omwille van het grotere belang - de grote steden stroomafwaarts in het oosten van China. Zaterdag moest de doorbraak van een aantal dijken in Jiangli worden uitgesteld, omdat boeren weigerden te evacueren.

Volgens de regering krijgen de boeren wier land is opgeofferd een schadevergoeding, maar veel bewoners uit de regio lijken daar niet in te geloven. “Ik kom dit verlies niet meer te boven”, zei Wang Jianong, een 36-jarige katoenboer uit het district Gongan gisteren tegen een lokaal dagblad. Hij verwachtte dit jaar meer dan tienduizend yuan (tweeduizend gulden) aan inkomsten te derven. Anderen zijn bang dat zij de beloofde vergoeding nooit zullen krijgen. Wwegens corruptie in het ambtelijke apparaat zal er weinig van overblijven, zo vrezen zij.

Tot nu toe wordt aangenomen dat zo'n tweeduizend mensen het leven hebben verloren bij de zwaarste overstromingen in China in 44 jaar, maar volgens bewoners worden nog vele mensen vermist na dijkdoorbraken. Buitenlandse journalisten worden zoveel mogelijk geweerd uit de getroffen gebieden.

Pagina 4: Niemand durft te gaan slapen

Door aanhoudende regens, die dit jaar vroeger en veel heviger zijn gekomen dan normaal, heeft het water van de Yangtze een hoger niveau bereikt dan in 1954, toen naar schatting dertigduizend mensen om het leven kwamen. Bij de overstromingen van dit jaar zijn inmiddels miljoenen mensen dakloos geworden.

In totaal ondervinden meer dan 240 miljoen Chinezen - bijna een kwart van de bevolking - hinder van de overstromingen. De laatste keer dat de regering schadecijfers heeft gegeven, nu al enkele weken geleden, werd die schade geschat op 4,8 miljard dollar.

Doordat in de provincie Sichuan de komende weken nog meer regen wordt verwacht blijft de situatie in Centraal-China nog lange tijd onzeker, stelt de regering. Ook groeit de vrees voor besmettelijke ziekten als dysenterie en cholera. Het water van de Yangtze is sterk verontreinigd.

Intussen kamperen miljoenen geëvacueerde mensen in primitieve omstandigheden op dijken, meestal met niet meer bescherming dan een lap plastic. Voor sommigen duurt die situatie nu al zes weken. Hulporganisaties hebben een dringend beroep gedaan op privéburgers, zakenlieden en de rijke regio Hongkong om bij te dragen aan het bijeenbrengen van noodhulp aan de getroffen bevolking van Centraal-China. In Peking is een hot line geopend voor bijdragen.

In dorpen en steden die nog niet direct door de overstromingen zijn getroffen werken miljoenen bewoners en soldaten van het Volksbevrijdingsleger dag en nacht om het water met zandzakken en pastic tegen te houden. In het dorpje Liu Dian, twintig kilometer van Wuhan, sleepten honderden jongemannen gisteravond bij het schijnsel van de maan zandzakken naar de rand van een eindeloos meer, dat enkele dagen geleden nog akkerland was. De gammele dijk rondom de huizen van Liu Dian moet elke dag worden opgehoogd, maar de bewoners kunnen niet voorkomen dat het water geluidloos door de gaten blijft sijpelen.

“Niemand durft meer te gaan slapen”, zei een jonge bewoner. “De mensen zijn bang dat het water komt; het is levensgevaarlijk hier. Iedereen blijft buiten.” In ploegendiensten houden bewoners en ambtenaren het waterpeil 24 uur per etmaal in de gaten.

Toch lijkt het erop dat de preventieve vernietiging van dijken effect heeft gesorteerd.

Op verschillende plaatsen, waaronder Wuhan, daalde het niveau van de Yangtze vandaag enkele centimeters. In de zeer bedreigde regio Gongan daalde het waterpeil tussen zaterdag en vandaag van 44,94 naar 44,72 meter. Als het peil 45 meter zou hebben bereikt, zou men een groot gebied hebben moeten opgeven door dijken door te steken. Nu hebben de autoriteiten besloten voorlopig plannen om nog meer dijken door te breken, in te trekken, maar een woordvoerder sloot niet uit dat zij op een later tijdstip alsnog moeten worden opgeblazen.