Een vulgair bezongen wereld

Muziek & James Bond. Ned.3, 19.24-20.20 u.

“Het is een fantastische gelegenheid om flink over de rand te gaan”, zegt een van de geïnterviewden in de Engelse documentaire Muziek & James Bond ('Nobody does it better') over het componeren van een James Bond-soundtrack. “De muziek moet je kippenvel geven, moet sprankelen. Het moet je recht in de maag raken.”

De documentaire concentreert zich het meest op David Arnold, componist van de soundtrack van de jongste Bond-film Tomorrow never dies. Arnold maakte eveneens de plaat Shaken not stirred, waarop hij nieuwe versies van bekende Bond-liedjes als Diamonds are forever en Thunderball maakte, met hulp van gastzangers als Iggy Pop en Jarvis Cocker (van de groep Pulp).

Aan de hand van deze twee projecten gaat de documentaire in op de geschiedenis van de muziek in Bond-films. De eerste was Dr. No, waarvoor componist Monty Norman de soundtrack maakte. Op het laatst werd John Barry erbij gehaald, omdat er nog iets aan ontbrak. Barry kwam met het bekende Bond-thema (met de aanzwellende blazers en het lekker rollende gitaardeuntje), waar hij indertijd 250 pond voor kreeg. Het was zo'n briljant thema dat het niet alleen keer op keer in Dr. No terugkwam, maar ook in bijna alle Bond-films daarna. Barry componeerde de bekendste Bond-soundtracks, zoals You only live twice en Goldfinger.

Wat maakt Bond-muziek zo herkenbaar? Daar komen diverse antwoorden op in de film: het is sexy, camp (met opzet over the top en ironisch) en dramatisch. “Bij de eerste noten van Diamonds are forever weet je dat je in Bond-land zit”, zegt tekstschrijver Don Black. “En Shirley Bassey zingt het heerlijk vulgair.” Kenmerkend was ook dat Bond-muziek zich niets aantrok van de heersende trends in popmuziek, en daarmee een eigen wereldje, een eigen traditie creëerde. Het lukte David Arnold in zijn vernieuwde soundtrack zowel die traditie te behouden als er iets moderns aan toe te voegen, zoals de stevige dance-beats van de Propellerheads.

John Barry vertelt vermakelijk over de Bond-songs die hij schreef, zoals over de titelsong van Thunderball. “Dat is een belachelijke titel natuurlijk, het woord bestaat niet eens. Tom Jones, die het moest zingen, kwam binnen en zei: 'Wat betekent dat nou in vredesnaam?' Ik zei: 'Niet zeuren Tom, we zijn hier niet iets met diepgang aan het maken, het gaat erom dat je het overtuigend brengt. Denk aan hoe Shirley het doet.”' Jones zong het met zo veel overgave dat hij na de dramatische laatste noot, zo hoog dat hij hem net haalde, flauw viel. Bij live-optredens zingt hij het liedje nog steeds - een toonsoort lager.